Love is a holy state of the soul, disposing it to value knowledge of God above all created things. We cannot attain lasting possession of such love while we are still attached to anything worldly.
Η αγάπη είναι μια αγαθή διάθεση της ψυχής, η οποία την κάνει να μην προτιμά κανένα από τα όντα περισσότερο από τη γνώση του Θεού. Είναι όμως αδύνατο να φτάσει ν’ αποκτήσει σταθερά αυτή την αγάπη όποιος έχει κάποια εμπαθή κλίση σε κάτι από τα γήινα.
2
Dispassion engenders love, hope in God engenders dispassion, and patience and forbearance engender hope in God; these in turn are the product of complete self-control, which itself springs from fear of God. Fear of God is the result of faith in God.
Την αγάπη την γεννά η απάθεια. την απάθεια την γεννά η ελπίδα στον Θεό. την ελπίδα, η υπομονή και η μακροθυμία. Αυτές τις γεννά η καθολική εγκράτεια. την εγκράτεια, ο φόβος του Θεού. το φόβο του Θεού τον γεννά η πίστη.
3
If you have faith in the Lord you will fear punishment, and this fear will lead you to control the passions. Once you control the passions you will accept affliction patiently, and through such acceptance you will acquire hope in God. Hope in God separates the intellect from every worldly attachment, and when the intellect is detached in this way it will acquire love for God.
Εκείνος που πιστεύει στον Κύριο, φοβάται την κόλαση. Κι εκείνος που φοβάται την κόλαση, εγκρατεύεται από τα πάθη. Εκείνος που εγκρατεύεται από τα πάθη, υπομένει όσα θλίβουν. Εκείνος που υπομένει όσα θλίβουν, θα αποκτήσει την ελπίδα στον Θεό. Η ελπίδα στο Θεό απομακρύνει το νου από κάθε εμπαθή κλίση προς τα γήινα. Και όταν χωριστεί από αυτήν ο νους, θα αποκτήσει την αγάπη προς τον Θεό.
4
The person who loves God values knowledge of God more than anything created by God, and pursues such knowledge ardently and ceaselessly.
Εκείνος που αγαπά το Θεό, πάνω από όλα τα κτίσματά Του προτιμά την γνώση Του κι αδιάλειπτα με πόθο την προσμένει.
5
If everything that exists was made by God and for God, and God is superior to the things made by Him, he who abandons what is superior and devotes himself to what is inferior shows that he values things made by God more than God Himself.
Αν όλα τα όντα έγιναν από το Θεό και για το Θεό, και ο Θεός είναι καλύτερος από τα δημιουργήματά Του, εκείνος που εγκαταλείπει το Θεό και στρέφεται στα χειρότερα, φανερώνεται ότι προτιμά περισσότερο τα δημιουργήματα από το Θεό.
6
When your intellect is concentrated on the love of God you will pay little attention to visible things and will regard even your own body as something alien.
Εκείνος που έχει προσηλωμένο το νου του στην αγάπη του Θεού, καταφρονεί όλα τα ορατά, και το σώμα του ακόμη, σαν να είναι ξένο.
7
Since the soul is more noble than the body and God incomparably more noble than the world created by Him, he who values the body more than the soul and the world created by God more than the Creator Himself is simply a worshipper of idols.
Αφού η ψυχή είναι ανώτερη από το σώμα, και ασυγκρίτως ανώτερος από τον κόσμο ο Δημιουργός Θεός, εκείνος που προτιμά το σώμα από την ψυχή και τον κόσμο από το Θεό που τον δημιούργησε, αυτός δε διαφέρει διόλου από αυτούς που λατρεύουν τα είδωλα.
8
If you distract your intellect from its love for God and concentrate it, not on God, but on some sensible object, you thereby show that you value the body more than the soul and the things made by God more than God Himself.
Εκείνος που χώρισε το νου του από την αγάπη του Θεού και τη θεωρία, και τον έχει δεμένο σε κάποιο από τα αισθητά, αυτός είναι που προτιμά το σώμα από την ψυχή και τα κτίσματα από το Θεό που τα δημιούργησε.
9
Since the light of spiritual knowledge is the intellect’s life, and since this light is engendered by love for God, it is rightly said that nothing is greater than divine love (cf. 1 Cor. 13:13).
Αν η ζωή του νου είναι ο φωτισμός που δίνει η πνευματική γνώση, κι αυτόν τον γεννά η αγάπη προς τον Θεό, ορθά έχει λεχθεί πως δεν είναι τίποτε πιο μεγάλο από τη θεία αγάπη.
10
When in the intensity of its love for God the intellect goes out of itself, then it has no sense of itself or of any created thing. For when it is illumined by the infinite light of God, it becomes insensible to everything made by Him, just as the eye becomes insensible to the stars when the sun rises.
Όταν με τον έρωτα της αγάπης ο νους μεταβαίνει προς το Θεό, τότε δεν έχει διόλου αίσθηση για κανένα από τα κτίσματα. Καθώς καταφωτίζεται από το θείο και άπειρο φως, γίνεται αναίσθητος για όλα τα κτίσματα, όπως τα μάτια δεν βλέπουν τα άστρα όταν ανατέλλει ο ήλιος.
11
All the virtues co-operate with the intellect to produce this intense longing for God, pure prayer above all. For by soaring towards God through this prayer the intellect rises above the realm of created beings.
Όλες οι αρετές βοηθούν το νου για να αποκτήσει τον θείο έρωτα, περισσότερο όμως απ’ όλες η καθαρή προσευχή. Γιατί με αυτήν ο νους παίρνει φτερά και πετά προς το Θεό, και βγαίνει έξω από όλα τα όντα.
12
When the intellect is ravished through love by divine knowledge and stands outside the realm of created beings, it becomes aware of God’s infinity. It is then, according to Isaiah, that a sense of amazement makes it conscious of its own lowliness and in all sincerity it repeats the prophet’s words: ‘How abject I am, for I am pierced to the heart; because I am a man of unclean lips, and I dwell among a people of unclean lips; and my eyes have seen the King, the Lord of hosts’ (Isa. 6:5).
Όταν ο νους αρπαχθεί μέσω της αγάπης από τη θεία γνώση, και αφού βρεθεί έξω από τα όντα, αισθάνεται την απειρία του Θεού. τότε, όπως συνέβη στον Ησαΐα, από την έκπληξη έρχεται σε συναίσθηση της μηδαμινότητάς του και λέει με κατάνυξη τα λόγια του προφήτη: «Ω έγω, ο άθλιος, τι συντριβή νιώθω! Εγώ, ένας άνθρωπος που έχω χείλη ακάθαρτα, και ανάμεσα σε λαό που έχει χείλη ακάθαρτα κατοικώ, είδα με τα μάτια μου τον Βασιλέα, τον Κύριο Σαββαώθ»(Ησ. 6,5).
13
The person who loves God cannot help loving every man as himself, even though he is grieved by the passions of those who are not yet purified. But when they amend their lives, his delight is indescribable and knows no bounds.
Όποιος αγαπά το Θεό, δεν μπορεί να μην αγαπήσει και κάθε άνθρωπο σαν τον εαυτό του, αν και τον δυσαρεστούν τα πάθη εκείνων που δεν έχουν ακόμα καθαριστεί. Γι’ αυτό και χαίρεται με αμέτρητη και ανέκφραστη χαρά για τη διόρθωσή τους.
14
A soul filled with thoughts of sensual desire and hatred is unpurified.
Ακάθαρτη είναι η ψυχή που είναι γεμάτη από κακούς λογισμούς, από επιθυμία και μίσος.
15
If we detect any trace of hatred in our hearts against any man whatsoever for committing any fault, we are utterly estranged from love for God, since love for God absolutely precludes us from hating any man.
Εκείνος που βλέπει και ίχνος μόνο μίσους μέσα στην καρδιά του, προς οποιονδήποτε άνθρωπο για οποιοδήποτε φταίξιμό του, είναι εντελώς ξένος από την αγάπη προς τον Θεό. Γιατί η αγάπη προς το Θεό δεν ανέχεται διόλου το μίσος κατά του ανθρώπου.
16
He who loves Me, says the Lord, will keep My commandments (cf. John 14:15, 23); and ‘this is My commandment, that you love one another’ (John 15:12). Thus he who does not love his neighbor fails to keep the commandment, and so cannot love the Lord.
«Όποιος με αγαπά – λέει ο Κύριος – θα τηρήσει τις εντολές Μου(Ιω. 14,23). Και η δική Μου εντολή είναι να αγαπάτε ο ένας τον άλλον(Ιω. 15,12)». Άρα λοιπόν εκείνος που δεν αγαπά τον πλησίον του, δεν τηρεί την εντολή του Κυρίου. Εκείνος που δεν τηρεί την εντολή, ούτε τον Κύριο μπορεί να αγαπήσει.
17
Blessed is he who can love all men equally.
Μακάριος ο άνθρωπος που μπορεί να αγαπήσει κάθε άνθρωπο στον ίδιο βαθμό.
18
Blessed is he who is not attached to anything transitory or corruptible.
Μακάριος ο άνθρωπος που δεν προσηλώνεται σε κανένα πράγμα φθαρτό ή πρόσκαιρο.
19
Blessed is the intellect that transcends all sensible objects and ceaselessly delights in divine beauty.
Μακάριος ο νους που προσπέρασε όλα τα όντα και απολαμβάνει συνεχώς την θεία ωραιότητα.
20
If you make provision for the desires of the flesh (cf. Rom. 13:14) and bear a grudge against your neighbor on account of something transitory, you worship the creature instead of the Creator.
Εκείνος που φροντίζει για τη σάρκα, πώς να ικανοποιεί τις επιθυμίες της, και για πρόσκαιρα πράγματα έχει μνησικακία προς τον πλησίον του, αυτός λατρεύει την κτίση αντί του Δημιουργού(Ρωμ. 1,25).
21
If you keep your body free from disease and sensual pleasure it will help you to serve what is more noble.
Εκείνος που διατηρεί το σώμα του γερό και μακριά από ηδονές, το έχει σύνδουλό του για να υπηρετεί τα πνευματικά.
22
He who forsakes all worldly desires sets himself above all worldly distress.
Όποιος αποφεύγει όλες τις κοσμικές επιθυμίες, κάνει τον εαυτό του ανώτερο από κάθε κοσμική υλικότητα.
23
He who loves God will certainly love his neighbor as well. Such a person cannot hoard money, but distributes it in a way befitting God, being generous to everyone in need.
Όποιος αγαπά το Θεό, αγαπά δίχως άλλο και τον πλησίον του. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μπορεί να φυλάει χρήματα. τα διαχειρίζεται κατά το θέλημα του Θεού και τα μοιράζει σ’ εκείνους που έχουν ανάγκη.
24
He who gives alms in imitation of God does not discriminate between the wicked and the virtuous, the just and the unjust, when providing for men’s bodily needs. He gives equally to all according to their need, even though he prefers the virtuous man to the bad man because of the probity of his intention.
Όποιος κάνει ελεημοσύνη μιμούμενος το Θεό, δεν κάνει διάκριση καλού και κακού, δικαίου και αδίκου στα απαραίτητα της ζωής, αλλά μοιράζει ίδια σε όλους κατά τις ανάγκες τους, αν και προτιμά για την αγαθή του προαίρεση τον ενάρετο από τον κακό.
25
God, who is by nature good and dispassionate, loves all men equally as His handiwork. But He glorifies the virtuous man because in his will he is united to God. At the same time, in His goodness He is merciful to the sinner and by chastising him in this life brings him back to the path of virtue. Similarly, a man of good and dispassionate judgment also loves all men equally. He loves the virtuous man because of his nature and the probity of his intention; and he loves the sinner, too, because of his nature and because in his compassion he pities him for foolishly stumbling in darkness.
Ο Θεός εκ φύσεως αγαθός και απαθής, όλους τους αγαπά εξίσου ως δημιουργήματά Του, αλλά τον ενάρετο τον δοξάζει επειδή αποκτά και την γνώση, ενώ τον κακό άνθρωπο, τον ελεεί λόγω της αγαθότητάς Του, και παιδεύοντάς τον σ’ αυτόν τον κόσμο, τον φέρνει σε μετάνοια και διόρθωση. Έτσι και ο καλοπροαίρετος και απαθής άνθρωπος, όλους τους ανθρώπους τους αγαπά εξίσου. Τον ενάρετο και για την ανθρώπινη φύση του, και για την καλή του προαίρεση. τον κακό τον ελεεί και σαν συνάνθρωπό του, και από συμπάθεια, επειδή ως ανόητος βαδίζει στο σκοτάδι.
26
The state of love may be recognized in the giving of money, and still more in the giving of spiritual counsel and in looking after people in their physical needs.
Η διάθεση της αγάπης δεν διαπιστώνεται μόνο με την παροχή χρημάτων, αλλά πολύ περισσότερο με τη μετάδοση λόγου και με τη σωματική διακονία.
27
He who has genuinely renounced worldly things, and lovingly and sincerely serves his neighbor, is soon set free from every passion and made a partaker of God’s love and knowledge.
Εκείνος που απαρνήθηκε ειλικρινά τα κοσμικά και υπηρετεί με αγάπη απροσποίητη τον πλησίον του, ελευθερώνεται γρήγορα από κάθε πάθος και μετέχει στη θεία αγάπη και γνώση.
28
He who has realized love for God in his heart is tireless, as Jeremiah says (cf. Jer. 17:16. LXX), in his pursuit of the Lord his God, and bears every hardship, reproach and insult nobly, never thinking the least evil of anyone. St Maximos the Confessor Four Hundred Texts on Love First Century
Εκείνος που έκανε κτήμα του τη θεία αγάπη, δεν κουράζεται να ακολουθεί συνέχεια τον Κύριό του(Ιερ. 17,16), όπως λέει ο θείος Ιερεμίας, αλλά υπομένει με γενναιότητα κάθε κόπο, κακολογία και ύβρη, χωρίς να σκέφτεται το κακό που του έκανε οποιοσδήποτε.
29
When you are insulted by someone or .humiliated, guard against angry thoughts, lest they arouse a feeling of irritation, and so cut you off from love .and place you in the realm of hatred.
Όταν σε προσβάλλει κανένας ή σ’ εξευτελίσει σε κάτι, τότε φυλάξου από τους λογισμούς της οργής, μήπως με τη λύπη σε χωρίσουν από την αγάπη και σε μεταφέρουν στη χώρα του μίσους.
30
You should know that you Save been greatly benefited when you have suffered deeply because of some insult or indignity; for by means of the indignity self-esteem has been driven out of you.
Όταν αισθανθείς πόνο επειδή κάποιος σε πρόσβαλε ή σε ντρόπιασε, να ξέρεις ότι ωφελήθηκες πολύ. με το ντρόπιασμα βγήκε από μέσα σου η κενοδοξία.
31
Just as the thought of fire does not warm the body, so faith without love does not actualize the light of spiritual knowledge in the soul.
Όπως η μνήμη της φωτιάς δεν ζεσταίνει το σώμα, έτσι πίστη χωρίς αγάπη δεν φέρνει στην ψυχή τον φωτισμό της γνώσεως.
32
Just as the light of the sun attracts a healthy eye, so through love knowledge of God naturally draws to itself the pure intellect.
Όπως το φως του ήλιου ελκύει το υγιές μάτι, έτσι και η γνώση του Θεού τραβά φυσικώς τον καθαρό νου στον εαυτό της με την αγάπη.
33
A pure intellect is one divorced from ignorance and illumined by divine light.
Νους καθαρός είναι ο νους που απομακρύνθηκε από την άγνοια και καταφωτίζεται από το θείο φως.
34
A pure soul is one freed from passions and constantly delighted by divine love.
Ψυχή καθαρή είναι εκείνη που ελευθερώθηκε από τα πάθη και ευφραίνεται ακατάπαυστα με τη θεία αγάπη.
35
A culpable passion is an impulse of the soul that is contrary to nature.
Πάθος αξιοκατηγόρητο, είναι μια κίνηση της ψυχής παρά φύση.
36
Dispassion is a peaceful condition of the soul in which the soul is not easily moved to evil.
Απάθεια είναι μια ειρηνική κατάσταση της ψυχής, κατά την οποία η ψυχή δύσκολα κινείται προς την κακία.
37
A man who has been assiduous in acquiring the fruits of love will not cease loving even if he suffers a thousand calamities. Let Stephen, the disciple of Christ, and others like him persuade you of the truth of this (cf. Acts 7:60). Our Lord Himself prayed for His murderers and asked the Father to forgive them because they did not know what they were doing (cf. Luke 23:34).
Εκείνος που απόκτησε τους καρπούς της αγάπης με το ζήλο του, δεν χωρίζεται από αυτή, ακόμη κι αν υποφέρει μύρια κακά. Ας σε πείσει γι’ αυτό ο Στέφανος ο μαθητής του Χριστού και οι όμοιοί του, που προσευχόταν για κείνους που τον φόνευαν και ζητούσε να τους συγχωρήσει ο Θεός, επειδή ενεργούσαν έτσι από άγνοια(Πραξ. 7,60).
38
If love is long-suffering and kind (cf. 1 Cor. 13:4), a man who is contentious and malicious clearly alienates himself from love. And he who is alienated from love is alienated from God, for God is love.
Αν ιδίωμα της αγάπης είναι η μακροθυμία και η χρηστότητα(Α΄ Κορ. 13,4), τότε εκείνος που θυμομανιάζει και ενεργεί δόλια, είναι φανερό ότι αποξενώνεται από την αγάπη. Κι όποιος είναι ξένος από την αγάπη, είναι ξένος από το Θεό, αφού ο Θεός είναι αγάπη(Α΄ Ιω. 4,8).
39
Do not say that you are the temple of the Lord, writes Jeremiah (cf. Jer. 7:4); nor should you say that faith alone in our Lord Jesus Christ can save you, for this is impossible unless you also acquire love for Him through your works. As for faith by itself, ‘the devils also believe, and tremble’(Jas. 2:19).
«Μην πείτε, λέει ο θείος Ιερεμίας, ότι είστε ναός του Κυρίου»(Ιερ. 7,4). και συ μην πεις ότι «η απογυμνωμένη από έργα πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό μπορεί να με σώσει». Αυτό είναι αδύνατο, αν δεν αποκτήσεις και την αγάπη προς Αυτόν με τα έργα. Η γυμνή από έργα πίστη δεν ωφελεί, αφού και τα δαιμόνια πιστεύουν και τρέμουν(Ιακ. 2, 19).
40
We actively manifest love in forbearance and patience towards our neighbor, in genuinely desiring his good, and in the right use of material things.
Έργο αγάπης είναι η προς τον πλησίον ολόψυχη ευεργεσία και μακροθυμία και υπομονή, και η χρήση των πραγμάτων με ορθό λόγο.
41
He who loves God neither distresses nor is distressed with anyone on account of transitory things. There is only one kind of distress which he both suffers and inflicts on others: that salutary distress which the blessed Paul suffered and which he inflicted on the Corinthians (cf. 2 Cor. 7:8-11).
Όποιος αγαπά το Θεό, δεν λυπεί κανέναν, ούτε λυπάται από κανέναν για πρόσκαιρα πράγματα. Μια μόνο λύπη προξενεί και δοκιμάζει, τη σωτήρια λύπη, την οποία ο μακάριος Παύλος και δοκίμασε και προξένησε στους Κορίνθιους(Β΄ Κορ. 7, 8-11).
42
He who loves God lives the angelic life on earth, fasting and keeping vigils, praying and singing psalms and always thinking good of every man.
Εκείνος που αγαπά το Θεό, ζει αγγελικό βίο πάνω στη γη. νηστεύει κι αγρυπνεί, ψάλλει και προσεύχεται, και για κάθε άνθρωπο σκέφτεται πάντοτε καλά.
43
If a man desires something, he makes every effort to attain it. But of all things which are good and desirable the divine is incomparably the best and the most desirable. How assiduous, then, we should be in order to attain what is of its very nature good and desirable.
Ό,τι επιθυμεί κανείς, εκείνο αγωνίζεται ν’ αποκτήσει. Κι από όλα τα αγαθά κι επιθυμητά, ασύγκριτα πιο αγαθό και επιθυμητό είναι ο Θεός. Πόση λοιπόν επιμέλεια έχομε χρέος να καταβάλομε για να επιτύχομε το φύσει αγαθό και επιθυμητό;
44
Stop defiling your flesh with shameful deeds and polluting your soul with wicked thoughts; then the peace of God will descend upon you and bring you love.
Μη μολύνεις τη σάρκα σου με αισχρές πράξεις και μην λερώνεις την ψυχή σου με πονηρούς λογισμούς. Και η ειρήνη του Θεού θα έρθει σ’ εσένα και θα φέρει την αγάπη.
45
Afflict your flesh with hunger and vigils and apply yourself tirelessly to psalmody and prayer; then the sanctifying gift of self-restraint will descend upon you and bring you love.
Να καταπονείς το σώμα σου με νηστεία και αγρυπνία και ν’ ασχολείσαι ακούραστα με την ψαλμωδία και την προσευχή. και θα έρθει σ’ εσένα ο αγιασμός της σωφροσύνης και θα φέρει την αγάπη.
46
He who has been granted divine knowledge and has through love acquired its illumination will never be swept hither and thither by the demon of self-esteem. But he who has not yet been granted such knowledge will readily succumb to this demon. However, if in all that he does he keeps his gaze fixed on God, doing everything for His sake, he will with God’s help soon escape.
Εκείνος που αξιώθηκε να λάβει τη θεία γνώση και απόκτησε δια μέσου της αγάπης τον φωτισμό της, δε θα παρασυρθεί ποτέ από το πνεύμα της κενοδοξίας. Εύκολα όμως παρασύρεται από αυτήν όποιος δεν αξιώθηκε την θεία γνώση. Αλλά αν ο άνθρωπος αυτός σε κάθε τι που πράττει έχει στραμμένο το βλέμμα του στο Θεό, με την αίσθηση ότι όλα τα πράττει γι’ Αυτόν, εύκολα με τη βοήθεια του Θεού θα απαλλαγεί από την κενοδοξία.
47
He who has not yet attained divine knowledge energized by love is proud of his spiritual progress. But he who has been granted such knowledge repeats with deep conviction the words uttered by the patriarch Abraham when he was granted the manifestation of God: ‘I am dust and ashes’ (Gen. 18:27).
Όποιος δεν απόκτησε ακόμη τη θεία γνώση, που εκδηλώνεται με την αγάπη, έχει μεγάλη ιδέα για όσα έργα κάνει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Εκείνος όμως που αξιώθηκε και την απόκτησε, λέει με βαθιά συναίσθηση τα λόγια που είπε ο Πατριάρχης Αβραάμ όταν είδε τον Θεό: «Εγώ είμαι χώμα και στάχτη»(Γεν 18, 27).
48
The person who fears the Lord has humility as his constant companion and, through the thoughts which humility inspires, reaches a state of divine love and thankfulness. For he recalls his former worldly way of life, the various sins he has committed and the temptations which have befallen him since his youth; and he recalls, too, how the Lord delivered him from all this, and how He led him away from a passion-dominated life to a life ruled by God. Then, together with fear, he also receives love, and in deep humility continually gives thanks to the Benefactor and Helmsman of our lives.
Εκείνος που φοβάται τον Κύριο, έχει πάντοτε σύντροφό του την ταπεινοφροσύνη, και με τις ενθυμήσεις που αυτή προκαλεί, φτάνει στην θεία αγάπη και ευχαριστία. Φέρνει στο νου του τη ζωή που έκανε πρωτύτερα στον κόσμο, και τα διάφορα αμαρτήματα και τους πειρασμούς που αντιμετώπισε από τον καιρό της νεότητάς του, και πώς απ’ όλα εκείνα τον γλύτωσε ο Κύριος, και τον μετέφερε από την ζωή των παθών στον κατά Θεόν βίο. και μαζί με το φόβο, αποκτά και την αγάπη, ευχαριστώντας πάντοτε με πολλή ταπεινοφροσύνη τον Ευεργέτη και Κυβερνήτη της ζωής μας.
49
Do not befoul your intellect by clinging to thoughts filled with anger and sensual desire. Otherwise you will lose your capacity for pure prayer and fall victim to the demon of listlessness.
Μη λερώσεις το νου σου ανεχόμενος λογισμούς επιθυμίας και θυμού, για να μην ξεπέσεις από την καθαρή προσευχή και περιπέσεις στο πνεύμα της ακηδίας.
50
When the intellect associates with evil and sordid thoughts it loses its intimate communion with God.
Τότε ο νους χάνει την οικειότητα που έχει με το Θεό, όταν δέχεται πονηρούς ή ακάθαρτους λογισμούς να παραμένουν.
51
The foolish man under attack from the passions, when stirred to anger, is senselessly impelled to leave his brethren. But when heated by desire he quickly changes his mind and seeks their company. An intelligent person behaves differently in both cases. When anger flares up he cuts off the source of disturbance and so frees himself from his feeling of irritation against his brethren. When desire is uppermost he checks every unruly impulse and chance conversation.
Ο ανόητος, που τον οδηγούν τα πάθη, όταν αναστατώνεται από το θυμό, βιάζεται να φύγει ασυλλόγιστα μακριά από τους αδελφούς. Άλλοτε πάλι, όταν καίγεται από την επιθυμία, μετανοιωμένος τρέχει να τους συναντήσει. Ο φρόνιμος όμως, και στις δύο περιπτώσεις κάνει το αντίθετο. Στην περίπτωση του θυμού, αφού κόψει τις αιτίες της ταραχής, απαλλάσσει τον εαυτό του από την λύπη προς τους αδελφούς. στην περίπτωση της επιθυμίας, συγκρατεί τον εαυτό του από την παράλογη παρόρμηση για συνάντηση άλλων.
52
In time of trial do not leave your monastery but stand up courageously against the thoughts that surge over you, especially those of irritation and listlessness. For when you have been tested by afflictions in this way, according to divine providence, your hope in God will become firm and secure. But if you leave, you will show yourself to be worthless, unmanly and fickle.
Στον καιρό των πειρασμών μην εγκαταλείψεις το Μοναστήρι σου, αλλά υπόμενε με γενναιότητα τα κύματα των λογισμών, και μάλιστα της λύπης και της ακηδίας. Έτσι αφού δοκιμαστείς κατά θεία οικονομία με τις θλίψεις, θα αποκτήσεις βέβαιη ελπίδα στο Θεό. Αν όμως το εγκαταλείπεις, θα φανείς ανάξιος, άνανδρος και άστατος.
53
If you wish not to fall away from the love of God, do not let your brother go to bed feeling irritated with you, and do not go to bed yourself feeling irritated with him. Reconcile yourself with your brother, and then come to Christ with a clear conscience and offer Him your gift of love in earnest prayer (cf. Matt. 5:24).
Αν θέλεις να μην ξεπέσεις από την αγάπη του Θεού, μήτε τον αδελφό να αφήσεις να κοιμηθεί στενοχωρημένος από σένα, μήτε συ να κοιμηθείς στενοχωρημένος εναντίον του. Συμφιλιώσου με τον αδελφό σου και τότε πήγαινε και πρόσφερε στο Χριστό με καθαρή συνείδηση το δώρο της αγάπης(Ματθ. 5, 24), με ένθερμη προσευχή.
54
St Paul says that, if we have all the gifts of the Spirit but do not have love, we are no further forward (cf. 1 Cor. 13:2). How assiduous, then, we ought to be in our efforts to acquire this love.
Αν εκείνος που έχει όλα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, και δεν έχει αγάπη, δεν ωφελείται τίποτε σύμφωνα με το θείο Απόστολο(Α΄ Κορ. 13, 2), πόση επιμέλεια πρέπει να καταβάλομε για να την αποκτήσομε;
55
If ‘love prevents us from harming our neighbor’ (Rom. 13:10), he who is jealous of his brother or irritated by his reputation, and damages his good name with cheap jibes or in any way spitefully plots against him, is surely alienating himself from love and is guilty in the face of eternal judgment.
Αν η αγάπη δεν κάνει κακό στον πλησίον(Ρωμ. 13, 10), εκείνος που φθονεί τον αδελφό και λυπάται για την προκοπή του και με ειρωνείες προσπαθεί να κηλιδώσει την υπόληψή του ή με όποια κακοήθεια τον επιβουλεύεται, πώς αυτός δεν αποξενώνεται από την αγάπη και δεν κάνει τον εαυτό του ένοχο για την αιώνια Κρίση;
56
If love is the fulfilling of the law’ (Rom. 13:10), he who is full of rancor towards his neighbor and lays traps for him and curses him, exulting in his fall, must surely be a transgressor deserving eternal punishment.
Αν η αγάπη είναι το πλήρωμα του νόμου(Ρωμ. 13, 10), εκείνος που έχει μνησικακία για τον αδελφό και κάνει δόλια σχέδια εναντίον του και τον καταριέται και δοκιμάζει χαρά για κάθε πτώση του, πώς δεν καταπατεί το νόμο και δεν είναι άξιος για την αιώνια κόλαση;
57
If ‘he who speaks evil of his brother, and judges his brother, speaks evil of the law, and judges the law’ (Jas. 4:11), and the law of Christ is love, surely he who speaks evil of Christ’s love falls away from it and is the cause of his own perdition.
Αν εκείνος που κατηγορεί και κρίνει τον αδελφό του κατηγορεί και κρίνει το θείο νόμο(Ιακ. 4, 11), και ο νόμος του Χριστού είναι η αγάπη, πώς δεν ξεπέφτει από την αγάπη του Χριστού εκείνος που καταλαλεί, και δεν προξενεί ο ίδιος στον εαυτό του την αιώνια κόλαση;
58
Do not listen gleefully to gossip at your neighbor’s expense or chatter to a person who likes finding fault. Otherwise you will fall away from divine love and find yourself cut off from eternal life.
Μην παραδώσεις την ακοή σου στους λόγους όποιου καταλαλεί, ούτε τους δικούς σου λόγους στην ακοή ενός φιλοκατήγορου, μιλώντας ή ακούγοντας με ευχαρίστηση κατά του πλησίον σου, για να μη χάσεις την θεία αγάπη και βρεθείς απόκληρος από την αιώνια ζωή.
59
Do not permit any abuse of your spiritual father or encourage anyone who dishonors him. Otherwise the Lord will be angry with your conduct and will obliterate you from the land of the living (cf. Deut. 6:15).
Μην δέχεσαι κατηγορίες κατά του πνευματικού σου πατέρα, μήτε να διευκολύνεις εκείνον που τον προσβάλλει, για να μην οργιστεί ο Κύριος για τα έργα σου και σε εξολοθρεύσει από τη χώρα της ζωής(Δευτ. 6, 15).
60
Silence the man who utters slander in your hearing. Otherwise you sin twice over: first, you accustom yourself to this deadly passion and, second you fail to prevent him from gossiping against his neighbor.
Κλείνε το στόμα εκείνου που κατηγορεί τον άλλον, για να μην αμαρτάνεις μαζί του διπλή αμαρτία. και συνηθίζοντας ο ίδιος σε καταστρεπτικό πάθος, και μη σταματώντας εκείνον που φλυαρεί κατά του πλησίον.
61
‘But I say to you,’ says the Lord, ‘love your enemies ... do good to those who hate you, and pray for those who mistreat you’ (Matt. 5:44). Why did He command this? To free you from hatred, irritation, anger and rancor, and to make you worthy of the supreme gift of perfect love. And you cannot attain such love if you do not imitate God and love all men equally. For God loves all men equally and wishes them ‘to be saved and to come to the knowledge of the truth’ (1 Tim. 2:4).
«Εγώ όμως σας λέω, είπε ο Κύριος, αγαπάτε τους εχθρούς σας, ευεργετείτε όσους σας μισούν, προσεύχεσθε για όσους σας βλάπτουν»(Ματθ. 5, 44). Γιατί τα διέταξε αυτά; Για να σε ελευθερώσει από το μίσος, τη λύπη, την οργή και την μνησικακία και να σε αξιώσει να λάβεις το μέγιστο απόκτημα, την τέλεια αγάπη, που είναι αδύνατο να την έχει όποιος δεν αγαπά εξίσου όλους τους ανθρώπους, κατά μίμηση του Θεού, ο οποίος αγαπά εξίσου όλους τους ανθρώπους και θέλει να σωθούν και να λάβουν πλήρη γνώση της αλήθειας(Α΄ Τιμ 2, 4).
62
‘But I say to you, do not resist evil; but if someone hits you on the right cheek, turn to him the other cheek as well. And if anyone sues you in the courts, and takes away your coat, let him have your cloak also. And if anyone forces you to go a mile, go with him for two miles’ (Matt. 5:39-41). Why did He say this? Both to keep you free from anger and irritation, and to correct the other person by means of your forbearance, so that like a good Father He might bring the two of you under the yoke of love.
«Όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά αν κανείς σε χτυπήσει στο δεξί μέρος του προσώπου, γύρισέ του και το άλλο. και σ’ αυτόν που θέλει να σε πάει στο δικαστήριο για να σου πάρει το χιτώνα, άφησέ του και το ιμάτιο. και αν σε αγγαρεύει κάποιος για ένα μίλι, πήγαινέ μαζί του δύο»(Ματθ. 5, 39-41). Γιατί λέει αυτά ο Κύριος; Για να φυλάξει κι εσένα χωρίς οργή, ταραχή και λύπη, και να διδάξει κι εκείνον με την ανεξικακία σου. και τους δύο πάλι, σαν καλός Πατέρας, να σας φέρει στο ζυγό της αγάπης.
63
We carry about with us impassioned images of the things we have experienced. If we can overcome these images we shall be indifferent to the things which they represent. For fighting against the thoughts of things is much harder than fighting against the things themselves, just as to sin in the mind is easier than to sin through outward action.
Των πραγμάτων, με τα οποία κάποτε μάς έδενε κάποιο πάθος, έχομε μέσα μας τις εμπαθείς φαντασίες. Όποιος λοιπόν νικά τις εμπαθείς φαντασίες, καταφρονεί οπωσδήποτε και τα πράγματα που αυτές απεικονίζουν. Γιατί ο πόλεμος εναντίον των ενθυμήσεων είναι τόσο χειρότερος από τον πόλεμο εναντίον των πραγμάτων, όσο είναι πιο εύκολο να αμαρτάνει κανείς με τη διάνοια από το να αμαρτάνει με έργα.
64
Some passions pertain to the body, others to the soul. The first are occasioned by the body, the second by external objects. Love and self-control overcome both kinds, the first curbing the passions of the soul and the second those of the body.
Άλλα από τα πάθη είναι σωματικά κι άλλα ψυχικά. Τα σωματικά έχουν τις αφορμές τους από το σώμα, τα ψυχικά από τα εξωτερικά πράγματα. Και τα δύο αυτά είδη παθών τα αφανίζουν η αγάπη και η εγκράτεια. η πρώτη τα ψυχικά, η δεύτερη τα σωματικά.
65
Some passions pertain to the soul’s incensive power, and others to its desiring aspect. Both kinds are aroused through the senses. They are aroused when the soul lacks love and self-control.
Από τα πάθη, άλλα ανήκουν στο θυμικό μέρος της ψυχής, άλλα στο επιθυμητικό. Και τα δύο αυτά είδη κινούνται δια μέσου των αισθήσεων. Και κινούνται τότε, όταν η ψυχή βρίσκεται έξω από τα όρια της εγκράτειας και της αγάπης.
66
The passions of the soul’s incensive power are more difficult to combat than those of its desiring aspect. Consequently our Lord has given a stronger remedy against them; the commandment of love.
Τα πάθη του θυμικού μέρους της ψυχής είναι πιο δυσκολοπολέμητα από τα πάθη του επιθυμητικού. Γι’ αυτό και δόθηκε από τον Κύριο εναντίον των παθών του θυμικού δυνατότερο φάρμακο, το οποίο είναι η εντολή της αγάπης.
67
While passions such as forgetfulness and ignorance affect but one of the soul’s three aspects - the incensive, the desiring or the intelligent - listlessness alone seizes control of all the soul’s powers and rouses almost all the passions together. That is why this passion is more serious than all the others. Hence our Lord has given us an excellent remedy against it, saying: “You will gain possession of your souls through your patient endurance’ (Luke 21:19).
Όλα τα άλλα πάθη, ερεθίζουν είτε το θυμικό μέρος της ψυχής, είτε το επιθυμητικό, είτε το λογιστικό, όπως είναι η λήθη και η άγνοια. Η ακηδία όμως, κυριαρχώντας σ’ όλες τις δυνάμεις της ψυχής, κινεί όλα μαζί τα πάθη. Γι’ αυτό και είναι το πιο βαρύ από όλα τα άλλα πάθη. Καλώς λοιπόν ο Κύριος, δίνοντας το αντίδοτό της, λέει: «Με την υπομονή σας, κερδίστε τις ψυχές σας»(Λουκ. 21, 19).
68
Never strike any of the brethren, especially without reason, in case he is unable to bear the affliction and leaves the monastery. For then you would never escape the reproach of your conscience. It would always bring you distress in the time of prayer and divert your intellect from intimate communion with God.
Μην προσβάλεις ποτέ κανένα αδελφό, και μάλιστα χωρίς εύλογη αιτία, μην τυχόν επιστρέψει στον κόσμο μη μπορώντας ν’ αντέξει τη θλίψη, και έτσι δε θα αποφύγεις τον έλεγχο της συνειδήσεως που θα σου προξενεί πάντα λύπη στην προσευχή και θα αποδιώχνει το νου από την παρρησία προς τον Θεό.
69
Shun all suspicions and all persons that cause you to take offence. If you are offended by anything, whether intended or unintended, you do not know the way of peace, which through love brings the lovers of divine knowledge to the knowledge of God.
Μην ανέχεσαι τις υπόνοιες ή και τους ανθρώπους που σου μεταφέρουν σκάνδαλα άλλων. Γιατί εκείνοι που παραδέχονται σκάνδαλα με οποιοδήποτε τρόπο για εκείνα που συμβαίνουν προαιρετικά ή απροαίρετα, δεν γνωρίζουν τον δρόμο της ειρήνης, η οποία οδηγεί τους εραστές της δια μέσου της αγάπης στη γνώση του Θεού.
70
You have not yet acquired perfect love if your regard for people is still swayed by their characters - for example, if, for some particular reason, you love one person and hate another, or if for the same reason you sometimes love and sometimes hate the same person.
Δεν έχει τέλεια αγάπη εκείνος που αλλάζει διάθεση προς τους ανθρώπους ανάλογα με τον χαρακτήρα τους. τον έναν π.χ. τον αγαπά και τον άλλον τον μισεί, ή τον ίδιο άνθρωπο άλλοτε τον αγαπά και άλλοτε τον μισεί για τις ίδιες αιτίες.
71
Perfect love does not split up the single human nature, common to all, according to the diverse characteristics of individuals; but, fixing attention always on this single nature, it loves all men equally. It loves the good as friends and the bad as enemies, helping them, exercising forbearance, patiently accepting whatever they do, not taking the evil into account at all but even suffering on their behalf if the opportunity offers, so that, if possible, they too become friends. If it cannot achieve this, it does not change its own attitude; it continues to show the fruits of love to all men alike. It was on account of this that our Lord and God Jesus Christ, showing His love for us, suffered for the whole of mankind and gave to all men an equal hope of resurrection, although each man determines his own fitness for glory or punishment.
Η τέλεια αγάπη δεν διαχωρίζει κατά τις διαθέσεις των επιμέρους ανθρώπων τη μία και κοινή ανθρώπινη φύση, αλλά αποβλέποντας σ’ αυτήν, αγαπά εξίσου όλους τους ανθρώπους. Αγαπά τους ενάρετους ως φίλους. τους κακούς τους αγαπά ως εχθρούς, και τους ευεργετεί και μακροθυμεί και υπομένει αν την βλάψουν, χωρίς να λογαριάζει διόλου το κακό, αλλά και πάσχει για χάρη τους, αν το καλέσει η περίσταση, για να τους κάνει και αυτούς φίλους, αν είναι δυνατόν. Αν δεν το κατορθώσει, δεν αλλάζει την διάθεσή της, αλλά φανερώνει τους καρπούς της αγάπης εξίσου προς όλους τους ανθρώπους. Γι’ αυτό και ο Κύριός μας και Θεός Ιησούς Χριστός, δείχνοντας την αγάπη Του σ’ εμάς, έπαθε για χάρη όλης της ανθρωπότητας και χάρισε σε όλους εξίσου την ελπίδα της αναστάσεως – αν και καθένας κάνει τον εαυτό του άξιο είτε για δόξα, είτε για κόλαση.
72
If you are not indifferent to both fame and dishonor, riches and poverty, pleasure and distress, you have not yet acquired perfect love. For perfect love is indifferent not only to these but even to this fleeting life and to death.
Εκείνος που δεν καταφρονεί τη δόξα και την εξουδένωση, τον πλούτο και την φτώχεια, την ηδονή και την λύπη, δεν απόκτησε ακόμη τέλεια αγάπη. Γιατί η τέλεια αγάπη δεν καταφρονεί μόνον αυτά, αλλά και την πρόσκαιρη ζωή και το θάνατο.
73
Listen to the words of those who have been granted perfect love: ‘What can separate us from the love of Christ? Can affliction, or distress, or persecution, or famine, or nakedness, or peril, or the sword? As it is written, “For Thy sake we are put to death all the day long; we are regarded as sheep for slaughtering (Ps. 44:22). But in all these things we are more than conquerors through Him that loved us. For I am convinced that neither death, nor life, nor angels, nor principalities, nor powers, nor things present, nor things to come, nor height, nor depth, nor any other created thing, can separate us from the love of God that is in Christ Jesus our Lord’ (Rom. 8:35-39). Those who speak and act thus with regard to divine love are all saints.
Άκουσε τι λένε εκείνοι που αξιωθήκανε να έχουν την τέλεια αγάπη: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Καθώς λέει η Γραφή, για χάρη Σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα. θεωρηθήκαμε ως πρόβατα για σφαγή. Αλλά σ’ όλα τούτα βγαίνομε νικητές με τη βοήθεια Εκείνου που μας αγάπησε. Πιστεύω απόλυτα ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι, ούτε Αρχές, ούτε Δυνάμεις, ούτε τωρινά, ούτε μελλοντικά, ούτε ύψωμα, ούτε βάθος, ούτε καμιά άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού που εκδηλώνεται με τον Ιησού Χριστό, τον Κύριό μας»(Ρωμ. 8, 35-39).
74
Listen now to what they say about love for our neighbor: ‘I speak the truth in Christ, I do not lie, my conscience also bears me witness in the Holy Spirit: I have great distress and continual sorrow in my heart. For I could wish that I myself were severed from Christ for the sake of my brethren, my kinsmen according to the flesh, who are Israelites’ (Rom. 9:1-3). Moses and the other saints speak in a similar manner.
Άκουσε πάλι τι λένε για την αγάπη προς τον πλησίον: «Λέω αλήθεια, μάρτυς μου ο Χριστός, δεν ψεύδομαι. η συνείδησή μου, που φωτίζεται από το Άγιο Πνεύμα, μαρτυρεί κι αυτή, ότι έχω μεγάλη λύπη και πόνο αδιάκοπο στην καρδιά μου για τους ομοεθνείς μου Ιουδαίους. Θα ευχόμουν να χωριστώ εγώ από τον Χριστό για χάρη των αδελφών μου, των φυσικών συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες κλπ.»(Ρωμ. 9, 1-3). Παρόμοια είπαν και ο Μωυσής(Εξ. 32, 32) και οι άλλοι άγιοι.
75
He who is not indifferent to fame and pleasure, as well as to the love of riches that exists because of them and increases them, cannot cut off occasions for anger. And he who does not cut these off cannot attain perfect love.
Εκείνος που δεν καταφρονεί τη δόξα και την ηδονή, καθώς και την φιλαργυρία που συντελεί στην αύξησή τους και για χάρη τους υπάρχει, δεν μπορεί να κόψει τις αφορμές του θυμού. Εκείνος όμως που δεν τις κόβει, δεν μπορεί να επιτύχει την τέλεια αγάπη.
76
Humility and ascetic hardship free a man from all sin, for the one cuts out the passions of the soul, the other those of the body. This is what the blessed David indicates when he prays to God, saying, ‘Look on my humility and my toil, and forgive all my sins’ (Ps. 25:18).
Η ταπείνωση και η κακοπάθεια ελευθερώνουν τον άνθρωπο από κάθε αμαρτία, καθώς κόβει η μια τα πάθη της ψυχής και η άλλη τα πάθη του σώματος. Αυτό έκανε και ο μακάριος Δαβίδ και προσευχόταν στον Θεό λέγοντας: «Δες την ταπείνωσή μου και τον κόπο μου και συγχώρεσε όλες τις αμαρτίες μου»(Ψαλμ. 24, 18).
77
It is through our fulfilling of the commandments that the Lord makes us dispassionate; and it is through His divine teachings that He gives us the light of spiritual knowledge.
Δια μέσου των εντολών Του, ο Κύριος κάνει απαθείς όσους τις εφαρμόζουν. Δια μέσου των θείων δογμάτων, χαρίζει σ’ αυτούς το φωτισμό της θείας γνώσεως.
78
All such teachings are concerned either with God, or with things visible and invisible, or eke with the providence and judgment relating to them.
Όλα τα δόγματα αναφέρονται ή στο Θεό, ή στα ορατά και τα αόρατα, ή στην πρόνοια και την κρίση του Θεού γι’ αυτά.
79
Almsgiving heals the soul’s incensive power; fasting withers sensual desire; prayer purifies the intellect and prepares it for the contemplation of created beings. For the Lord has given us commandments which correspond to the powers of the soul.
Η ελεημοσύνη θεραπεύει το θυμικό μέρος της ψυχής. η νηστεία μαραίνει την επιθυμία. η προσευχή καθαρίζει το νου και τον κάνει επιτήδειο για την θεωρία των όντων. Γιατί ανάλογα με τις δυνάμεις της ψυχής, ο Κύριος μάς χάρισε και τις εντολές Του.
80
‘Learn from Me’, He said ‘for I am gentle and humble in heart’ (Matt. 11:29). Gentleness keeps the soul’s incensive power in a calm state; humility frees the intellect from conceit and self-esteem.
«Μάθετε από εμένα, λέει ο Κύριος, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά κτλ.»(Ματθ. 11, 29). Η πραότητα διατηρεί ατάραχο το θυμικό μέρος της ψυχής. η ταπείνωση ελευθερώνει το νου από την αλαζονεία και την κενοδοξία.
81
Fear of God is of two kinds. The first is generated in us by the threat of punishment. It is through such fear that we develop in due order self-control, patience, hope in God and dispassion; and it is from dispassion that love comes. The second kind of fear is linked with love and constantly produces reverence in the soul, so that it does not grow indifferent to God because of the intimate communion of its love.
Ο φόβος του Θεού είναι δύο ειδών. Εκείνος που γεννιέται μέσα από τις απειλές της κολάσεως και κάνει να φυτρώνουν μέσα μας η εγκράτεια, η ελπίδα στο Θεό, η απάθεια και στη συνέχεια κατά φυσική τάξη η αγάπη. Και ο φόβος που είναι ενωμένος με την ίδια την αγάπη, και φέρνει πάντοτε στην ψυχή ευλάβεια, για να μην καταλήξει σε καταφρόνηση του Θεού εξαιτίας της παρρησίας που δίνει η αγάπη.
82
The first kind of fear is expelled by perfect love when the soul has acquired this and is no longer afraid of punishment (cf. 1 John 4:18). The second kind, as we have already said, is always found united with perfect love. The first kind of fear is referred to in the following two verses: ‘Out of fear of the Lord men shun evil’ (Prov. 16:6), and ‘Fear of the Lord is the beginning of wisdom’ (Ps. 111:10). The second kind is mentioned in the following verses: ‘Fear of the Lord is pure, and endures for ever’ (Ps. 19:9. LXX), and “Those who fear the Lord will not want for anything’ (Ps. 34:10. LXX).
Τον πρώτο φόβο τον εκτοπίζει η τέλεια αγάπη(Α΄ Ιω. 4, 18), γιατί η ψυχή που την έχει δεν φοβάται πλέον την κόλαση. Τον δεύτερο φόβο τον έχει, όπως είπαμε, η αγάπη ενωμένο πάντοτε μαζί της. Στον πρώτο φόβο ταιριάζει ο λόγος: “Με τον φόβο του Κυρίου απομακρύνεται καθένας από το κακό”(Παροιμ. 15, 27), και ο λόγος: «Αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου»(Ψαλμ. 110, 10). Στο δεύτερο φόβο ταιριάζει ο λόγος: «Δε θα δοκιμάσουν στέρηση όσοι φοβούνται τον Κύριο»(Ψαλμ. 33, 10).
83
‘Put to death therefore whatever is earthly in you: unchastity, uncleanliness, passion, evil desire and greed’ (Col. 3:5). Earth is the name St Paul gives to the will of the flesh. Unchastity is his word for the actual committing of sin. Uncleanness is how he designates assent to sin. Passion is his term for impassioned thoughts. By evil desire he means the simple act of accepting the thought and the desire. And greed is his name for what generates and promotes passion. All these St Paul ordered us to mortify as ‘aspects’ expressing the will of the flesh.
«Νεκρώστε λοιπόν τα μέλη σας που σέρνονται στη γη. την πορνεία, την ακαθαρσία , το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία κτλ.»(Κολ. 3, 5). Με τη γη εννοεί το σαρκικό φρόνημα. Πορνεία ονόμασε την έμπρακτη αμαρτία. Ακαθαρσία είπε τη συγκατάθεση στην αμαρτία. Πάθος, τον εμπαθή λογισμό. Επιθυμία κακή ονόμασε την απλή παραδοχή του λογισμού και της επιθυμίας. Πλεονεξία είπε το υλικό που γεννά και αυξάνει το πάθος. Όλα λοιπόν αυτά, σαν μέλη του σαρκικού φρονήματος, διέταξε ο Απόστολος να νεκρώσομε.
84
First the memory brings some passion-free thought into the intellect. By its lingering there, passion is aroused. When the passion is not eradicated, it persuades the intellect to assent to it. Once this assent is given, the actual sin is then committed. Therefore, when writing to converts from paganism, St Paul in his wisdom orders them first to eliminate the actual sin and then systematically to work back to the cause. The cause, as we have already said, is greed, which generates and promotes passion. I think that greed in this case means gluttony, because this is the mother and nurse of unchastity. For greed is a sin not only with regard to possessions hut also with regard to food, just as self-control likewise relates to both food and possessions.
Η μνήμη, στην αρχή, φέρνει στο νου το λογισμό χωρίς εμπάθεια. και όταν αυτός μένει στο νου για καιρό, κινείται το πάθος. Αν αυτό δεν εξολοθρευθεί, λυγίζει το νου στη συγκατάθεση. Μετά την συγκατάθεση αρχίζει η έμπρακτη αμαρτία. Ο πάνσοφος λοιπόν Απόστολος, γράφοντας προς τους Χριστιανούς που ήταν πρωτύτερα ειδωλολάτρες, διατάζει πρώτα να αφανίζουν το αποτέλεσμα της αμαρτίας. κι έπειτα με αντίστροφη σειρά, να καταλήγουν στην αιτία της αμαρτίας. Και η αιτία είναι, όπως είπαμε, η πλεονεξία, που γεννά και αυξάνει το πάθος. Νομίζω ότι εδώ σημαίνει τη γαστριμαργία, η οποία είναι μητέρα και τροφός της πορνείας. Γιατί η πλεονεξία είναι κακή όχι μόνο για τα χρήματα, αλλά και για την τροφή. όπως και η εγκράτεια δεν εννοείται μόνο για τα φαγητά, αλλά και για τα χρήματα.
85
When a sparrow tied by the leg tries to fly, it is held back by the string and pulled down to the earth. Similarly, when the intellect that has not yet attained dispassion flies up towards heavenly knowledge, it is held back by the passions and pulled down to the earth.
Όπως ένα σπουργίτι δεμένο από το πόδι, όταν πάει να πετάξει, πέφτει στο χώμα, επειδή το τραβάει το σχοινί, έτσι και ο νους που δεν απόκτησε ακόμη την απάθεια και πετά προς την γνώση των επουρανίων, τραβιέται από τα πάθη στη γη.
86
The intellect, once totally free from passions, proceeds un-distracted to the contemplation of created beings, making its way towards knowledge of the Holy Trinity.
Όταν ο νους ελευθερωθεί τελείως από τα πάθη, τότε πορεύεται προς την θεωρία των όντων χωρίς να γυρίζει πίσω, βαδίζοντας πλέον προς την γνώση της Αγίας Τριάδας.
87
When in a pure state, the intellect, on receiving the conceptual images of things, is moved to contemplate these things spiritually. But when it is sullied through indolence, while its conceptual images may in general be free from passion, those concerned with people produce in it thoughts that are shameful or wicked.
Όταν είναι καθαρός ο νους, δεχόμενος τα νοήματα των πραγμάτων προχωρεί μέσω αυτών στην πνευματική θεωρία. όταν όμως από ραθυμία γίνει ακάθαρτος, τότε τα μεν νοήματα των άλλων πραγμάτων τα φαντάζεται απλώς (χωρίς να οδηγείται σε θεωρία), τα δε ανθρώπινα νοήματα που δέχεται, τα μετατρέπει σε αισχρούς ή πονηρούς λογισμούς.
88
When during prayer no conceptual image of anything worldly disturbs your intellect, then know that you are within the realm of dispassion.
Όταν πάντοτε, κατά τον καιρό της προσευχής, δεν ενοχλεί το νου σου κανένα νόημα του κόσμου, τότε να ξέρεις ότι δεν είσαι έξω από τα όρια της απάθειας.
89
Once the soul starts to feel its own good health, the images in its dreams are also calm and free from passion.
Όταν η ψυχή αρχίζει να αισθάνεται την ίδια την υγεία της, τότε και τις φαντασίες του ύπνου τις βλέπει χωρίς εμπάθεια και ταραχή.
90
Just as the physical eye is attracted to the beauty of things visible, so the purified intellect is attracted to the knowledge of things invisible. By things invisible, I mean things incorporeal.
Όπως το μάτι το ελκύει η ομορφιά των ορατών, έτσι και τον καθαρό νου η γνώση των αοράτων. Αόρατα εννοώ τα ασώματα.
91
It is already much not to be roused to any passion by material things. It is even more to remain dispassionate when presented with mental images of such things. For the war which the demons wage against us by means of thoughts is more severe than the war they wage by means of material things.
Μεγάλο πράγμα είναι να μην κινείται κανείς σε κάποιο πάθος από τα πράγματα. πολύ μεγαλύτερο όμως είναι να μένει απαθής απέναντι στις φαντασίες των πραγμάτων. Γιατί ο πόλεμος των δαιμόνων εναντίον μας με τους λογισμούς, είναι πολύ πιο φοβερός από τον πόλεμο μέσω των πραγμάτων.
92
He who has succeeded in attaining the virtues and is enriched with spiritual knowledge sees things clearly in their true nature. Consequently, he both acts and speaks with regard to all things in a manner which is fitting, and he is never deluded. For according to whether we use things rightly or wrongly we become either good or bad.
Εκείνος που κατόρθωσε τις αρετές και πλούτισε με θεία γνώση, επειδή βλέπει τα πράγματα στη φυσική τους κατάσταση, πράττει τα πάντα και μιλά γι’ αυτά κατά τις υπαγορεύσεις του ορθού λόγου, χωρίς να σφάλλει καθόλου. Γιατί από την ορθή ή μη ορθή χρησιμοποίηση των πραγμάτων είναι που γινόμαστε ή ενάρετοι ή κακοί.
93
If the conceptual images that continually rise up in the heart are free from passion whether the body is awake or asleep, then we may know that we have attained the highest state of dispassion.
Σημάδι τέλειας απάθειας είναι να αναδύονται πάντοτε στην καρδιά χωρίς πάθος τα νοήματα των πραγμάτων, τόσο όταν είμαστε ξυπνητοί, όσο και στον ύπνο μας.
94
Through fulfilling the commandments the intellect strip itself of the passions. Through spiritual contemplation of things visible it casts off impassioned conceptions of such things. Through knowledge of things invisible it discards the contemplation of things visible. Finally it denudes itself even of this through knowledge of the Holy Trinity.
Ο νους αποβάλλει με την εκτέλεση των εντολών, τα πάθη. με την πνευματική θεωρία των ορατών, τα εμπαθή νοήματα των πραγμάτων. με τη γνώση των αοράτων, τη θεωρία των ορατών. τέλος κι αυτή την αποβάλλει, με τη γνώση της Αγίας Τριάδας.
95
When the sun rises and casts its light on the world, it reveals both itself and the things it illumines. Similarly, when the Sun of righteousness rises in the pure intellect. He reveals both Himself and the inner principles of all that has been and will be brought into existence by Him.
Όταν ο ήλιος ανατέλλει και φωτίζει τον κόσμο, φανερώνει και τον εαυτό του και τα πράγματα που φωτίζονται από αυτόν. Έτσι και ο Ήλιος της δικαιοσύνης, όταν ανατέλλει στον καθαρό νου, φανερώνει και τον εαυτό Του, και τους λόγους όσων έχουν γίνει από Αυτόν και όσων μέλλουν να γίνουν.
96
We do not know God from His essence. We know Him rather from the grandeur of His creation and from His providential care for all creatures. For through these, as though they were mirrors, we may attain insight into His infinite goodness, wisdom and power.
Δεν γνωρίζομε το Θεό από την ουσία Του, αλλά από τα θαυμαστά έργα Του και την πρόνοιά Του για τα όντα. Απ’ αυτά, σαν μέσα από καθρέφτη, βλέπομε την άπειρη αγαθότητα και σοφία και δύναμή Του.
97
The pure intellect is occupied either with passion-free conceptual images of human affairs, or with the natural contemplation of things visible or invisible, or with the light of the Holy Trinity.
Ο καθαρός νους κινείται ή μέσα στα χωρίς πάθος νοήματα των ανθρωπίνων πραγμάτων, ή στη φυσική θεωρία των ορατών ή των αοράτων, ή μέσα στο φως της Αγίας Τριάδας.
98
When the intellect is engaged in the contemplation of things visible, it searches out either the natural principles of these things or the spiritual principles which they reflect, or else it seeks their original cause.
Όταν ο νους φτάσει στη θεωρία των ορατών, ερευνά ή τους φυσικούς λόγους τους ή τους λόγους που αυτοί υποδηλώνουν, ή ζητεί την ίδια την αιτία τους.
99
When the intellect is absorbed in the contemplation of things invisible, it seeks their natural principles, the cause of their generation and whatever follows from this, as well as the providential order and judgment which relates to them.
Όταν πάλι κινείται στη θεωρία των αοράτων, ζητεί και τους φυσικούς τους λόγους και την αιτία της υπάρξεώς τους και τα επακόλουθά της, και ποια είναι η σχετική με αυτά πρόνοια και κρίση.
100
When the intellect is established in God, it at first ardently longs to discover the principles of His essence. But God’s inmost nature does not admit of such investigation, which is indeed beyond the capacity of everything created. The qualities that appertain to His nature, however, are accessible to the intellect’s longing: I mean the qualities of eternity, infinity, indeterminateness, goodness, wisdom, and the power of creating, preserving and judging creatures. Yet of these, only infinity may be grasped fully; and the very fact of knowing nothing is knowledge surpassing the intellect, as the theologians Gregory of Nazianzos and Dionysios have said.
Όταν ο νους φτάσει στο Θεό, ζητεί πρώτα να μάθει τους λόγους περί της ουσίας Του, καθώς φλέγεται από τον πόθο. Δεν μπορεί όμως να ικανοποιήσει τον πόθο του αυτό (γιατί κάτι τέτοιο είναι τελείως αδύνατο σε όλα γενικώς τα λογικά δημιουργήματα). έτσι παρηγορείται από την γνώση των σχετικών με τις ιδιότητες του Θεού. Δηλαδή της αιωνιότητας, της απειρίας, της απεριοριστίας, της αγαθότητας, της σοφίας, της δυνάμεως να δημιουργεί, να προνοεί και να κρίνει τα όντα. Το μόνο που μπορούμε να καταλάβομε γι’ Αυτόν, είναι η απειρία Του και το ότι είναι αδύνατο να γίνει γνωστός, όπως έχουν πει οι θεολόγοι Γρηγόριος και Διονύσιος Αεροπαγίτης.