Because you have often asked what the Apostle means when he says that 'the law is spiritual’ (Rom. 7:14), and what kind of spiritual knowledge and action characterizes those who wish to observe it, we shall speak of this as far as we can.
Επειδή πολλές φορές θελήσατε να μάθετε πώς ο νόμος είναι πνευματικός(Ρωμ. 7, 14) κατά τον Απόστολο, και τι πρέπει να γνωρίζουν και να κάνουν εκείνοι που θέλουν να τον φυλάξουν, πάνω σ αυτό το ζήτημα θα σας πω κατά τη δύναμή μου.
2
First of all, we know that God is the beginning, middle and end of everything good; and it is impossible for us to have faith in anything good or to carry it into effect except in Christ Jesus and the Holy Spirit.
Πρώτα-πρώτα γνωρίζομε ότι ο Θεός είναι αρχή κάθε καλού και μεσότητα και τέλος. Το καλό δεν είναι δυνατό να πράττεται ή να πιστεύεται, παρά μόνο με την ένωση με τον Ιησού Χριστό και με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος.
3
Everything good is given by the Lord providentially; and he who has faith that this is so will not lose what he has been given.
Κάθε αγαθό, κατ΄ οικονομίαν έχει χαριστεί στους ανθρώπους. Κι εκείνος που πιστεύει έτσι δεν θα το χάσει ποτέ.
4
Steadfast faith is a strong tower; and for one who has faith Christ comes to be all.
Η βέβαιη πίστη είναι ένας πύργος. Ο Χριστός γίνεται τα πάντα στον πιστεύοντα.
5
May He who inaugurates every good thing inaugurate all that you undertake, so that it may be done with His blessing.
Σε κάθε προσπάθειά σου, βάλε αρχή τον Θεό που είναι η αρχή κάθε αγαθού, για να γίνει κατά Θεόν εκείνο που αποφάσισες να κάνεις.
6
When reading the Holy Scriptures, he who is humble and engaged in spiritual work will apply everything to himself and not to someone else.
Όποιος έχει ταπεινοφροσύνη και εργασία πνευματική, όσα διαβάζει στις θείες Γραφές, όλα θα τα εννοήσει για τον εαυτό του και όχι για άλλον.
7
Call upon God to open the eyes of your heart, so that you may see the value of prayer and of spiritual reading when understood and applied.
Να παρακαλείς το Θεό να ανοίξει τα μάτια της ψυχής σου, για να δεις την ωφέλεια της προσευχής και της μελέτης εκείνης που εφαρμόζεται στην πράξη.
8
If a man has some spiritual gift and feels compassion for those who do not have it, he preserves the gift because of his compassion. But a boastful man will lose it through succumbing to the temptations of boastfulness.
Εκείνος που έχει κάποιο πνευματικό χάρισμα και συμπαθεί εκείνους που δεν έχουν, με τη συμπάθεια φυλάγει το χάρισμα. Ο αλαζόνας και υπερήφανος θα το χάσει από τους αλαζονικούς λογισμούς του.
9
The mouth of a humble man speaks the truth; but he who speaks against the truth is like the servant who struck the Lord on the face (cf. Mark 14:65).
Το στόμα του ταπεινόφρονα λέει την αλήθεια. Εκείνος που αντιλέγει στην αλήθεια είναι όμοιος με τον υπηρέτη εκείνον που ράπισε τον Κύριο στο πρόσωπο(Ιω. 18, 22).
10
Do not become a disciple of one who praises himself, in case you learn pride instead of humility.
Μη γίνεις μαθητής εκείνου που επαινεί τον εαυτό του, για να μη μάθεις υπερηφάνεια αντί ταπείνωση.
11
Do not grow conceited about your interpretations of Scripture, lest your intellect fall victim to blasphemy.
Μην υψηλοφρονήσεις επειδή εννοείς τις Γραφές, για να μην περιπέσεις στο πνεύμα της βλασφημίας.
12
Do not attempt to explain something difficult with contentiousness, but in the way which the spiritual law enjoins: with patience, prayer and unwavering hope.
Μην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα με φιλονεικία, αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος, δηλαδή με την υπομονή, την προσευχή και την απλότητα της ελπίδας.
13
Blind is the man crying out and saying: 'Son of David, have mercy on me' (Luke 18:38). He prays with the body alone, and not yet with spiritual knowledge.
Εκείνος που προσεύχεται σωματικά χωρίς να έχει ακόμη γνώση πνευματική, είναι τυφλός που φωνάζει: «Υιέ Δαβίδ ελέησόν με»(Λουκ. 18, 38).
14
When the man once blind received his sight and saw the Lord, he acknowledged Him no longer as Son of David but as Son of God, and worshipped Him (cf. John 9; 38).
Ο άλλοτε τυφλός όταν θεραπεύτηκε η τύφλωσή του και είδε τον Κύριο, δεν τον αποκάλεσε πλεόν υιό του Δαβίδ, αλλά αφού Τον ομολόγησε «Υιό Θεού»(Ιω. 9, 38), Τον προσκύνησε.
15
Do not grow conceited if you shed tears when you pray. For it is Christ who has touched your eyes and given you spiritual sight.
Μην υπερηφανευτείς αν χύνεις δάκρυα στην προσευχή σου. Είναι ο Χριστός που άγγιξε τα μάτια σου και θεράπευσε την τύφλωση του νου σου.
16
He who, like the blind man, casts away his garment and draws near to the Lord, becomes His disciple and a preacher of true doctrine (cf. Mark 10:50).
Εκείνος που μιμήθηκε τον τυφλό και έβγαλε το ρούχο του και πλησίασε τον Κύριο(Μαρκ. 10, 50), έγινε ακόλουθός Του και κήρυκας των τελειοτέρων δογμάτων.
17
To brood on evil makes the heart brazen; but to destroy evil through self-restraint and hope breaks the heart.
Η κακία, όταν την μελετά κανείς με την σκέψη του, αποθρασύνει την καρδιά. Εκείνος που σκοτώνει την κακία με την εγκράτεια και την ελπίδα, δίνει στην καρδιά του συντριβή.
18
There is a breaking of the heart which is gentle and makes it deeply penitent, and there is a breaking which is violent and harmful, shattering it completely.
Υπάρχει συντριβή καρδιάς ήρεμη και ωφέλιμη που φέρνει κατάνυξη σ’ αυτή. Και υπάρχει και άλλη συντριβή ανώμαλη και επιβλαβής, που πληγώνει την καρδιά.
19
Vigils, prayer and patient acceptance of what comes constitute a breaking that does not harm but benefits the heart, provided we do not destroy the balance between them through excess. He who perseveres in them will be helped in other ways as well; but he who is slack and negligent will suffer intolerably on leaving this life.
Αγρυπνία και προσευχή και υπομονή των θλιβερών, φέρουν συντριβή ασφαλή και ωφέλιμη στην καρδιά, αρκεί να μην διαλύσομε την ισορροπία των τριών αυτών με την πλεονεξία. Εκείνος που υπομένει σ’ αυτά, θα λάβει βοήθεια και στα άλλα. Εκείνος όμως που τα αμελεί και διασκορπίζεται εδώ κι εκεί, θα νιώσει ανυπόφορη οδύνη κατά την ώρα του θανάτου.
20
A self-indulgent heart becomes a prison and chain for the soul when it leaves this life; whereas an assiduous heart is an open door.
Η καρδιά που αγαπά τις ηδονές γίνεται φυλακή και αλυσίδα στην ψυχή κατά την ώρα του θανάτου. Ενώ η φιλόπονη καρδιά είναι πόρτα ανοιχτή.
21
'The iron gate that leads into the city' is a hard heart (Acts 12 : 10); but to one who suffers hardship and affliction the gate will open of its own accord, as it did to Peter.
Σιδερένια πόρτα που οδηγεί στην πόλη είναι η σκληρή καρδιά. Σ’ εκείνον όμως που κακοπαθεί και είναι θλιμμένος, ανοίγεται από μόνη της, όπως και στον Πέτρο(Πραξ. 12, 10).
22
There are many differing methods of prayer. No method is harmful; if it were, it would be not prayer but the activity of Satan.
Πολλοί είναι οι τρόποι της προσευχής και διαφέρει ο ένας από τον άλλον. Αλλά κανένας τρόπος προσευχής δεν είναι επιβλαβής, εκτός αν δεν είναι προσευχή, αλλά σατανική εργασία.
23
A man wanted to do evil, but first prayed as usual; and finding himself prevented by God, he was then extremely thankful.
Κάποιος άνθρωπος θέλησε να κάνει κακό, αλλά από συνήθεια προσευχήθηκε προηγουμένως. Και κατ’ οικονομία Θεού εμποδίστηκε και ύστερα πολύ ευχαρίστησε τον Θεό.
24
When David wanted to kill Nabal the Carmelite, but was reminded of the divine retribution and abandoned his intention, he was extremely thankful. Again, we know what he did when he forgot God, and how he did not stop until Nathan the Prophet reminded him (cf. 1 Sam. 25; 2 Sam. 12).
Ο Δαβίδ θέλοντας να φονεύσει τον Νάβαλ τον Καρμήλιο θυμήθηκε την θεία ανταπόδοση και παραιτήθηκε από τον σκοπό του. Ευχαρίστησε πολύ το Θεό γι’ αυτό(Α΄ Βασιλ. 25). Γνωρίζομε πάλι τι έκανε όταν λησμόνησε τον Θεό, και δε σταματούσε την αμαρτία, μέχρις ότου ο προφήτης Νάθαν τον έφερε στην μνήμη του Θεού(Β΄ Βασιλ. 12).
25
At the times when you remember God, increase your prayers, so that when you forget Him, the Lord may remind you.
Όταν θυμάσαι το Θεό, πολλαπλασίασε τη δέησή σου, για να σου θυμίσει ο Κύριος όταν Τον λησμονήσεις.
26
When you read Holy Scripture, perceive its hidden meanings. 'For whatever was written in past times was written for our instruction' (Rom. 15:4).
Όταν διαβάζεις τις θείες Γραφές, να εννοείς τα κρυμμένα σ’ αυτές νοήματα. Γιατί όσα γράφτηκαν στο παρελθόν, όλα έχουν γραφτεί για διδασκαλία μας(Ρωμ. 15, 4).
27
Scripture speaks of faith as 'the substance of things hoped for' (Heb. 11:1), and describes as 'worthless' those who do not know the indwelling of Jesus (cf. 2 Cor. 13:5).
Η Γραφή ονομάζει την πίστη «υπόσταση όσων ελπίζομε»(Εβρ. 11, 1) και εκείνους που δεν αισθάνονται ότι ο Χριστός είναι μέσα τους, τους ονομάζει «αδόκιμους»(Β΄ Κορ. 13, 5), δηλαδή άξιους αποδοκιμασίας.
28
Just as a thought is made manifest through actions and words, so is our future reward through the impulses of the heart.
Όπως με τα έργα και τα λόγια φανερώνεται ο στοχασμός, έτσι με τις ευεργεσίες του Θεού που δέχεται η καρδιά, φανερώνεται η μελλοντική ανταπόδοση.
29
Thus a merciful heart will receive mercy, while a merciless heart will receive the opposite.
Η καρδιά που οικτίρει τους άλλους, θα οικτιρηθεί. Είναι φανερό και το αντίθετο.
30
The law of freedom teaches the whole truth. Many read about it in a theoretical way, but few really understand it, and these only in the degree to which they practice the commandments.
Ο νόμος της ελευθερίας (δηλ. του Ευαγγελίου) διδάσκει όλη την αλήθεια. Και οι πολλοί τον διαβάζουν μόνο για να λάβουν μια γνώση του. Λίγοι όμως τον εννοούν, ανάλογα με την εκτέλεση των εντολών.
31
Do not seek the perfection of this law in human virtues, for it is not found perfect in them. Its perfection is hidden in the Cross of Christ.
Μη ζητάς την τελειότητα αυτού του νόμου σε ανθρώπινες αρετές, γιατί τέλειος σ’ αυτές δεν υπάρχει. Η τελειότητά του είναι κρυμμένη στο Σταυρό του Χριστού.
32
The law of freedom is studied by means of true knowledge, it is understood through the practice of the commandments, and is fulfilled through the mercy of Christ.
Ο νόμος της ελευθερίας, με την αληθινή γνώση διαβάζεται, με την εργασία των εντολών γίνεται αντιληπτός, η πλήρωσή του όμως γίνεται με τους οικτιρμούς του Χριστού.
33
When we are compelled by our conscience to accomplish all the commandments of God, then we shall understand that the law of the Lord is faultless (cf. Ps. 19:8. LXX). It is performed through our good actions, but cannot be perfected by men without God's mercy.
Όταν βιάσομε τον εαυτό μας να κατορθώσομε όλες τις εντολές του Θεού, τότε θα εννοήσομε ότι ο νόμος του Κυρίου είναι αψεγάδιαστος(Ψαλμ. 18, 8), κι ότι εμείς τον εκτελούμε με τα αγαθά μας έργα, χωρίς όμως τους οικτιρμούς του Θεού δεν μπορεί να τηρηθεί τέλεια από τους ανθρώπους.
34
Those who do not consider themselves under obligation to perform all Christ's commandments study the law of God in a literal manner, 'understanding neither what they say nor what they affirm' (1 Tim. 1:7). Therefore they think that they can fulfill it by their own works.
Όσοι δε λογαριάζουν ότι είναι υπόχρεοι να τηρούν όλες τις εντολές του Χριστού, αυτοί διαβάζουν σωματικά το νόμο του Θεού, και δεν εννοούν μήτε εκείνα που λένε, μήτε εκείνα για τα οποία δίνουν διαβεβαιώσεις(Α΄ Τιμ. 1, 7). Γι’ αυτό και νομίζουν ότι τάχα εκπληρώνουν το νόμο με τα έργα τους.
35
There are acts which appear to be good, but the motive of the person who does them is not good; and there are other acts which appear to be bad, while the motive of the doer is good. The same is true of some statements. This discrepancy is due sometimes to inexperience or ignorance, sometimes to evil intention, and sometimes to good intention.
Υπάρχει πράξη που φαίνεται καλή, αλλά ο σκοπός εκείνου που την κάνει δεν είναι καλός. Υπάρχει και άλλη πράξη που φαίνεται κακή και ο σκοπός εκείνου που την κάνει είναι αγαθός. Και αυτό συμβαίνει όχι μόνο σε έργα αλλά και σε λόγια. Αυτή η αντίθεση άλλοτε οφείλεται σε απειρία ή άγνοια, άλλοτε σε πονηρή πρόθεση, άλλοτε όμως σε ευσεβή σκοπό.
36
When a man outwardly praises someone, while accusing and disparaging him in his heart, it is hard for the simple to detect this. Similarly a person may be outwardly humble but inwardly arrogant. For a long time such men present falsehood as truth, but later they are exposed and condemned.
Εκείνος που μέσα στους επαίνους κρύβει κατηγορία και μομφή, δε φανερώνεται εύκολα στους πιο απλούς ανθρώπους. Όμοιος μ’ αυτόν είναι εκείνος που κενοδοξεί ενώ εκδηλώνεται με ταπεινό σχήμα. Αυτοί κρύβοντας για πολύ καιρό την αλήθεια μέσα στο ψεύδος, ύστερα φανερώνονται από τα πράγματα.
37
One man does something apparently good, in defense of his neighbor; another, by not doing it, gains in understanding.
Υπάρχει άνθρωπος που κάνει κάτι φαινομενικά καλό, στην πραγματικότητα όμως για να αμυνθεί κατά του πλησίον. Και υπάρχει άλλος που με το να μην το κάνει αυτό, ωφελείται πνευματικά.
38
Rebukes may be given in malice and self-defense, or out of fear of God and respect for truth.
Υπάρχει έλεγχος που γίνεται από κακία ή από άμυνα, και άλλος που γίνεται από φόβο Θεού και αγάπη για την αλήθεια.
39
Cease rebuking a man who has stopped sinning and who has repented. If you say that you are rebuking him in God's name, first reveal the evils in yourself.
Εκείνον που έπαψε να αμαρτάνει και ήδη μετανοεί, μην τον ελέγχεις πλέον. Αν ισχυρίζεσαι ότι τον ελέγχεις κατά Θεόν, φανέρωσε πρώτα τις δικές σου αμαρτίες.
40
God is the source of every virtue, as the sun is of daylight.
Κάθε αρετής προέλευση είναι ο Θεός, όπως του καθημερινού φωτός ο ήλιος.
41
When you have done something good, remember the words 'without Me you can do nothing’ (John 15:5).
Όταν κατορθώσεις κάποια αρετή, θυμήσου το Χριστό που είπε: «Χωρίς τη βοήθειά μου δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα»(Ιω. 15, 5).
42
Afflictions bring blessing to man; self-esteem and sensual pleasure, evil.
Τα αιώνια αγαθά θα δοθούν στους ανθρώπους αφού θα υποστούν θλίψεις(Πραξ. 14, 22). Ομοίως και τα κακά σε όσους περνούν με κενοδοξία και ηδονή.
43
He who suffers injustice escapes sin, finding help in proportion to his affliction.
Εκείνος που αδικείται από τους ανθρώπους γλυτώνει αμαρτίες και βρίσκει βοήθεια ανάλογη με τη θλίψη.
44
The greater a man's faith that Christ will reward him, the greater his readiness to endure every injustice.
Εκείνος που πιστεύει στο Χριστό που μιλάει για ανταπόδοση, υποφέρει κάθε αδικία πρόθυμα, ανάλογα με την πίστη του.
45
By praying for those who wrong us we overthrow the devil; opposing them we are wounded by him.
Εκείνος που προσεύχεται για εκείνους που τον αδικούν, χτυπά με ορμή τους δαίμονες. Εκείνος που αντιστέκεται σ’ εκείνους που τον αδικούν, πληγώνεται από τους δαίμονες.
46
Better a human than a demonic sin. Through performing the Lord's will we overcome both.
Καλύτερα να σε αδικούν οι άνθρωποι και όχι οι δαίμονες. Εκείνος που ευαρεστεί τον Κύριο, τους νίκησε και τους δύο.
47
Every blessing comes from the Lord providentially. But this fact escapes the notice of the ungrateful and the idle.
Κάθε καλό έρχεται από τον Κύριο κατ’ οικονομίαν. Αυτό διαφεύγει με τρόπο μυστικό από τους αχάριστους και αγνώμονες και οκνηρούς.
48
Every vice leads in the end to forbidden pleasure; and every virtue to spiritual blessing. Each arouses what is akin to it.
Κάθε κακία καταλήγει στην απαγορευμένη ηδονή, και κάθε αρετή σε πνευματική παρηγοριά. Όταν επικρατήσει η πρώτη, ερεθίζει τα σχετικά με αυτήν. Αντίστοιχα γίνεται και με τη δεύτερη, .
49
Censure from men afflicts the heart; but if patiently accepted it generates purity.
Κατηγορία από τους ανθρώπους φέρνει θλίψη στη καρδιά, εξαγνίζει όμως όποιον την υπομένει.
50
Ignorance makes us reject what is beneficial; and when it becomes brazen it strengthens the hold of evil.
Η άγνοια κάνει τον άνθρωπο να αντιλέγει στα ωφέλιμα. Και όταν αποθρασύνεται, αυξάνει την προϋπάρχουσα κακία.
51
Even when nothing is going wrong, be ready for affliction; and since you will have to give an account, do not make extortionate demands.
Όταν δεν σου συμβαίνει καμιά ζημία, περίμενε θλίψη. Και επειδή πρόκειται να δώσεις λόγο(Εβρ. 13, 17), διώξε την πλεονεξία σου.
52
Having sinned secretly, do not try to hide. For 'all things are naked and open to the eyes of Him to whom we have to give an account' (Heb. 4:13).
Όταν αμαρτήσεις κρυφά, μην προσπαθείς να κρυφτείς, επειδή όλα είναι γυμνά και ξεσκεπασμένα στα μάτια του Κυρίου(Εβρ. 4, 13), προς τον Οποίο θα δώσομε λόγο για τις πράξεις μας.
53
Reveal yourself to the Lord in your mind. 'For man looks at the outward appearance, but the Lord looks at the heart' (i Sam. 16:7).
Φανέρωνε νοερά τον εαυτό σου στον Κύριο. Γιατί ο άνθρωπος βλέπει στο πρόσωπο, ενώ ο Θεός στην καρδιά(Α΄ Βασιλ. 16, 7).
54
Think nothing and do nothing without a purpose directed to God. For to journey without direction is wasted effort.
Τίποτε να μην σκέφτεσαι ούτε να κάνεις, χωρίς σκοπό σύμφωνο με το θέλημα του Θεού. Γιατί εκείνος που βαδίζει άσκοπα, ματαιοπονεί.
55
Because God's justice is inexorable, it is hard to obtain forgiveness for sins committed with complete deliberation.
Εκείνος που αμαρτάνει χωρίς κάποια ανάγκη, δύσκολα μετανοεί, γιατί η δικαιοσύνη του Θεού δεν κάνει λάθος.
56
Distress reminds the wise of God, but crushes those who forget Him.
Κάθε λυπηρό περιστατικό φέρνει τη μνήμη του Θεού στον φρόνιμο άνθρωπο και προκαλεί ανάλογη θλίψη σ’ εκείνον που λησμονεί το Θεό.
57
Let all involuntary suffering teach you to remember God, and you will not lack occasion for repentance.
Κάθε αθέλητη θλίψη να σου γίνεται αφορμή να θυμάσαι το Θεό, και ποτέ δεν θα σου λείψει αφορμή προς μετάνοια.
58
Forgetfulness as such has no power, but acquires it in proportion to our negligence.
Η λησμοσύνη μόνη της δεν έχει καμιά δύναμη, αλλά από τη δική μας αμέλεια ισχυροποιείται ανάλογα.
59
Do not say; 'What can I do? I don't want to be forgetful but it happens.' For when you did remember, you cheated over what you owed.
Μη λες: «Τι να κάνω; Εγώ δεν θέλω κι όμως (η λησμοσύνη) έρχεται». Επειδή όταν θυμόσουν το Θεό, δεν έκανες ό,τι όφειλες.
60
Do good when you remember, and what you forget will be revealed to you; and do not surrender your mind to blind forget-fullness.
Κάνε το καλό που θυμάσαι. Το καλό που δε θυμάσαι θα σου φανερωθεί. Και μην παραδώσεις το νου σου σε άκριτη λησμοσύνη.
61
Scripture says: 'Hell and perdition are manifest to the Lord' (Prov. 15:11. LXX). This refers to ignorance of heart and forgetful-ness.
«Ο άδης και η απώλεια είναι φανερά στον Κύριο»(Παροιμ. 15, 11), λέει η Γραφή. Αυτά αναφέρονται στην άγνοια και τη λησμοσύνη που αναπτύσσονται στην καρδιά μας.
62
Hell is ignorance, for both are dark; and perdition is forgetfulness, for both involve extinction.
Άδης είναι η άγνοια, γιατί και τα δύο δε φαίνονται. Απώλεια είναι η λησμοσύνη, γιατί χάσαμε κάτι που είχαμε.
63
Concern yourself with your own sins and not with those of your neighbor; then the workplace of your intellect will not be robbed.
Εξέταζε τις δικές σου αμαρτίες και όχι του πλησίον σου, και δεν θα διαρπαγεί από τους δαίμονες το νοερό σου εργαστήριο.
64
Failure to do the good that is within your power is hard to forgive. But mercy and prayer reclaim the negligent.
Η αμέλεια στο να κάνομε όλα τα κατά τη δύναμή μας καλά δύσκολα συγχωρείται. η ελεημοσύνη όμως και η προσευχή επανορθώνουν όσους αμέλησαν να κάνουν το καλό.
65
To accept an affliction for God's sake is a genuine act of holiness; for true love is tested by adversities.
Κάθε θλίψη κατά Θεόν, είναι έργο ευσέβειας πραγματικό. Γιατί η αληθινή αγάπη δοκιμάζεται από τα αντίθετα.
66
Do not claim to have acquired virtue unless you have suffered affliction, for without affliction virtue has not been tested.
Μην πεις ότι απόκτησες αρετή χωρίς θλίψη. γιατί είναι αδοκίμαστη η αρετή που απόκτησες με άνεση.
67
Consider the outcome of every involuntary affliction, and you will find it has been the destruction of sin.
Κάθε αθέλητης θλίψεως να αναλογίζεσαι το αποτέλεσμα, και θα βρεις σ’ αυτό, το σβήσιμο κάποιας αμαρτίας.
68
Neighbors are very free with advice, but our own judgment is best.
Πολλές συμβουλές των άλλων μας προσφέρονται για το συμφέρον μας. Για τον καθένα όμως τίποτε δεν είναι καταλληλότερο από τη δική του γνώμη.
69
If you want spiritual health, listen to your conscience, do all it tells you, and you will benefit.
Αν ζητάς να θεραπευτείς, φρόντισε τη συνείδησή σου και κάνε ό,τι σου λέει, και πολύ θα ωφεληθείς.
70
God and our conscience know our secrets. Let them correct us. 70a. He who toils unwillingly grows poor in every way, while he who presses ahead in hope is doubly rich.
Τα κρυφά του ανθρώπου τα γνωρίζει ο Θεός και η συνείδηση, και από αυτά τα δύο ας διορθώνεται ο καθένας.
71
Man acts so far as he can in accordance with his own wishes; but God decides the outcome in accordance with justice.
Ο άνθρωπος όσα μπορεί, προσπαθεί κατά το θέλημά του. Ο Θεός όμως το αποτέλεσμα των πράξεων του ανθρώπου το φέρνει κατά το δίκαιο.
72
If you wish not to incur guilt when men praise you, first welcome reproof for your sins.
Αν θέλεις να επαινείσαι από τους ανθρώπους χωρίς να έχεις ευθύνη, αγάπησε πρώτα να ελέγχεσαι για τις αμαρτίες σου.
73
Each time someone accepts humiliation for the sake of Christ's truth he will be glorified a hundredfold by other men. But it is better always to do good for the sake of blessings in the life to come.
Όση ντροπή δεχτεί κανείς με ευχαρίστηση για χάρη της αλήθειας του Χριστού, εκατονταπλάσια θα δοξαστεί από πολλούς. Και είναι καλύτερο κάθε αγαθό να το ενεργεί ο άνθρωπος για χάρη των μελλοντικών αγαθών.
74
When one man helps another by word or deed, let them both recognize in this the grace of God. He who does not understand this will come under the power of him who does.
Όταν ο άνθρωπος ωφελήσει άνθρωπο με λόγια ή με πράξεις, να σκέφτονται και οι δύο ότι είναι Θεού δωρεά. Εκείνος που δεν το εννοεί αυτό, θα εξουσιαστεί από εκείνον που το εννοεί.
75
Anyone who praises his neighbor out of hypocrisy will later abuse him and bring disgrace upon himself.
Εκείνος που επαινεί τον πλησίον του υποκριτικά, θα τον κατηγορήσει κάποτε και αυτός θα ντραπεί.
76
He who is ignorant of the enemy's ambush is easily slain; and" he who does not know the causes of the passions is soon brought low.
Εκείνος που δεν γνωρίζει την ενέδρα των εχθρών, εύκολα σφάζεται. κι εκείνος που δεν γνωρίζει τις αιτίες των παθών, εύκολα πέφτει.
77
Knowledge of what is good for him has been given to everyone by God; but self-indulgence leads to negligence, and negligence to forgetfulness.
Από τη φιληδονία έρχεται η αμέλεια και από την αμέλεια η λησμοσύνη των καλών. Γιατί ο Θεός έχει χαρίσει σε όλους τη γνώση εκείνων που μας συμφέρουν.
78
A man advises his neighbor according to his own understanding; but in the one who listens to such advice, God acts in proportion to his faith.
Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του, καθώς γνωρίζει. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ’ αυτόν που ακούει κατά την πίστη του.
79
I have seen unlearned men who were truly humble, and they became wiser than the wise.
Είδα αμαθείς και απλούς ανθρώπους που ήταν ταπεινόφρονες στην πράξη, και έγιναν πιο σοφοί από τους σοφούς.
80
Another unlearned man, upon hearing them praised, instead of imitating their humility, prided himself on being unlearned and so fell into arrogance.
Άλλος αμαθής, όταν άκουσε να επαινούνται οι προηγούμενοι, δε μιμήθηκε την ταπεινοφροσύνη τους, αλλά κενοδόξησε για την αμάθειά του κι απόκτησε υπερηφάνεια.
81
He who despises understanding and boasts of ignorance is unlearned not only in speech but also in knowledge (cf. 2 Cor. 11:6).
Εκείνος που εξευτελίζει τη φρόνηση και καυχιέται για αμάθεια, δεν είναι μόνο αμαθής κατά το λόγο, αλλά και κατά τη γνώση(Β΄ Κορ. 11, 6).
82
Just as wisdom in speech is one thing and sound judgment another, so lack of learning in speech is one thing and folly another.
Όπως άλλο είναι σοφία λόγου και άλλο φρόνηση, έτσι άλλο είναι αμάθεια και άλλο αφροσύνη.
83
Ignorance of words will do no harm to the truly devout, nor will wisdom in speaking harm the humble.
Δεν βλάπτει διόλου η αμάθεια των λόγων τον ευλαβέστατο, όπως ούτε η σοφία των λόγων βλάπτει τον ταπεινόφρονα.
84
Do not say: 'I do not know what is right, therefore I am not to blame when I fail to do it.' For if you did all the good about which you do know, what you should do next would then become clear to you, as if you were passing through a house from one room to another. It is not helpful to know what comes later before you have done what comes first. For knowledge without action 'puffs up', but 'love edifies', because it 'patiently accepts all things' (1 Cor. 8:1; 13:7).
Μη λες, δεν γνωρίζω το πρέπον και επομένως δεν αμαρτάνω που δεν το πράττω. Γιατί αν έκανες όσα καλά γνώριζες, θα σου φανερώνονταν στη συνέχεια και τα λοιπά, όπως βλέπεις καθώς προχωρείς το ένα σπίτι μετά το άλλο. Δεν σε συμφέρει πριν εργαστείς τα πρώτα, να μάθεις τα δεύτερα. Επειδή η γνώση φουσκώνει, δηλαδή φέρνει υπερηφάνεια εξαιτίας της αργίας, ενώ η αγάπη οικοδομεί, γιατί υπομένει τα πάντα(Α΄ Κορ. 8, 1. 13, 7).
85
Understand the words of Holy Scripture by putting them into practice, and do not fill yourself with conceit by expatiating on theoretical ideas.
Μελέτα τα λόγια της θείας Γραφής με την πράξη και μην επεκτείνεσαι σε πολυλογία, υπερηφανευόμενος για σκέψεις θεωρητικές.
86
He who neglects action and depends on theoretical knowledge holds a staff of reed instead of a double-edged sword; and when he confronts his enemies in time of war, 'it will go into his hand, and pierce it' (2 Kgs. 18:21), injecting its natural poison.
Εκείνος που άφησε την πράξη και βασίζεται σε μια απλή γνώση, αντί για δίκοπο μαχαίρι κρατά καλαμένιο ραβδί, το οποίο σε καιρό πολέμου, κατά την Γραφή, θα του τρυπήσει το χέρι και θα μπει μέσα σ’ αυτό και θα του βάλει το φυσικό δηλητήριο προτού του το βάλουν οι εχθροί(Δ΄ Βασιλ. 18, 21).
87
Every thought has its weight and measure in God's sight. For it is possible to think about the same thing either passionately or objectively.
Ο Θεός κρίνει και ζυγίζει κάθε διαλογισμό μας. Μπορεί το ίδιο πράγμα να το σκεφτεί κανείς ή απλά ή με εμπάθεια.
88
After fulfilling a commandment expect to be tempted: for love of Christ is tested by adversity.
Εκείνος που εκτελεί κάποια εντολή, ας περιμένει τον πειρασμό που επισύρει. Γιατί η αγάπη προς τον Χριστό με τα αντίθετα δοκιμάζεται.
89
Never belittle the significance of your thoughts, for not one escapes God's notice.
Μην καταφρονήσεις ποτέ και αμελήσεις τους λογισμούς σου. Γιατί ο Θεός γνωρίζει χωρίς λάθος κάθε λογισμό.
90
When you observe some thought suggesting that you seek human fame, you can be sure it will bring you disgrace.
Όταν έχεις λογισμό που σε προτρέπει να ζητήσεις ανθρώπινη δόξα, να ξέρεις καλά, ότι σου προετοιμάζει αισχύνη.
91
The enemy, understanding how the justice of the spiritual law is applied, seeks only the assent of our mind. Having secured this, he will either oblige us to undergo' the labors of repentance or, if we do not repent, will torment us with misfortunes beyond our control. Sometimes he encourages us to resist these misfortunes so as to increase our torment, and then, at our death, he will point to this impatient resistance as proof of our lack of faith.
Γνωρίζει ο εχθρός το δίκαιο του πνευματικού νόμου και γι’ αυτό ζητά μόνο τη νοερά συγκατάθεση. Έτσι ή θα αναγκάσει αυτόν που νικήθηκε να υποβληθεί στους κόπους της μετάνοιας, ή αν δεν μετανοεί, θα τον θλίψει με ακούσιες συμφορές. Κάποτε τον κάνει να γογγύζει εξαιτίας των συμφορών, ώστε και εδώ να πολλαπλασιάσει τις οδύνες, και κατά την ώρα του θανάτου να τον αποδείξει άπιστο εξαιτίας της ανυπομονησίας του.
92
Many have fought in various ways against circumstances; but without prayer and repentance no one has escaped evil.
Εναντίον των θλίψεων πολλοί πολλά αντέταξαν. Αλλά χωρίς προσευχή και μετάνοια κανείς δεν διέφυγε τις συμφορές.
93
Evils reinforce each other; so do virtues, thus encouraging us to still greater efforts.
Τα κακά παίρνουν δύναμη το ένα από το άλλο. Επίσης και τα καλά αυξάνονται το ένα με τη δύναμη του άλλου, και τον άνθρωπο που μετέχει σ’ αυτά τον προτρέπουν περισσότερο προς τα εμπρός.
94
The devil belittles small sins; otherwise he cannot lead us into greater ones.
Τα μικρά αμαρτήματα ο διάβολος τα δείχνει μηδαμινά επειδή διαφορετικά δεν μπορεί να φέρει τον άνθρωπο στα μεγαλύτερα κακά.
95
Praise from others engenders sinful desire, while their condemnation of vice, if not only heard but accepted, engenders self-restraint.
Ρίζα της αισχρής επιθυμίας είναι ο ανθρώπινος έπαινος, όπως και της σωφροσύνης ο έλεγχος της κακίας, όχι όταν τον ακούμε μόνο, αλλά όταν τον παραδεχόμαστε.
96
A self-indulgent monk has achieved nothing through his renunciation. For what he once did through possessions he still does though possessing nothing.
Τίποτε δεν ωφελήθηκε εκείνος που εγκατέλειψε τον κόσμο και ζει με ηδυπάθεια, επειδή εκείνο που έκανε με τα χρήματα το κάνει και τώρα που δεν έχει τίποτε.
97
Moreover, the self-controlled man, if he clings to possessions, is a brother in spirit of this kind of monk; because they both feel inward enjoyment they have the same mother - though not the same father, since each has a different passion.
Παρομοίως ο εγκρατής, αν αποκτά χρήματα, είναι αδελφός του προηγουμένου κατά τη διάνοια. Έχει την ίδια μητέρα με αυτόν, δηλ. την νοερά ηδονή, πατέρα όμως διαφορετικό, γιατί πρόκειται για άλλο πάθος.
98
Sometimes a man cuts off a passion in order to indulge himself more fully, and he is praised by those unaware of his aim. He may even be unaware of it himself, and so his action is self-defeating.
Υπάρχει άνθρωπος που κόβει ένα πάθος για χάρη μεγαλύτερης ηδυπάθειας, και από εκείνους που αγνοούν το σκοπό του επαινείται. Ίσως και ο ίδιος αγνοεί τον εαυτό του, ότι εργάζεται ανώφελα.
99
All vice is caused by self-esteem and sensual pleasure; you cannot overcome passion without hating them.
Αιτία κάθε κακίας είναι η κενοδοξία και η ηδονή. Εκείνος που δεν τα μίσησε αυτά, δεν νικά κανένα πάθος.
100
'Avarice is the root of all evil' (1 Tim. 6:10); but avarice is clearly a product of these two components.
Ρίζα όλων των κακών ονομάστηκε η φιλαργυρία(Α΄ Τιμ. 6, 10), αλλά αυτή σαφώς αποτελείται από εκείνες (δηλ. την κενοδοξία και την ηδονή).
101
The intellect is made blind by these three passions: avarice, self-esteem and sensual pleasure.
Τυφλώνεται ο νους με τα τρία αυτά πάθη, τη φιλαργυρία, την κενοδοξία και την ηδονή.
102
Scripture calls these three the daughters of the horseleech, dearly loved by their mother folly (cf. Prov. 30:15. LXX).
Τρεις θυγατέρες της βδέλλας είναι αυτές κατά την Γραφή, που τις αγαπά η μητέρα τους η αφροσύνη(Παροιμ. 24, 50).
103
These three passions on their own dull spiritual knowledge and faith, the foster-brothers of our nature.
Η γνώση και η πίστη που είναι σύντροφοι της ανθρώπινης φύσεως, από τίποτε άλλο, παρά από τις ανωτέρω κακίες εξασθένησαν.
104
It is because of them that wrath, anger, war, murder and all other evils have such power over mankind.
Θυμός και οργή και πόλεμοι και φόνοι και όλα τα λοιπά κακά γι’ αυτές τις τρεις κακίες πολύ έχουν δυναμώσει μεταξύ των ανθρώπων.
105
We must hate avarice, self-esteem and sensual pleasure, as mothers of the vices and stepmothers of the virtues.
Πρέπει λοιπόν να μισήσουμε τη φιλαργυρία, τη κενοδοξία και την ηδονή, ως μητέρες των κακών και μητρυιές των αρετών.
106
Because of them we are commanded not to love 'the world' and 'the things that are in the world' (1 John 2:15); not so that we should hate God's creation through lack of discernment, but so that we should eliminate the occasions for these three passions.
Γι’ αυτές τις κακίες έχομε προσταγή να μην αγαπούμε τον κόσμο μηδέ τα πράγματα του κόσμου(Α΄ Ιω. 2, 15). Όχι για να μισήσομε χωρίς διάκριση τα κτίσματα του Θεού, αλλά για να περικόψομε τις αφορμές των τριών αυτών κακιών.
107
'The soldier going to war', it is said, 'does not entangle himself in the affairs of this world' (2 Tim. 2:4). For he who entangles himself with the passions while trying to overcome them is like a man who tries to put out a fire with straw.
Κανένας που παίρνει μέρος σε εκστρατεία δεν μπλέκεται σε βιοτικές υποθέσεις(Β΄ Τιμ. 2, 4). Γιατί εκείνος που θέλει να νικήσει τα πάθη ενώ είναι μπλεγμένος στα βιοτικά, μοιάζει μ’ εκείνον που θέλει να σβήσει τη φωτιά με άχυρα.
108
If one becomes angry with one's neighbor on account of riches, fame or pleasure, one does not yet realize that God orders all things with justice.
Εκείνος που εξαιτίας χρημάτων ή δόξας ή ηδονής οργίζεται κατά του πλησίον, δεν γνωρίζει ότι ο Θεός διοικεί τα πάντα με δικαιοσύνη.
109
When you hear the Lord saying that if someone does not renounce all that he has he 'is not worthy of Me' (Matt. 10:37), apply this not only to money but to all forms of vice.
Όταν ακούσεις τον Κύριο να λέει: «Καθένας που δεν απαρνιέται όλα τα υπάρχοντά του, δεν είναι άξιος για μένα»(Λουκ. 14, 33), μην εννοήσεις ότι λέει μόνο για χρήματα, αλλά και για όλες τις πράξεις της κακίας.
110
He who does not know the truth cannot truly have faith; for by nature knowledge precedes faith.
Εκείνος που δεν γνωρίζει την αλήθεια, ούτε μπορεί να πιστεύει αληθινά. Γιατί η γνώση, φυσικά προηγείται της πίστεως.
111
Just as God assigns to everything visible what is appropriate, so He does also to human thoughts, whether we wish it or not.
Όπως σε κάθε πράγμα που βλέπομε, ο Θεός έδωσε κατάλληλες φυσικές ιδιότητες, έτσι έκανε και στους ανθρώπινους λογισμούς είτε θέλομε είτε δεν θέλομε.
112
If some obvious sinner who does not repent has suffered nothing before his death, you may be sure that judgment in his case will be merciless.
Όποιος αμαρτάνει φανερά χωρίς να μετανοεί και δεν έπαθε τίποτε μέχρι το θάνατό του, γι’ αυτόν να πιστεύεις ότι η κρίση θα είναι χωρίς έλεος.
113
He who prays with understanding patiently accepts circumstances, whereas he who resents them has not yet attained pure prayer.
Εκείνος που προσεύχεται με φρόνηση, υπομένει τα συμβαίνοντα θλιβερά. Εκείνος που έχει μνησικακία, δεν προσευχήθηκε ακόμη καθαρά.
114
When harmed, insulted or persecuted by someone, do not think of the present but wait for the future, and you will find he has brought you much good, not only in this life but also in the life to come.
Αν ζημιωθείς ή υβριστείς ή εκδιωχτείς από κάποιον, μη λογαριάσεις το παρόν, αλλά περίμενε το μέλλον. και θα βρεις ότι σου έγινε πρόξενος πολλών καλών, όχι μόνο στον παρόντα, αλλά και στον μέλλοντα αιώνα.
115
Just as the bitterness of absinth helps a poor appetite, so misfortunes help a bad character. For the first benefits the physical condition, and the second leads to repentance.
Όπως μερικούς αρρώστους τους ωφελεί η πικρή αψιθιά, έτσι τους διεστραμμένους τους συμφέρει να υποφέρουν συμφορές. Γιατί στους πρώτους τα φάρμακα δίνουν ευεξία, ενώ τους δεύτερους τους κάνουν να μετανοούν.
116
If you do not want to suffer evil, do not inflict it, since the suffering of it inevitably follows its infliction. 'For whatever a man sows he will also reap' (Gal. 6:7).
Αν δεν θέλεις να κακοπαθείς, μην θέλεις να κακοποιείς. Γιατί το ένα ακολουθεί αναπόφευκτα το άλλο. Επειδή ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, τούτο και θα θερίσει(Γαλ. 6, 7).
117
Reaping unwillingly the wickedness we deliberately sow, we should marvel at God's justice.
Όταν σπείρομε με τη θέλησή μας τα κακά και έπειτα ακούσια τα θερίζομε, πρέπει να θαυμάζομε τη δικαιοσύνη του Θεού.
118
Because an interval of time elapses between sowing and reaping, we begin to think there will be no requital.
Επειδή μεταξύ σποράς και θερισμού μεσολαβεί καιρός, γι’ αυτό απιστούμε για την ανταπόδοση.
119
When you sin, blame your thought, not your action. For had your intellect not run ahead, your body would not have followed.
Αν αμαρτήσεις, μην κατηγορείς την πράξη αλλά την ιδέα. Γιατί αν δεν πήγαινε μπροστά ο νους, δεν θα ακολουθούσε το σώμα.
120
The secret sinner is worse than those who do evil openly; and so he receives a worse punishment.
Από εκείνους που αδικούν φανερά, πιο πονηρός είναι εκείνος που αδικεί κρυφά. Γι’ αυτό και σκληρότερα κολάζεται.
121
The trickster who works mischief in secret is a snake 'lying in wait on the road and biting the horse's heel' (Gen. 49:17. LXX).
Εκείνος που δολοπλοκεί και κάνει κακό στα κρυφά είναι φίδι, κατά τη Γραφή, που κάθεται στο δρόμο και δαγκώνει το άλογο στη φτέρνα(Γεν. 49, 17).
122
If you praise your neighbor to one man and criticize him to another, you are the slave of self-esteem and jealousy. Through praise you try to hide your jealousy, through criticism to appear better than your neighbor.
Εκείνος που συγχρόνως επαινεί και κατηγορεί τον άλλον, αυτός κατέχεται από κενοδοξία και φθόνο. Και με τους επαίνους προσπαθεί να κρύψει το φθόνο, ενώ με τις κατηγορίες συνιστά τον εαυτό του ως καλύτερο από εκείνον.
123
Just as sheep and wolves cannot feed together, so a man cannot receive mercy if he tricks his neighbor.
Όπως δεν είναι δυνατό να βόσκουν μαζί πρόβατα και λύκοι, έτσι είναι αδύνατο να τύχει έλεος εκείνος που δολιεύεται τον πλησίον του.
124
He who secretly mingles his own wishes with spiritual counsel is an adulterer, as the Book of Proverbs indicates (cf. Prov. 6:32-33); and because of his stupidity he suffers pain and dishonor.
Εκείνος που μαζί με την εντολή ανακατώνει κρυφά το δικό του θέλημα, είναι μοιχός καθώς δηλώνεται στη Σοφία(Παροιμ. 6, 32), και από έλλειψη φρενών υποφέρει λύπες και ατιμίες.
125
Just as water and fire cannot be combined, so self-justification and humility exclude one another.
Όπως είναι αδύνατη η συνύπαρξη φωτιάς και νερού, έτσι είναι ενάντιες η δικαιολογία και η ταπείνωση.
126
He who seeks forgiveness of his sins loves humility, but if he condemns another he seals his own wickedness.
Εκείνος που ζητεί άφεση, αγαπά την ταπεινοφροσύνη. Εκείνος που κατακρίνει τον άλλον επισφραγίζει τις αμαρτίες του.
127
Do not leave unobliterated any fault, however small, for it may lead you on to greater sins.
Μην αφήσεις αμαρτία χωρίς να την εξαλείψεις, ακόμα και αν είναι πολύ μικρή, για να μη σε παρασύρει κατόπιν σε μεγαλύτερα κακά.
128
If you wish to be saved, welcome words of truth, and never reject criticism uncritically.
Αν θέλεις να σωθείς, αγάπησε τον αληθινό λόγο και μην αποστραφείς ποτέ αδιάκριτα έλεγχο από άλλον.
129
Words of truth converted the 'progeny of vipers' and warned them 'to flee from the anger to come' (Matt. 3:7).
Λόγος αληθινός, δηλ. έλεγχος, μετέβαλλε τα «γεννήματα εχιδνών» και υπέδειξε να φύγουν από την «μέλλουσα οργή»(Ματθ. 3, 7).
130
To accept words of truth is to accept the divine Word; for He says: 'He that receives you receives me' (Matt. 10:40).
Εκείνος που δέχεται λόγους αλήθειας, υποδέχεται το Θεό Λόγο. Γιατί λέει: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα»(Ματθ. 10, 40).
131
The paralytic let down through the roof (cf. Mark 2:4) signifies a sinner reproved in God's name by the faithful and receiving forgiveness because of their faith.
Παραλυτικός που τον κατέβασαν από το δώμα στον Ιησού είναι ο αμαρτωλός, που ελέγχεται κατά Θεόν από πιστούς και για την πίστη εκείνων λαμβάνει την άφεση(Μαρκ. 2, 4).
132
It is better' to pray devoutly for your neighbor than to rebuke him every time he sins.
Καλύτερα να προσεύχεσαι με ευλάβεια για τον πλησίον σου, παρά να τον ελέγχεις για κάθε αμάρτημα.
133
The truly repentant is derided by the foolish - which is a sign that God has accepted his repentance.
Εκείνος που μετανοεί σωστά, περιπαίζεται από τους ανόητους ανθρώπους. Και αυτό είναι σημάδι ότι ευαρεστεί το Θεό.
134
Those engaged in spiritual warfare practice self-control in everything, and do not desist until the Lord destroys all 'seed from Babylon' (Jer. 27:16. LXX).
Εκείνος που αγωνίζεται, εγκρατεύεται απ’ όλα και δεν σταματά να εγκρατεύεται, μέχρις ότου εξολοθρεύσει ο Κύριος το σπέρμα από τη Βαβυλώνα(Ιερ. 27, 16).
135
Suppose that there are twelve shameful passions. Indulging in any one of them is equivalent to indulging in them all.
Πες πως είναι δώδεκα τα πάθη. Αν ένα από αυτά αγαπήσεις με το θέλημά σου, είναι ικανό να αναπληρώσει και τα άλλα έντεκα.
136
Sin is a blazing fire. The less fuel you give it, the faster it dies down; the more you feed it, the more it burns.
Φωτιά που καίει είναι η αμαρτία. Όσο λοιπόν κόψεις το υλικό που την τροφοδοτεί, τόσο και θα σβηστεί. Και όσο υλικό ρίξεις μέσα στη φωτιά, τόσο περισσότερο θα φουντώσει.
137
When elated by praise, be sure disgrace will follow; for it is said: 'Whoever exalts himself will be abased' (Luke 14:11).
Αν σε επαινέσουν και υπερηφανευτείς, περίμενε ατιμία. Γιατί λέει: «Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί»(Λουκ. 14, 11).
138
When we have freed ourselves from every voluntary sin of the mind, we should then fight against the passions which result from prepossession.
Όταν διώξομε από το νου μας κάθε ακούσια κακία, τότε θα πολεμήσομε και εναντίον των παθών, στα οποία πέφτομε από πρόληψη.
139
Prepossession is the involuntary presence of former sins in the memory. At the stage of active warfare we try to prevent it from developing into a passion; after victory it is repulsed while still but a provocation.
Πρόληψη είναι, των προηγουμένων αμαρτιών αθέλητη μνήμη. Και στον αγωνιστή εμποδίζεται να εξελιχθεί σε πάθος, ο νικητής όμως με την πρώτη προσβολή τον ανατρέπει.
140
A provocation is an image-free stimulation in the heart. Like a mountain-pass, the experienced take control of it ahead of the enemy.
Προσβολή είναι κίνηση καρδιάς χωρίς αμαρτωλό ομοίωμα ή φαντασία σαν μια κλεισούρα που την έχουν καταλάβει οι έμπειροι προηγουμένως. (Κλεισούρα = στενό πέρασμα μεταξύ δύο βουνών).
141
Once our thoughts are accompanied by images we have already given them our assent; for a provocation does not involve us in guilt so long as it is not accompanied by images. Some people flee away from these thoughts like 'a brand plucked out of the fire' (Zech. 3:2); but others dally with them, and so get burnt.
Όπου υπάρχουν εικόνες από το λογισμό, εκεί έχει γίνει συγκατάθεση. Μόνον η χωρίς εικόνα προσβολή είναι αναμάρτητη. Υπάρχει άνθρωπος που φεύγει από αυτά σαν δαυλός που ξεφεύγει από τη φωτιά(Ζαχ. 3, 2), και υπάρχει κι εκείνος που δεν γυρίζει πίσω μέχρις ότου φουντώσει η φλόγα.
142
Do not say: 'I don't want it, but it happens.' For even though you may not want the thing itself, yet you welcome what causes it.
Μη λες ότι έρχεται ο πειρασμός χωρίς να θέλω. Γιατί οπωσδήποτε κι αν δεν αγαπάς την αμαρτωλή πράξη, αγαπάς όμως τις αιτίες της.
143
He who seeks praise is involved in passion; he who laments afflictions is attached to sensual pleasure.
Εκείνος που ζητεί έπαινο, βρίσκεται μέσα σε πάθος. Κι εκείνος που οδύρεται για θλίψη που του ήρθε, αγαπά την ηδονή.
144
The thoughts of a self-indulgent man vacillate, as though on scales; sometimes he laments and weeps for his sins, and sometimes he fights and contradicts his neighbor, justifying his own sensual pleasures.
Σαν να είναι πάνω σε ζυγαριά είναι άστατη η σκέψη του φιλήδονου. Άλλοτε κλαίει και θρηνεί για τις αμαρτίες του, άλλοτε πολεμά και αντιλέγει κατά του πλησίον επιδιώκοντας τις ηδονές.
145
He who tests all things and 'holds fast that which is good' (1 Thess. 5: 21) will in consequence refrain from all evil.
Εκείνος που όλα τα ελέγχει(Α΄ Θεσ. 5, 21) και κατέχει ό,τι καλό εύρει, στη συνέχεια θα αποφύγει και κάθε πονηρό.
146
'A patient man abounds in understanding' (Prov. 14: 29); and so does he who listens to words of wisdom.
Ο άνθρωπος που μακροθυμεί, έχει πολλή φρόνηση(Παροιμ. 14, 29). Όμοιος με αυτόν είναι όποιος τεντώνει το αυτί του για να ακούει λόγους πνευματικής σοφίας.
147
Without remembrance of God, there can be no true knowledge but only that which is false.
Χωρίς μνήμη Θεού, αληθινή γνώση δεν υπάρχει. Η πνευματική γνώση χωρίς τη μνήμη του Θεού είναι νόθος.
148
Deeper spiritual knowledge helps the hard-hearted man: for unless he has fear, he refuses to accept the labor of repentance.
Τον σκληρόκαρδο ωφελεί λόγος πιο λεπτής γνώσεως, που να τον φέρνει σε φόβο. Γιατί χωρίς φόβο δεν δέχεται ευχαρίστως τους κόπους της μετάνοιας.
149
Unquestioning acceptance of tradition is helpful for a gentle person, for then he will not try God's patience or often fall into sin.
Τον πράο άνθρωπο ωφελούν λόγοι περί πίστεως, γιατί δεν ενοχλεί τη μακροθυμία του Θεού και δεν τον κατηγορεί η συνείδησή του για συχνές παραβάσεις.
150
Do not rebuke a forceful man for arrogance, but point out to him the danger of dishonor; if he has any sense he will accept this kind of rebuke.
Άνθρωπο με σημαντική δύναμη μη τον ελέγξεις για κενοδοξία, αλλά υπόδειξέ του την επιδρομή της μελλοντικής ατιμίας. Γιατί με αυτόν τον τρόπο ελέγχεται ο φρόνιμος άνθρωπος.
151
If you hate rebuke, it shows that the passion in which you are involved is due to your own free choice. But if you welcome rebuke, the passion is due to prepossession.
Εκείνος που μισεί τον έλεγχο(Παροιμ. 12, 1) έχει παραδοθεί θεληματικά στο πάθος. Εκείνος που δέχεται τον έλεγχο, είναι φανερό ότι παρασύρεται στο πάθος από προηγούμενη κακή συνήθεια.
152
Do not listen to talk about other people's sins. For through such listening the form of these sins is imprinted on you.
Μη θέλεις να ακούς ξένες πονηρίες, γιατί έτσι σου εντυπώνονται και τα περιστατικά και χαρακτηριστικά των ξένων πονηριών.
153
When you delight in hearing evil talk, be angry with yourself and not with the speaker. For listening in a sinful way makes the messenger seem sinful.
Όταν ακούσεις κακά λόγια, να οργίζεσαι εναντίον του εαυτού σου και όχι εναντίον εκείνου που τα είπε. Γιατί αν πονηρά ακούσεις, πονηρά θ’ αποκριθείς.
154
If you come across people gossiping idly, consider yourself responsible for their talk - if not on account of some recent fault of your own, then because of an old debt.
Αν κανείς συναπαντηθεί με ανθρώπους που μιλούν μάταια, να νομίζει τον εαυτό του υπεύθυνο για τους μάταιους αυτούς λόγους. Κι αν δεν είναι από πρόσφατη, είναι χρεώστης από παλιά αμαρτία.
155
If someone praises you hypocritically, be sure that in due course he will vilify you.
Αν κανείς σε επαινεί υποκριτικά, περίμενε κάποια ώρα και κατηγορία από τον ίδιο.
156
Accept present afflictions for the sake of future blessings; then you will never weaken in your struggle.
Τις θλίψεις του παρόντος να τις ανταλάσσεις προκαταβολικά με τα μελλοντικά αγαθά, και ποτέ δεν θα ατονήσει ο αγώνας σου από αμέλεια.
157
When someone supplies your bodily needs and you praise him as good in his own right apart from God, he will later seem to you to be evil.
Όταν σε βοηθήσει κανείς υλικώς και τον επαινέσεις ως αγαθό, χωρίς να λογαριάσεις το Θεό, ύστερα ο ίδιος θα σου φανεί πονηρός.
158
All good things come from God providentially, and those who bring them are the servants of what is good.
Κάθε καλό έρχεται από τον Κύριο κατ’ οικονομία και από θεία συγκατάβαση. Κι εκείνοι που τα φέρνουν είναι υπηρέτες των καλών.
159
Accept with equanimity the intermingling of good and evil, and then God will resolve all inequity.
Τις εναλλαγές των καλών και των κακών να τις δέχεσαι με ηρεμία. Έτσι ανατρέπει ο Θεός τις ανωμαλίες των πραγμάτων.
160
It is the uneven quality of our thoughts that produces changes in our condition. For God assigns to our voluntary thoughts consequences which are appropriate but not necessarily of our choice.
Αυτά που μας συμβαίνουν, οφείλονται στους αμαρτωλούς λογισμούς μας. Γιατί ο Θεός τα αθέλητα τα απέδωσε ταιριασμένα στα εκούσια.
161
The sensible derives from the intelligible, by God's decree providing what is needed.
Τα αισθητά είναι γεννήματα των νοερών και αποδίδουν το πρέπον με απόφαση του Θεού.
162
From a pleasure-loving heart arise unhealthy thoughts and words; and from the smoke of a fire we recognize the fuel.
Από καρδιά που τρυφά και ζει ηδονικά, γεννιούνται λογισμοί και λόγοι πονηροί και θανατηφόροι. Και από τον καπνό καταλαβαίνουμε τι είναι εκείνο που καίγεται.
163
Guard your mind, and you will not be harassed by temptations. But if you fail to guard it, accept patiently whatever trial comes.
Να παραμένεις με νήψη μέσα στο νου σου και δεν θα κοπιάσεις σε ώρα πειρασμών. Αν φύγεις από εκεί, υπόμενε τις επερχόμενες θλίψεις.
164
Pray that temptation may not come to you; but when it comes, accept it as your due and not undeserved.
Να προσεύχεσαι να μη σου έρθει πειρασμός(Ματθ. 6, 18). Όταν όμως έρθει, δέξου τον σαν δικό σου και όχι σαν ξένο.
165
Reject all thoughts of greed, and you will be able to see the devil's tricks.
Πάψε να σκέφτεσαι οποιαδήποτε πλεονεξία, και τότε θα μπορέσεις να δεις τις απάτες και τις πανουργίες του διαβόλου.
166
He who says he knows all the devil's tricks falls unknowingly into his trap.
Εκείνος που λέει ότι γνωρίζει όλες τις τέχνες και τις απάτες του διαβόλου, μας δείχνει ότι δεν γνωρίζει τέλεια τον εαυτό του.
167
The more the intellect withdraws from bodily cares, the more clearly it sees the craftiness of the enemy.
Όταν ο νους απαλλαγεί από τις σωματικές φροντίδες, βλέπει ανάλογα τις πανουργίες των εχθρών.
168
A man who is carried away by his thoughts is blinded by them; and while he can see the actual working of sin, he cannot see its causes.
Εκείνος που παρασέρνεται από τους λογισμούς του, τυφλώνεται από αυτούς και ενώ βλέπει τις ενέργειες της αμαρτίας, τις αιτίες τους δεν μπορεί να τις δει.
169
It can happen that someone may in appearance be fulfilling a commandment but is in reality serving a passion, and through evil thoughts he destroys the goodness of the action.
Υπάρχει άνθρωπος ο οποίος φανερά εκτελεί θεϊκή εντολή, ενώ δουλεύει σε πάθος, και με τους πονηρούς λογισμούς καταστρέφει την αγαθή πράξη.
170
When you first become involved in something evil, don't say: 'It will not overpower me.' For to the extent that you are involved you have already been overpowered by it.
Όταν βρίσκεσαι στην αρχή του κακού, μην πεις: «Δεν θα με νικήσει». Γιατί όσο βρίσκεσαι μέσα στο κακό, τόσο έχεις ήδη νικηθεί.
171
Everything that happens has a small beginning, and grows the more it is nourished.
Κάθε πράγμα από λίγο αρχίζει, και σιγά σιγά αναπτύσσεται και μεγαλώνει.
172
Wickedness is an intricate net; and if someone is careless when partially entangled, he gets completely enmeshed.
Δίχτυ πολύπλοκο είναι η μέθοδος της κακίας, κι εκείνος που έμπλεξε λίγο, αν αμελήσει σφίγγεται εξ ολοκλήρου, .
173
Do not desire to hear about the misfortunes of your enemies. For those who like listening to such things will themselves suffer what they wish for others. .
Μη θέλεις να ακούς την δυστυχία των εχθρών σου. Εκείνος που ακούει τη διήγηση αυτή, μαζεύει τους καρπούς της κακής του προθέσεως.
174
Do not think that every affliction is a consequence of sin. For there are some who do God's will and yet are tested. Thus it is written that the ungodly and wicked shall be persecuted (cf. Ps. 37: 28), but also that those who 'seek to live a holy life in Christ Jesus will suffer persecution' (2 Tim. 3:12).
Μη νομίζεις ότι κάθε θλίψη έρχεται στους ανθρώπους εξαιτίας των αμαρτιών. Υπάρχουν άνθρωποι που ευαρεστούν τον Θεό και όμως έχουν θλίψεις. Γιατί λέει η Γραφή: «Θα διωχτούν οι άνομοι και οι απόγονοι των ασεβών θα εξολοθρευτούν»(Ψαλμ. 36, 28). Αλλ’ επίσης λέει: «Όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια στο όνομα του Ιησού Χριστού, θα υποστούν διωγμούς»(Β΄ Τιμ. 3, 12).
175
At a time of affliction, expect a provocation to sensual pleasure; for because it relieves the affliction it is readily welcomed.
Στον καιρό της θλίψεως να προσέχεις την προσβολή της ηδονής, γιατί εύκολα γίνεται παραδεκτή, επειδή παρηγορεί τη θλίψη.
176
Some call men intelligent because they have the power of discernment on the sensible plane. But the really intelligent people are those who control their own desires.
Μερικοί λέγουν φρόνιμους εκείνους που μπορούν να διακρίνουν και να αναλύουν τα αισθητά πράγματα. Φρόνιμοι όμως είναι εκείνοι που εξουσιάζουν τα κακά τους θελήματα.
177
Until you have eradicated evil, do not obey your heart; for it will seek more of what it already contains within itself.
Πριν από την εξαφάνιση των κακών, μην υπακούσεις στην καρδιά σου. Γιατί ό,τι της βάλεις, από αυτό το πράγμα ζητά κι άλλο.
178
Just as some snakes live in glens and others in houses, so there are some passions which take shape in our thoughts while others express themselves in action. It is possible, however, for them to change from one type to the other.
Όπως υπάρχουν φίδια στα δασώδη φαράγγια και άλλα που φωλιάζουν μέσα στα σπίτια, έτσι υπάρχουν και πάθη που διαμορφώνονται με τη σκέψη και άλλα που γίνονται με τη πράξη, αν και από άλλες εικόνες, μεταμορφώθηκαν σε άλλες.
179
When you find that some thought is disturbing you deeply in yourself and is breaking the stillness of your intellect with passion, you may be sure that it was your intellect which, taking the initiative, first activated this thought and placed it in your heart.
Όταν δεις εκείνα που βρίσκονται μέσα σου σταθερά, να κινούνται και να προκαλούν τον νου, που είναι ήσυχος, σε κάποιο πάθος, να γνωρίζεις ότι ο νους σου κάποτε προηγήθηκε και έφερε σε πράξη και τα έβαλε μέσα στην καρδιά.
180
No cloud is formed without a breath of wind; and no passion is born without a thought.
Δεν γίνεται σύννεφο χωρίς να πνεύσει λίγος άνεμος, και δε γεννιέται πάθος χωρίς λογισμό.
181
If we no longer fulfill the desires of the flesh, then with the Lord's help the evils within us will easily be eliminated.
Αν δεν πράττομε πλέον τα σαρκικά θελήματα κατά τη Γραφή(Εφ. 2, 3), εύκολα με τη βοήθεια του Κυρίου θα σβήσουν αυτά, τα οποία προηγουμένως είχαμε μέσα μας.
182
Images already established in our intellect are more pernicious and stubborn than those which arise while we are thinking. The latter precede the former and are their cause.
Οι εικόνες που βρίσκονται χαραγμένες μέσα στο νου είναι πονηρότερες και δυνατότερες. Οι εικόνες που διαμορφώνονται με τη σκέψη είναι αιτίες αυτών και έχουν προηγηθεί (δηλ. πρώτα τις σκέφτηκε ο νους, δεν τις έδιωξε και τότε εγκαταστάθηκαν στο βάθος της καρδιάς ως νοσηροί λογισμοί και πάθη).
183
One kind of evil dwells in the heart through long-continued prepossession; another kind attacks our thoughts through the medium of everyday things.
Υπάρχει κακία που εγκατάσταθηκε στη καρδιά εξαιτίας της μακροχρόνιας συνήθειας. Και υπάρχει κακία που πολεμά με λογισμούς μέσω των καθημερινών πραγμάτων.
184
God assesses our action according to our intention; for it is said that the Lord will 'reward you according to your heart’ (Ps. 20:4).
Ο Θεός τις πράξεις μας τις λογαριάζει σύμφωνα με τις προθέσεις μας. Γιατί λέει η Γραφή: «Να σου δώσει ο Κύριος κατά την καρδιά σου»(Ψαλμ. 19, 5).
185
He who does not persevere in examining his conscience will not endure bodily suffering for God's sake.
Εκείνος που δεν καρτερεί στη μελέτη και εξέταση της συνειδήσεως, ούτε τους σωματικούς κόπους για την ευσέβεια δέχεται ευχάριστα.
186
The conscience is nature's book. He who applies what he reads there experiences God's help.
Η συνείδηση είναι ένα βιβλίο που το έχομε από τη φύση μας. Εκείνος που το μελετά στην πράξη, δέχεται βοήθεια.
187
He who does not choose to suffer for the sake of truth will be chastened more painfully by suffering he has not chosen.
Εκείνος που δεν προτιμά τους κόπους για χάρη της ευσέβειας θεληματικά, παιδεύεται σκληρότερα από τους αθέλητους κόπους.
188
He who knows God's will, and performs it according to his power, escapes more severe suffering by suffering a little.
Εκείνος που γνώρισε το θέλημα του Θεού και κατά τη δύναμή του το εκτελεί, με μικρούς κόπους θα αποφύγει τους μεγάλους.
189
If a man tries to overcome temptations without prayer and patient endurance, he will become more entangled in them instead of driving them away.
Εκείνος που θέλει να νικήσει τους πειρασμούς χωρίς προσευχή και υπομονή, δεν θα τους διώξει αλλά θα περιπλακεί περισσότερο.
190
The Lord is hidden in His own commandments, and He is to be found there in the measure that He is sought.
Ο Κύριος είναι κρυμμένος μέσα στις εντολές Του, και σ’ εκείνους που Τον ζητούν, βρίσκεται ανάλογα με την προθυμία και την εργασία των εντολών.
191
Do not say: 'I have fulfilled the commandments, but have not found the Lord'. For you have often found 'spiritual knowledge with righteousness', as Scripture says, 'and those who rightly seek Him shall find peace' (Prov. 16:8. LXX).
Μην πεις: «Έκανα τις εντολές και δεν βρήκα τον Κύριο». Γιατί γνώση και αρετή, κατά την Γραφή, πολλές φορές βρήκες. Και όποιοι ορθά Τον ζητούν, θα εύρουν ειρήνη(Παροιμ. 16, 8).
192
Peace is deliverance from the passions, and is not found except through the action of the Holy Spirit.
Ειρήνη είναι η απαλλαγή από τα πάθη, η οποία χωρίς την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος δεν βρίσκεται.
193
Fulfilling a commandment is one thing, and virtue is another, although each promotes the other.
Άλλο είναι εκτέλεση εντολής και άλλο αρετή, αν και η μία από την άλλη παίρνει την αφορμή.
194
Fulfilling a commandment means doing what we are enjoined to do; but virtue is to do it in a manner that conforms to the truth.
Εκτέλεση εντολής είναι το να κάνει κανείς το διαταγμένο από το θείο νόμο. Αρετή, το να αρέσκεται κανείς πραγματικά στην εκτέλεση της θείας εντολής.
195
All material wealth is the same, but is acquired in many different ways; similarly, virtue is one, but is manysided in its operations.
Όπως ένας είναι ο υλικός πλούτος, αλλά αποκτιέται με διάφορους τρόπους, έτσι μία είναι η αρετή, αλλά είναι πολλών ειδών οι εργασίες της.
196
If someone makes a display of wisdom and instead of applying it talks at length, he has a spurious wealth and his labors 'come into the houses of strangers' (Prov. 5:10. LXX).
Εκείνος που εφευρίσκει και λέει λόγους ευσεβείς χωρίς να έχει έργα, πλουτίζει από αδικία και οι κόποι του, κατά τη Γραφή, μπαίνουν σε ξένα σπίτια(Παροιμ. 5, 10).
197
It is said that gold rules everything; but spiritual things are ruled by the grace of God.
Όλα υπακούουν στο χρυσό, λέει η παροιμία. Και από τη χάρη του Θεού, όλες οι σκέψεις τακτοποιούνται και διορθώνονται.
198
A good conscience is found through prayer, and pure prayer through the conscience. Each by nature needs the other.
Συνείδηση αγαθή βρίσκεται με την προσευχή. Και προσευχή πάλι καθαρή, με τη συνείδηση. Γιατί το ένα έχει ανάγκη το άλλο εκ φύσεως.
199
Jacob made for Joseph a coat of many colors (cf. Gen. 37:3), and the Lord gives knowledge of truth to the gentle; as it is written, 'He will teach the gentle His ways' (Ps. 25:9. LXX).
Ο Ιακώβ έραψε για τον Ιωσήφ πολύχρωμο φόρεμα(Γεν. 37, 3). Και ο Κύριος χαρίζει στον πράο την γνώση της αλήθειας, όπως είναι γραμμένο: «Θα διδάξει ο Κύριος στους πράους τους δρόμους Του»(Ψαλμ. 24, 9).
200
Always do as much good as you can, and at a time of greater good do not turn to a lesser. For it is said that no man who turns back ‘is fit for the kingdom of heaven' (cf. Luke 9:62).
Πάντοτε να πράττεις το αγαθό κατά δύναμη, και στον καιρό που χρειάζεται το μεγαλύτερο, μην προτιμάς το μικρότερο, γιατί λέει η Γραφή: «Κανένας που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και κοιτάει πίσω δεν είναι κατάλληλος για την βασιλεία των Ουρανών»(Λουκ. 9, 62).