In the texts which follow, the beliefs of those in error will be refuted by those whose faith is well founded and who know the truth.
Η παρανομία των κοσμικών θα ελεγχθεί με όσα γράφονται παρακάτω, από εκείνους που έχουν σταθερή πίστη και γνώρισαν την αλήθεια.
2
Wishing to show that to fulfill every commandment is a duty, whereas sonship is a gift given to men through His own Blood, the Lord said: 'When you have done all that is commanded you, say: "We are useless servants: we have only done what was our duty" ' (Luke 17:10). Thus the kingdom of heaven is not a reward for works, but a gift of grace prepared by the Master for his faithful servants
Ο Κύριος, θέλοντας να φανερώσει ότι κάθε εντολή αποτελεί χρέος μας και ότι η υιοθεσία είναι δωρεά Του, με το αίμα Του χαρισμένη στους ανθρώπους, λέει: «Όταν κάνετε όλα τα διαταγμένα σ’ εσάς, να λέτε, είμαστε δούλοι τιποτένιοι και κάναμε ότι χρωστούσαμε να κάνομε»(Λουκ. 17, 10). Γι’ αυτό η βασιλεία των Ουρανών δεν είναι μισθός για έργα, αλλά χάρη του Κυρίου που έχει ετοιμαστεί για τους πιστούς δούλους Του.
3
A slave does not demand his freedom as a reward; but he gives satisfaction as one who is in debt, and he receives freedom as a gift.
Δεν απαιτεί ο δούλος σαν μισθό την ελευθερία, αλλά ευαρεστεί τον Κύριο σαν χρεώστης και την περιμένει κατά χάρη.
4
'Christ died on account of our sins in accordance with the Scriptures' (1 Cor. 15:3); and to those who serve Him well He gives freedom. 'Well done, good and faithful servant,' He says, 'you have been faithful over a few things, I will make you ruler over many things: enter into the joy of your Lord' (Matt. 25:21).
Ο Χριστός πέθανε σύμφωνα με τις Γραφές για τις αμαρτίες μας(Α΄ Κορ. 15, 3), και σ’ εκείνους που τον υπηρετούν καλώς, χαρίζει ελευθερία. Γιατί λέει: «Εύγε δούλε άξιε και πιστέ! Στάθηκες πιστός στα λίγα, θα σου εμπιστευθώ τα πολλά. Έλα μέσα στη χαρά του Κυρίου σου»(Ματθ. 25, 21).
5
He who relies on theoretical knowledge alone is not yet a faithful servant: a faithful servant is one who expresses his faith in Christ through obedience to His commandments.
Δεν είναι ακόμα δούλος πιστός, εκείνος που βασίζεται στη ψιλή γνώση των θείων, αλλά εκείνος που δείχνει την πίστη του με την εκπλήρωση των εντολών του Χριστού.
6
He who honors the Lord does what the Lord bids. When he sins or is disobedient, he patiently accepts what comes as something he deserves.
Εκείνος που τιμά τον Κύριο, εκτελεί εκείνα που Αυτός διατάζει. Όταν σφάλλει ή παρακούσει, υπομένει τις συνέπειες, αφού οφείλονται σ’ αυτόν.
7
If you love true knowledge, devote yourself to the ascetic life; for mere theoretical knowledge puffs a man up (cf. 1 Cor. 8:1).
Αν είσαι φιλομαθής, να γίνεις και πρόθυμος εκτελεστής των θείων εντολών, γιατί η ψιλή γνώση των θείων «φουσκώνει»(Α΄ Κορ. 8, 1) τον άνθρωπο.
8
Unexpected trials are sent by God to teach us to practice the ascetic life; and they lead us to repentance even when we are reluctant.
Οι πειρασμοί που μας έρχονται αναπάντεχα, είναι θεία οικονομία και μας διδάσκουν να είμαστε φιλόπονοι στην εργασία των εντολών, και χωρίς να το θέλομε μας ελκύουν στην μετάνοια.
9
Afflictions that come to us are the result of our own sins. But if we accept them patiently through prayer, we shall again find blessings,
Οι θλίψεις που έρχονται στους ανθρώπους είναι γεννήματα των αμαρτιών και κακιών τους. Αν τις υπομένομε με προσευχή, τότε βλέπομε να έρχονται πάλι τα καλά.
10
Some people when praised for their virtue are delighted, and attribute this pleasurable feeling of self-esteem to grace. Others when reproved for their sins are pained, and they mistake this beneficial pain for the action of sin.
Μερικοί που τους παίνεψαν για αρετή ευχαριστήθηκαν και την ηδονή της κενοδοξίας τη νόμισαν για θεία παρηγοριά. Άλλοι που ελέγχθηκαν για αμαρτία πόνεσαν, και τον ωφέλιμο πόνο τον νόμισαν ότι είναι ενέργεια της κακίας.
11
Those who, because of the rigor of their own ascetic practice, despise the less zealous, think that they are made righteous by physical works. But we are even more foolish if we rely on theoretical knowledge and disparage the ignorant.
Όσοι με πρόφαση τους αγώνες τους υπερηφανεύονται σε βάρος των πιο αμελών, αυτοί νομίζουν ότι δικαιώνονται από τα σωματικά τους έργα. Όσοι, βασιζόμενοι στην ψιλή και χωρίς έργα γνώση, περιφρονούμε όσους δεν γνωρίζουν τα θεία, είμαστε πολύ πιο ανόητοι από αυτούς.
12
Even though knowledge is true, it is still not firmly established if unaccompanied by works. For everything is established by being put into practice.
Αν δεν έχομε έργα, δεν είναι ακόμη βέβαιη η γνώση μας και αν ακόμη είναι αληθινή. Γιατί σε κάθε περίπτωση την επιβεβαίωση την αποτελεί το έργο.
13
Often our knowledge becomes darkened because we fail to put things into practice. For when we have totally neglected to practice something, our memory of it will gradually disappear.
Πολλές φορές από την αμέλεια για την πράξη σκοτίζεται και η γνώση. Γιατί εκείνοι οι οποίοι παραμέλησαν τελείως την πνευματική εργασία, αυτών και οι ενθυμήσεις θα σβήσουν με τον χρόνο.
14
For this reason Scripture urges us to acquire the knowledge of God, so that through our works we may serve Him rightly.
Γι’ αυτό η Γραφή συμβουλεύει να αποκτήσομε πλήρη γνώση για τον Θεό, για να τον υπηρετούμε ορθά με τα έργα μας.
15
When we fulfill the commandments in our outward actions, we receive from the Lord what is appropriate; but any real benefit we gain depends on our inward intention.
Όταν με τρόπο φανερό εκτελούμε τις εντολές, παίρνομε την ανάλογη αμοιβή μας από τον Κύριο και ωφελούμαστε ψυχικά ανάλογα με το σκοπό της προαιρέσεως.
16
If we want to do something but cannot, then before God, who knows our hearts, it is as if we have done it. This is true whether the intended action is good or bad.
Εκείνος που θέλει να κάνει κάτι και δεν μπορεί, είναι σαν να το έκανε, απέναντι στον καρδιογνώστη Θεό. Αυτό ισχύει και για τα καλά και για τα κακά.
17
The intellect does many good and bad things without the body, whereas the body can do neither good nor evil without the intellect. This is because the law of freedom applies to what happens before we act.
Ο νους, και χωρίς το σώμα πολλά πράττει, καλά και κακά. Το σώμα όμως χωρίς το νου, τίποτε από αυτά δεν μπορεί να κάνει, γιατί πριν από την πράξη αναγνωρίζεται ο νόμος της ελευθερίας και αποφασίζει ο νους τι να πράξει και τι να μην πράξει.
18
Some without fulfilling the commandments think that they possess true faith. Others fulfill the commandments and then expect the kingdom as a reward due to them. Both are mistaken.
Μερικοί, ενώ δεν τηρούν τις εντολές, νομίζουν ότι πιστεύουν ορθά. Μερικοί πάλι που τις τηρούν, περιμένουν τη Βασιλεία σαν μισθό που τους τον χρεωστεί ο Θεός. Και οι δύο βρίσκονται έξω από την αλήθεια.
19
A master is under no obligation to reward his slaves; on the other hand, those who do not serve him well are not given their freedom.
Από τον κύριο ενός δούλου, δεν οφείλεται μισθός στον δούλο, ούτε πάλι ελευθερώνονται εκείνοι που δεν υπηρετούν σωστά.
20
If 'Christ died on our account in accordance with the Scriptures' (Rom. 5: 8; 1 Cor. 15:3), and we do not 'live for ourselves', but 'for Him who died and rose' on our account (2 Cor. 5:15), it is clear that we are debtors to Christ to serve Him till our death. How then can we regard sonship as something which is our due?
Αν ο Χριστός πέθανε για μας(Ρωμ. 5, 8), σύμφωνα με τις Γραφές, και δε ζούμε για τον εαυτό μας, αλλά για Εκείνον που πέθανε για μας και αναστήθηκε(Β΄ Κορ. 5, 15), είναι φανερό ότι χρεωστούμε να Τον υπηρετούμε μέχρι θανάτου. Πώς λοιπόν θα σκεφτούμε ότι μας χρεωστεί ο Χριστός την υιοθεσία;
21
Christ is Master by virtue of His own essence and Master by virtue of His incarnate life. For He creates man from nothing, and through His own Blood redeems him when dead in sin; and to those who believe in Him He has given His grace.
Ο Χριστός είναι Κύριος ουσιαστικά και Κύριος κατ’ οικονομίαν, επειδή και χωρίς να υπάρχομε μας έπλασε και αφού πεθάναμε εξαιτίας της αμαρτίας, μας εξαγόρασε με το Αίμα Του, και σ’ εκείνους που πιστεύουν σ’ αυτό δώρισε τη χάρη.
22
When Scripture says 'He will reward every man according to his works' (Matt. 16: 27), do not imagine that works in themselves merit either hell or the kingdom. On the contrary, Christ rewards each man according to whether his works are done with faith or without faith in Himself; and He is not a dealer bound by contract, but God our Creator and Redeemer.
Όταν ακούσεις τη Γραφή που λέει ότι «θα αποδώσει στον καθένα κατά τα έργα του»(Ματθ. 16, 27), μη σκεφτείς έργα άξια της κολάσεως ή της Βασιλείας, αλλά έργα της πίστεως ή της απιστίας σ’ Αυτόν, τα οποία ο Χριστός ανταποδίδει στον καθένα, όχι σαν να κάνει δοσοληψία εμπορική αλλά ως Θεός δημιουργός και αγοραστής μας (με το Αίμα Του).
23
We who have received baptism offer good works, not by way of repayment, but to preserve the purity given to us.
Όσοι αξιωθήκαμε και βαπτισθήκαμε, τα καλά έργα δεν τα προσφέρομε στο Θεό για να λάβομε ανταπόδοση γι’ αυτά, αλλά για να φυλάξομε την καθαρότητα του αγίου Βαπτίσματος.
24
Every good work which we perform through our own natural powers causes us to refrain from the corresponding sin; but without grace it cannot contribute to our sanctification.
Κάθε καλό έργο που κάνομε, μας κάνει να απέχομε από το αντίθετό του κακό, αλλά δεν μπορεί να μας προσθέσει αγιασμό χωρίς τη θεία χάρη.
25
The self-controlled refrain from gluttony; those who have renounced possessions, from greed; the tranquil, from loquacity; the pure, from self-indulgence; the modest, from unchastity; the self-dependent, from avarice; the gentle, from agitation; the humble, from self-esteem; the obedient, from quarrelling; the self-critical, from hypocrisy. Similarly, those who pray are protected from despair; the poor, from having many possessions; confessors of the faith, from its denial; martyrs, from idolatry. Do you see how every virtue that is performed even to the point of death is nothing other than refraining from sin? Now to refrain from sin is a work within our own natural powers, but not something that buys us the kingdom.
Ο εγκρατής απέχει από τη λαιμαργία. Ο ακτήμονας από την πλεονεξία. Ο ήσυχος από την πολυλογία. Ο αγνός από την φιληδονία. Ο σεμνός από την πορνεία. Ο αυτάρκης από την φιλαργυρία. Ο πράος από την ταραχή. Ο ταπεινός από την κενοδοξία. Ο υποτακτικός από τη φιλονεικία. Ο ελεγκτικός από την υποκρισία. Επίσης, ο προσευχόμενος από την απελπισία, ο φτωχός από τα πολλά χρήματα, ο ομολογητής από την άρνηση, ο μάρτυρας από την ειδωλολατρεία. Βλέπεις πώς κάθε αρετή που γίνεται μέχρι θανάτου, δεν είναι άλλο παρά αποχή από την αμαρτία; Η αποχή από την αμαρτία είναι φυσικό έργο και όχι αντάλλαγμα της Βασιλείας των Ουρανών.
26
While man can scarcely keep what belongs to him by nature, Christ gives the grace of sonship through the Cross.
Ο άνθρωπος μόλις και μπορεί να φυλάξει όσα επιβάλλει η φύση του. Ο Χριστός δια του Σταυρού χαρίζει την υιοθεσία.
27
Certain commandments are specific, and others are comprehensive. Thus Christ enjoins us specifically to 'share with him who has none' (Luke 3:11); and He gives us a comprehensive command to forsake all that we have (cf. Luke 14:33).
Υπάρχει εντολή μερική (που αφορά στο μέρος), και άλλη που τα συμπεριλαμβάνει όλα. Με την μερική διατάζει να δίνει κανείς σ’ εκείνον που δεν έχει(Λουκ. 3, 11), με την άλλη διατάζει να απαρνείται κανείς όλα τα υπάρχοντά του(Λουκ. 14, 33).
28
There is an energy of grace not understood by beginners, and there is also an energy of evil which resembles the truth. It is advisable not to scrutinize these energies too closely, because one may be led astray, and not to condemn them out of hand, because they may contain some truth, but we should lay everything before God in hope, for He knows what is of value in both of them.
Υπάρχει ενέργεια της χάρης την οποία αγνοεί ο νήπιος πνευματικά, και υπάρχει άλλη ενέργεια της κακίας που μοιάζει με την αλήθεια. Καλό είναι να μην τα παρατηρούμε αυτά, για να μην πέσομε σε πλάνη, ούτε να τα αναθεματίζομε, μην τυχόν και είναι αληθινά, αλλά όλα να τα αναφέρομε με ελπίδα στο Θεό. Γιατί Αυτός γνωρίζει την χρησιμότητα και των δύο.
29
He who wants to cross the spiritual sea is long-suffering, humble, vigilant and self-controlled. If he impetuously embarks on it without these four virtues, he agitates his heart, but cannot cross.
Εκείνος που θέλει να περάσει τη νοητή θάλασσα των παθών, μακροθυμεί, ταπεινοφρονεί, αγρυπνεί, εγκρατεύεται. Αν προσπαθήσει να περάσει χωρίς αυτά τα τέσσερα, ταράζει μόνο την καρδιά, να περάσει όμως δεν μπορεί.
30
Stillness helps us by making evil inoperative.1 If it also takes to itself these four virtues in prayer, it is the most direct support in attaining dispassion.
Η ησυχία είναι αποκοπή των κακών. Αν πάρει και τις προηγούμενες τέσσερις αρετές μαζί με προσευχή, δεν υπάρχει συντομότερη βοήθεια προς απόκτηση της απάθειας.
31
The intellect cannot be still unless the body is still also; and the wall between them cannot be demolished without stillness and prayer.
Δεν μπορεί να ησυχάσει ο νους, αν δεν ησυχάσει το σώμα. Ούτε να καταργήσει τον τοίχο που τα χωρίζει, χωρίς ησυχία και προσευχή.
32
The flesh with its desire is opposed to the spirit, and the spirit opposed to the flesh, and those who live in the spirit will not carry out the desire of the flesh (cf. Gal. 5:15-17).
Η κατώτερη φύση μας που δουλεύει στις επιθυμίες της σάρκας, επιθυμεί εναντίον της πνευματικής φύσεώς μας που εμπνέεται από το Άγιο Πνεύμα. Εκείνοι που συμπεριφέρονται σύμφωνα με τις εμπνεύσεις του Αγίου Πνεύματος, δεν εκτελούν τις επιθυμίες της σάρκας(Γαλ. 5, 16-17).
33
There is no perfect prayer unless the intellect invokes God; and when our thought cries aloud without distraction, the Lord will listen.
Δεν υπάρχει τέλεια προσευχή χωρίς νοερή επίκληση. Όταν χωρίς περισπασμό φωνάζει δυνατά ο νους, θα επακούσει ο Κύριος.
34
When the intellect prays without distraction it afflicts the heart; and 'a broken and a contrite heart, O God, Thou wilt not despise' (Ps. 51:17).
Ο νους όταν προσεύχεται χωρίς περισπασμό, προσεκτικά και επίμονα, πιέζει και συντρίβει την καρδιά. Μια καρδιά γεμάτη συντριβή και ταπείνωση ο Θεός δεν θα την εξουδενώσει(Ψαλμ. 50, 19).
35
Prayer is called a virtue, but in reality it is the mother of the virtues: for it gives birth to them through union with Christ.
Και η προσευχή αρετή λέγεται, αν και είναι μητέρα των αρετών. Γιατί γεννά τις αρετές δια μέσου της ενώσεως με τον Χριστό.
36
Whatever we do without prayer and without hope in God turns out afterwards to be harmful and defective.
Ό,τι κάνομε χωρίς προσευχή και καλή ελπίδα, ύστερα αποδεικνύεται βλαβερό και ατελές.
37
Christ's words that the 'first will be last, and the last will be first' (Matt. 19:30) refer to those who participate in the virtues and those who participate in love. For love is the last of the virtues to be born in the heart, but it is the first in value, so that those born before it turn out to be 'the last’.
Όταν ακούσεις ότι «θα είναι οι τελευταίοι πρώτοι και οι πρώτοι τελευταίοι»(Ματθ. 19, 30), να σκεφτείς μετόχους αρετών και μετόχους αγάπης. Γιατί η αγάπη είναι τελευταία μεταξύ των αρετών κατά την τάξη, πρώτη όμως στην αξία. Και όλες τις αρετές που πραγματοποιήθηκαν πριν από αυτή, τις αποδεικνύει τελευταίες.
38
If you are listless when you pray or afflicted by various forms of evil, call to mind your death and the torments of hell. But it is better to cleave to God through hope and prayer than to think about external things, even though such thoughts may be helpful.
Αν πάνω στη προσευχή σου σε καταλάβει ακηδία, ή στενοχωρηθείς με διάφορους τρόπους από την κακία, θυμήσου το θάνατό σου και τις φοβερές κολάσεις. Καλύτερα να προσκολλάσαι στο Θεό με προσευχή και ελπίδα(Ψαλμ. 72, 28), παρά να έχεις εξωτερικές ενθυμήσεις, και αν ακόμη είναι ωφέλιμες.
39
No single virtue by itself opens the door of our nature; but all the virtues must be linked together in the correct sequence.
Καμιά από τις αρετές δεν μπορεί να ανοίξει από μόνη της το δρόμο προς το Θεό, αν δεν εξαρτώνται όλες με ακολουθία η μια από την άλλη.
40
He whose mind teems with thoughts lacks self-control; and even when they are beneficial, hope is more so.
Δεν είναι εγκρατής εκείνος που τρέφεται με λογισμούς. Ακόμη και αν είναι ωφέλιμοι, δεν είναι πιο ωφέλιμοι από την ελπίδα.
41
There is a sin which is always ‘unto death' (1 John 5:16): the sin for which we do not repent. For this sin even a saint's prayers will not be heard.
Θανάσιμη αμαρτία είναι εκείνη για την οποία δεν μετανοεί ο άνθρωπος. Και άγιος αν προσευχηθεί γι’ αυτήν για άλλον, δεν εισακούεται.
42
He who repents rightly does not imagine that it is his own effort which cancels his former sins; but through this effort he makes his peace with God.
Εκείνος που μετανοεί σωστά, δεν βάζει αντιμέτρημα στις παλιές αμαρτίες τον κόπο, αλλά με αυτόν εξιλεώνει τον Θεό.
43
If we are under an obligation to perform daily all the good actions of which our nature is capable, what do we have left over to give to God in repayment for our past sins?
Αν έχομε χρέος να κάνομε κάθε ημέρα όσα καλά μπορεί να κάνει ο άνθρωπος, τι λοιπόν θα ανταποδώσομε στο Θεό για τις προηγούμενες αμαρτίες μας;
44
However great our virtuous actions of today, they do not requite but condemn our past negligence.
Όσο υπερβολική αρετή αν πραγματοποιήσουμε σήμερα, αυτό δεν επιφέρει ανταπόδοση, αλλά είναι έλεγχος ότι στο παρελθόν είμασταν αμελείς.
45
He who suffers affliction in his intellect but relaxes physically is like one who suffers affliction in his body while allowing his intellect to be dispersed.
Εκείνος που θλίβεται νοερά και αναπαύεται σαρκικά, είναι όμοιος μ’ εκείνον που θλίβεται σωματικά και διασκορπίζεται νοερά.
46
Voluntary affliction in one of these parts of our nature benefits the other: to suffer affliction with the mind benefits the flesh, and to suffer it with the flesh benefits the mind. When our mind and flesh are not in union,1 our state deteriorates.
Η θεληματική θλίψη και από τα δύο, συνεργεί και στο ένα και στο άλλο: η διανοητική συνεργεί στη σαρκική και η σαρκική στη διανοητική, γιατί η σύνθεσή τους γίνεται πιο κοπιαστικά.
47
It is a great virtue to accept patiently whatever comes and, as the Lord enjoins, to love a neighbor who hates you.
Μεγάλη αρετή είναι να υπομένει κανείς τις επερχόμενες θλίψεις, και να αγαπά τον πλησίον που τον μισεί, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου(Ματθ. 5, 44).
48
The sign of sincere love is to forgive wrongs done to us. It was with such love that the Lord loved the world.
Δείγμα αγάπης χωρίς υποκρισία είναι η συγχώρηση των αδικημάτων. Γιατί και ο Κύριος έτσι αγάπησε τον κόσμο.
49
We cannot with all our heart forgive someone who does us wrong unless we possess real knowledge. For this knowledge shows us that we deserve all we experience.
Δεν είναι δυνατό να συγχωρήσει κανείς με την καρδιά του τα παραπτώματα των άλλων, αν δεν έχει αληθινή πνευματική γνώση, γιατί αυτή φανερώνει τις θλίψεις στον καθένα σαν δικές του.
50
You will lose nothing of what you have renounced for the Lord's sake. For in its own time it will return to you greatly multiplied.
Τίποτε δεν θα χάσεις από όσα αφήσεις συγχωρώντας για τον Κύριο. Γιατί στον ίδιο καιρό θα έρθουν πολλαπλάσια.
51
When the intellect forgets the purpose of true devotion, then external works of virtue bring no profit.
Όταν λησμονήσει κανείς ότι σκοπός του είναι η ευσέβεια, τότε το φανερό έργο της αρετής είναι ανώφελο.
52
If poor judgment is harmful to everyone, it is particularly so to those who live with great strictness.
Αν σε κάθε άνθρωπο η στραβή κατεύθυνση του νου είναι βλαβερή, πολύ περισσότερο είναι σ’ εκείνους που έχουν σαν κανόνα της ζωής τους την ακρίβεια σε λόγους, σε πράξεις και σε λογισμούς.
53
Philosophize through your works about man's will and God's retribution. For your words are only as wise and as profitable as your works.
Να φιλοσοφείς έμπρακτα σχετικά με τη βούληση του ανθρώπου και την ανταπόδοση του Θεού. Γιατί τα λόγια δεν είναι ωφελιμότερα ή σοφότερα από τα έργα.
54
Those who suffer for the sake of true devotion receive help. This must be learnt through obeying God's law and our own conscience.
Στους κόπους για χάρη της ευσέβειας επακολουθεί η θεία βοήθεια. Αυτό πρέπει να το μάθομε από το θείο νόμο και τη συνείδηση.
55
One man received a thought and accepted it without examination. Another received a thought and tested its truth. Which of them acted with greater reverence?
Ένας δέχτηκε μια γνώμη και απρόσεκτα την κράτησε. Άλλος τη δέχτηκε και έκανε τη σύγκρισή της με την αλήθεια. Ερωτάται, ποιος από τους δύο ενήργησε με μεγαλύτερη ευσέβεια;
56
Real knowledge is patiently to accept affliction and not to blame others for our own misfortunes.
Γνώση αληθινή είναι η υπομονή των θλίψεων και το να μην κατηγορείς τους ανθρώπους για τις συμφορές σου.
57
He who does something good and expects a reward is serving not God but his own will.
Εκείνος που κάνει το καλό και ζητεί ανταπόδοση, δεν υπηρετεί το Θεό αλλά το θέλημά του.
58
A sinner cannot escape retribution except through repentance appropriate to his offence.
Δεν είναι δυνατόν εκείνος που αμάρτησε να ξεφύγει παρά με την μετάνοια που αρμόζει στο σφάλμα του.
59
There are those who claim that we cannot do good unless we actively receive the grace of the Spirit.
Μερικοί λένε, δεν μπορούμε να πράξομε το αγαθό, αν δε δεχτούμε ενεργώς τη χάρη του Πνεύματος.
60
Those who always by choice incline to sensual pleasures refrain from doing what lies within their power on the grounds that they lack-help.
Πάντοτε εκείνοι που είναι με την προαίρεσή τους προσηλωμένοι στις ηδονές, δε φροντίζουν να κάνουν εκείνο που μπορούν, νομίζοντας ότι στον αγώνα τους μένουν αβοήθητοι από το Θεό.
61
Grace has been given mystically to those who have been baptized into Christ; and it becomes active within them to the extent that they actively observe the commandments. Grace never ceases to help us secretly; but to do good- as far as lies in our power -depends on us.
Η χάρη δόθηκε μυστικά σε όσους βαπτίσθηκαν στο όνομα του Χριστού, ενεργεί όμως σ’ αυτούς ανάλογα με την εργασία των εντολών. Και κρυφά η χάρη δεν παύει να μας βοηθεί, από εμάς όμως εξαρτάται να πράττομε το αγαθό κατά δύναμη.
62
Initially grace arouses the conscience in a divine manner. That is how even sinners have come to repent and so to conform to God's will.
Στην αρχή η χάρη κατά κάποιο τρόπο που αρμόζει στο Θεό, ανασηκώνει την πεσμένη συνείδηση. Γι’ αυτό και κακοποιοί που μετανόησαν ευαρέστησαν τον Θεό.
63
Again, grace may be hidden in advice given by a neighbor. Sometimes it also accompanies our understanding during reading, and as a natural result teaches our intellect the truth about itself. If, then, we do not hide the talent given to us in this way, we shall enter actively into the joy of the Lord.
Άλλοτε η χάρη είναι κρυμμένη στη διδασκαλία του πλησίον μας. Κάποτε ακολουθεί την ανάγνωση και με φυσική ακολουθία διδάσκει τη δική της αλήθεια. Αν λοιπόν της φυσικής αυτής ακολουθίας δεν κρύψομε το τάλαντο (που λάβαμε με αυτούς τους τρόπους), στη χαρά του Κυρίου ενεργώς θα εισέλθουμε(Ματθ. 25, 14-30).
64
He who seeks the energies of the Spirit, before he has actively observed the commandments, is like someone who sells himself into slavery and who, as soon as he is bought, asks to be given his freedom while still keeping his purchase-money.
Εκείνος ο οποίος πριν εργαστεί τις εντολές ζητεί τις ενέργειες του Πνεύματος, είναι όμοιος με δούλο που τον αγόρασαν και ο οποίος μόλις αγοράστηκε, μαζί με το τίμημα, ζητεί να του δώσουν γραμμένο και το χαρτί της ελευθερίας.
61
When you have found that external events come to you through God's justice, then in your search for the Lord you have found 'spiritual knowledge and justice' (cf. Prov. 16:8. LXX).
Εκείνος που βρίσκει ότι οι θλίψεις του έρχονται από τη δικαιοσύνη του Θεού, αυτός αναζητώντας τον Κύριο βρήκε γνώση μαζί με δικαιοσύνη(Παροιμ. 16, 8).
66
Once you recognize that the Lord's judgments 'are in all the earth' (1 Chr. 16:14), then everything that happens to you will teach you knowledge of God.
Αν εννοήσεις κατά τη Γραφή ότι «σε όλη τη γη βρίσκονται οι κρίσεις του Κυρίου»(Α΄ Παρ. 16, 14), τότε κάθε συμφορά σού γίνεται δάσκαλος θεογνωσίας.
67
Everyone receives what he deserves in accordance with his inner state. But only God understands the many different ways in which this happens.
Ανάλογα με τη σκέψη κάθε ανθρώπου, του έρχεται αυτό που πρέπει. Την ποικιλία του πειρασμού που χρειάζεται, τη γνωρίζει μόνο ο Θεός.
68
When you suffer some dishonor from men, recognize at once the glory that will be given you by God. Then you will not be saddened or upset by the dishonor; and when you receive the glory you will remain steadfast and innocent.
Όταν οι άνθρωποι σου κάνουν κάποια ατιμία, ευθύς σκέψου ότι θα σου έρθει κάποια δόξα από το Θεό. Και για την ατιμία δεν θα νοιώσεις λύπη και ταραχή, αλλά και στη δόξα θα μείνεις πιστός και δεν θα κατακριθείς όταν σου έρθει.
69
When God allows you to be praised, do not become boastful on account of this divine providence, lest you then fall into dishonor.
Όταν επαινείσαι από το πλήθος κατ’ ευδοκίαν του Θεού, μην ανακατέψεις καμιά επίδειξη σε ό,τι οικονόμησε ο Θεός, για να μην αλλάξουν τα πράγματα και πέσεις στο αντίθετο.
70
A seed will not grow without earth and water; and a man will not develop without voluntary suffering and divine help.
Ο σπόρος δεν αυξάνεται χωρίς γη και νερό. και ο άνθρωπος δεν θα ωφεληθεί χωρίς εκούσιους κόπους και θεία βοήθεια.
71
Rain cannot fall without a cloud, and we cannot please God without a good conscience.
Δε γίνεται να πέσει βροχή χωρίς σύννεφο. ούτε χωρίς αγαθή εσωτερική μαρτυρία (συνείδηση), να ευαρεστήσει κανείς το Θεό.
72
Do not refuse to learn, even though you may be very intelligent. For what God provides has more value than our own intelligence.
Μην αρνείσαι να μαθαίνεις, και ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. Γιατί αυτό που μπορεί να οικονομήσει ο Θεός είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση.
73
When through some sensual pleasure the heart is deflected from the ascetic way, it becomes difficult to control, like a heavy stone dislodged on steep ground.
Όταν από κάποια ηδονή, η καρδιά ξεγλιστρήσει από τον τόπο της φιλοπονίας της, τότε σαν πέτρα πολύ βαριά που κυλάει προς τα κάτω, δεν μπορεί εύκολα να συγκρατηθεί.
74
Like a young calf which, in its search for grazing, finds itself on a ledge surrounded by precipices, the soul is gradually led astray by its thoughts.
Όπως ένα μοσχάρι άπειρο που ψάχνοντας για χορτάρι έφτασε σε απόκρημνο τόπο, έτσι η ψυχή αποπλανάται λίγο-λίγο από τους λογισμούς.
75
When the intellect, having grown to full maturity in the Lord, wrenches the soul from long-continued prepossession, the heart suffers torments as if on the rack, since intellect and passion drag it in opposite directions.
Όταν ο νους, με ανδρεία που δίνει ο Κύριος, αποσπά την ψυχή από χρόνια συνήθεια αμαρτίας, τότε η καρδιά είναι σαν να κολάζεται από δημίους που την σέρνουν ο ένας από δω κι ο άλλος από κει, ο νους δηλαδή και το πάθος.
76
Just as sailors, in the hope of gain, gladly endure the burning heat of the sun, so those who hate wickedness gladly accept reproof. For the former contend with the winds, the latter with passions.
Όπως εκείνοι που ταξιδεύουν στη θάλασσα για χάρη της ελπίδας του κέρδους, ευχαρίστως υποφέρουν τον καύσωνα του ήλιου, έτσι κι εκείνοι που μισούν την κακία, αγαπούν τον έλεγχο. Γιατί η κάψα του ήλιου είναι αντίθετη στους ανέμους κι ο έλεγχος αντίθετος στα πάθη.
77
Just as flight in winter or on the Sabbath day (cf. Matt. 24: 2o) brings suffering to the flesh and defilement to the soul, so too does resurgence of the passions in an aged body and a consecrated soul.
Όπως το να ταξιδεύεις χειμώνα ή Σάββατο(Ματθ. 24, 20) είναι πόνος στη σάρκα και βεβήλωση στη ψυχή, έτσι είναι η επανάσταση των παθών σε γηραλέο σώμα και σε ψυχή αφιερωμένη στο Θεό.
78
No one is as good and merciful as the Lord. But even He does not forgive the unrepentant.
Κανείς δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Κύριος. Κι όμως εκείνον που δεν μετανοεί, ούτε Αυτός τον συγχωρεί.
79
Many of us feel remorse for our sins, yet we gladly accept their causes.
Πολλοί λυπόμαστε για τις αμαρτίες μας, τις αιτίες τους όμως τις δεχόμαστε με πολλή ευχαρίστηση.
80
A mole burrowing in the earth is blind and cannot see the stars; and he who does not trust God in temporal things will not trust Him in eternal things.
Ο τυφλοπόντικας που σέρνεται κάτω από τη γη, είναι τυφλός και δεν μπορεί να βλέπει τα άστρα. Κι εκείνος που δεν πιστεύει για τα πρόσκαιρα, ούτε για τα αιώνια μπορεί να πιστεύει.
81
Real knowledge has been given to men by God as a grace preceding the fullness of grace; it teaches those who partake of it to believe above all in the Giver.
Χάρη πριν από τη χάρη, η αληθινή πνευματική γνώση έχει δωρηθεί από το Θεό στους ανθρώπους. Προπάντων διδάσκει εκείνους που τη δέχτηκαν να πιστεύουν στον δωρητή Θεό.
82
When a sinful soul does not accept the afflictions that come to it, the angels say: 'We would have healed Babylon, but she was not healed' (Jer. 51:9)
Όταν μια αμαρτωλή ψυχή δεν δέχεται ευχαρίστως τις θλίψεις που της έρχονται, τότε οι Άγγελοι λέγουν γι’ αυτήν: «Θεραπεύσαμε τη Βαβυλώνα αλλά δεν έγινε καλά»(Ιερ. 28, 9).
83
When an intellect forgets real knowledge, it fights with men for harmful things as though they were helpful.
Εκείνος που λησμονεί την αληθινή γνώση, αγωνίζεται για χάρη των αντιθέτων σαν να ήταν αυτά που συμφέρουν στους ανθρώπους.
84
Fire cannot last long in water, nor can a shameful thought in a heart that loves God. For every man who loves God suffers gladly, and voluntary suffering is by nature the enemy of sensual pleasure.
Όπως η φωτιά δεν μπορεί να ζήσει μέσα στο νερό, έτσι και λογισμός αισχρός δε ζει μέσα σε ψυχή που αγαπά το Θεό, γιατί κάθε φιλόθεος αγαπά τους κόπους. Και ο εκούσιος κόπος είναι εκ φύσεως εχθρός της ηδονής.
85
A passion which we allow to grow active within us through our own choice afterwards forces itself upon us against our will.
Το πάθος όταν στην πράξη επικρατήσει με θέλησή μας, ύστερα και χωρίς να θέλει ο άνθρωπος δια της βίας τον κατακυριεύει.
86
We have a love for the causes of involuntary thoughts, and that is why they come. In the case of voluntary thoughts we clearly have a love not only for the causes but also for the objects with which they are concerned.
Των ακουσίων λογισμών αγαπούμε τις αιτίες και γι’ αυτό μας επιτίθενται. Των εκουσίων λογισμών βέβαια αγαπούμε και τα αντικείμενα.
87
Presumption and boastfulness are causes of blasphemy. Avarice and self-esteem are causes of cruelty and hypocrisy.
Η οίηση και η αλαζονεία είναι αίτια της βλασφημίας. Η φιλαργυρία και η κενοδοξία είναι αίτια της ασπλαχνίας και της υποκρισίας.
88
When the devil sees that our intellect has prayed from the heart, he makes a powerful attack with subtle temptations; but he does not bother to destroy the lesser virtues by such powerful attacks.
Όταν δει ο διάβολος ότι ο νους προσευχήθηκε με την καρδιά του, τότε επιτίθεται με μεγάλους και δόλιους πειρασμούς. Γιατί μικρές αρετές δεν θέλει να τις ανατρέπει με μεγάλες εφόδους.
89
When a thought lingers within a man, this indicates his attachment to it; but when it is quickly destroyed, this signifies his opposition and hostility to it.
Λογισμός που πολυκαιρίζει στον άνθρωπο, φανερώνει ότι έχει εμπαθή αγάπη προς το πράγμα. Αν εξαφανίζεται γρήγορα, φανερώνει πόλεμο και αντίπραξη του ανθρώπου εναντίον του λογισμού αυτού.
90
The intellect changes from one to another of three different noetic states; that according to nature, above nature, and contrary to nature. When it enters the state according to nature, it finds that it is itself the cause of evil thoughts, and confesses its sins to God, clearly understanding the causes of the passions. When it is in the state contrary to nature, it forgets God's justice and fights with men, believing itself unjustly treated. But when it is raised to the state above nature, it finds the fruits of the Holy Spirit: love, joy, peace and the other fruits of which the Apostle speaks (cf. Gal. 5:22); and it knows that if it gives priority to bodily cares it cannot remain in this state. An intellect that departs from this state falls into sin and all the terrible consequences of sin - if not immediately, then in due time, as God's justice shall decide.
Τρεις νοερές περιοχές υπάρχουν όπου μπαίνει ο άνθρωπος έπειτα από μεταβολή, το «κατά φύσιν», το «υπέρ φύσιν» και το «παρά φύσιν». Όταν βρίσκεται στο «κατά φύσιν», βρίσκει τον εαυτό του αίτιο των πονηρών λογισμών και εξομολογείται στο Θεό τις αμαρτίες του, αναγνωρίζοντας τις αιτίες των παθών. Όταν έρθει στο «παρά φύσιν», λησμονεί τη δικαιοσύνη του Θεού και φιλονεικεί με τους ανθρώπους ότι τάχα τον αδικούν. Όταν φτάσει στο «υπέρ φύσιν», βρίσκει τους καρπούς του αγίου Πνεύματος που είπε ο Απόστολος, αγάπη, χαρά, ειρήνη κτλ.(Γαλ. 5, 22). Και ξέρει ότι αν προτιμά τις σωματικές φροντίδες δεν μπορεί να παραμένει εκεί. Κι εκείνος που φεύγει από την περιοχή αυτή, δηλαδή από το «υπέρ φύσιν», πέφτει στην αμαρτία και στις φοβερές δοκιμασίες που επακολουθούν, αν όχι αμέσως, αλλά στον καιρό τους, καθώς γνωρίζει η δικαιοσύνη του Θεού.
91
Each man's knowledge is genuine to the extent that it is confirmed by gentleness, humility and love.
Τόσο αληθινή είναι η πνευματική γνώση κάθε ανθρώπου, όσο την βεβαιώνουν η πραότητα, η ταπείνωση και η αγάπη.
92
Everyone baptized in the orthodox manner has received mystically the fullness of grace; but he becomes conscious of this grace only to the extent that he actively observes the commandments.
Κάθε βαπτισμένος Ορθόδοξος έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Πληροφορείται γι’ αυτό ανάλογα με την εργασία των εντολών.
93
If we fulfill Christ's commandments according to our conscience, we are spiritually refreshed to the extent that we suffer in our heart. But each thing comes to us at the right time.
Εντολή Χριστού που εκτελείται συνειδητά, ανάλογα με τις λύπες της καρδιάς, χαρίζει παρηγοριά. Αλλά κάθε τι από αυτά έρχεται στον καιρό του.
94
Pray persistently about everything, and then you will never do anything without God's help.
Να κάνεις σταθερή και επίμονη δέηση για κάθε πράγμα, ώστε τίποτε να μην κάνεις χωρίς την βοήθεια του Θεού.
95
Nothing is stronger than prayer in its action, nothing more effective in winning God's favor.
Κανένα άλλο πράγμα δεν είναι πιο αποτελεσματικό από την προσευχή. Και για καλή διάθεση και ευμένεια του Θεού, κανένα άλλο πιο ωφέλιμο.
96
Prayer comprises the complete fulfillment of the commandments; for there is nothing higher than love for God.
Κάθε εργασία εντολών περικλείεται στην προσευχή. Γιατί από την αγάπη του Θεού τίποτε ανώτερο δεν υπάρχει.
97
Undistracted prayer is a sign of love for God; but careless or distracted prayer is a sign of love for pleasure.
Προσευχή προσεκτική που δεν περισπάται εδώ κι εκεί είναι σημάδι φιλοθεΐας εκείνου που την κρατεί και την συνεχίζει. Αμέλεια της προσευχής αυτής και περιπλάνηση του νου είναι τεκμήριο φιληδονίας.
98
He who can without strain keep vigil, be long-suffering and pray is manifestly a partaker of the Holy Spirit. But he who feels strain while doing these things, yet willingly endures it, also quickly receives help.
Εκείνος που αγρυπνεί και μακροθυμεί και προσεύχεται χωρίς να στενοχωρείται, προφανώς είναι μέτοχος Πνεύματος Αγίου. Εκείνος που στενοχωρείται σ’ αυτά αλλά υπομένει εκουσίως, και αυτός γρήγορα λαμβάνει βοήθεια από το Θεό.
99
One commandment is higher than another; consequently one level of faith is more firmly founded than another.
Εντολή από εντολή διαφέρει. Γι’ αυτό και πίστη από πίστη διαφέρει και είναι η μία πιο ασφαλής και ακλόνητη από την άλλη.
100
There is faith 'that comes by hearing' (Rom. 10:17) and there is faith that 'is the substance of things hoped for' (Heb. 11:1).
Υπάρχει πίστη που γεννιέται από όσα ακούσαμε(Ρωμ. 10, 17), και πίστη που κάνει χειροπιαστά όσα ελπίζουμε(Εβρ. 11,1).
101
It is good to help enquirers with words; but it is better to co-operate with them through prayer and the practice of virtue. For he who through these offers himself to God, helps his neighbor through helping himself.
Είναι καλό να ωφελούμε με λόγια όσους ερωτούν, καλύτερο όμως είναι να τους βοηθούμε με την προσευχή και την αρετή. Γιατί εκείνος που προσφέρει τον εαυτό του στο Θεό με αυτές, βοηθεί και τον εαυτό του και τον πλησίον.
102
If you want with a few words to benefit one who is eager to learn, speak to him about prayer, right faith, and the patient acceptance of what comes. For all else that is good is found through these.
Αν θέλεις με λίγα λόγια να βοηθήσεις τον φιλομαθή, υπόδειξέ του προσευχή και ορθή πίστη και υπομονή στις θλίψεις. Γιατί όλα τα άλλα καλά με αυτά τα αποκτούμε.
103
Once we have entrusted our hope about something to God, we no longer quarrel with our neighbor over it.
Για εκείνα που ελπίζει κανείς στο Θεό, δεν φιλονεικεί πλέον γι’ αυτά με τους άλλους.
104
If, as Scripture teaches, everything involuntary has its cause in what is voluntary, man has no greater enemy than himself.
Αν κάθε ακούσιο έχει την αιτία του από τα εκούσια, κατά τη Γραφή, κανείς δεν είναι τόσο πολύ εχθρός του ανθρώπου, όσο είναι ο ίδιος του εαυτού του.
105
The first among all evils is ignorance; next comes lack of faith.
Από όλα τα κακά πρώτη είναι η άγνοια, δεύτερη η απιστία.
106
Escape from temptation through patience and prayer. If you oppose temptation without these, it only attacks you more strongly.
Ν’ αποφεύγεις τον πειρασμό με υπομονή και προσευχή. Αν αντιστέκεσαι χωρίς αυτά, ο πειρασμός επιτίθεται δυνατότερα.
107
He who is gentle in God's sight is wiser than the wise; and he who is humble in heart is stronger than the strong. For they bear the yoke of Christ with spiritual knowledge.
Ο κατά Θεόν πράος είναι σοφότερος από τους σοφούς, και ο ταπεινός στην καρδιά είναι δυνατότερος από τους δυνατούς. Επειδή τον ζυγό του Χριστού βαστάζουν(Ματθ. 11, 29) με πνευματική γνώση.
108
Everything we say or do without prayer afterwards turns out to be unreliable or harmful, and so shows us up without our realizing it.
Όσα λέμε ή κάνομε χωρίς προσευχή, ύστερα βγαίνουν ή σφαλερά ή επιβλαβή, και μας ελέγχουν εμπράκτως.
109
One alone is righteous in works, words and thoughts. But many are made righteous in faith, grace and repentance.
Εξαιτίας έργων και λόγων και σκέψεως, ένας γίνεται δίκαιος. Εξαιτίας πίστεως και χάρης και μετάνοιας, πολλοί γίνονται δίκαιοι.
110
One who is repentant cannot be haughty, just as one who sins deliberately cannot be humble-minded.
Όπως είναι ασυμβίβαστο στον μετανοούντα να υψηλοφρονεί, έτσι σ’ εκείνον που αμαρτάνει θεληματικά είναι αδύνατο να ταπεινοφρονεί.
111
Humility consists, not in condemning our conscience, but in recognizing God's grace and compassion.
Η ταπεινοφροσύνη δεν είναι καταδίκη συνειδήσεως, είναι χάρη του Θεού και ακριβής πληροφορία της συμπάθειάς Του.
112
What a house is to the air, the spiritual intellect is to divine grace. The more you get rid of materiality, the more the air and grace will come in of their own accord; and the more you increase materiality, the more they will go away.
Ότι είναι το σπίτι για τον αέρα, έτσι είναι και ο νους για τη θεία χάρη. Όσο βγάζεις υλικά πράγματα μέσα από το σπίτι, τότσο έρχεται ο αέρας. Και όσο βάζεις πράγματα μέσα στο σπίτι, τόσο φεύγει ο αέρας.
113
Materiality in the case of a house consists of furnishings and food. Materiality in the case of the intellect is selfesteem and sensual pleasure.
Υλικά του σπιτιού είναι τα σκεύη και φαγητά. Υλικά του νου η κενοδοξία και η ηδονή.
114
Ample room in the heart denotes hope in God; congestion denotes bodily care.
Ευρυχωρία της καρδιάς είναι η ελπίδα στο Θεό. Εκείνο που την στενοχωρεί είναι η σωματική φροντίδα.
115
The grace of the Spirit is one and unchanging, but energizes in each one of us as He wills (cf. 1 Cor. 12:11).
Μία και αμετάβλητηείναι η χάρη του Πνεύματος. Ενεργεί όμως στον καθένα όπως θέλει(Α΄ Κορ. 12, 11).
116
When rain falls upon the earth, it gives life to the quality inherent in each plant: sweetness in the sweet, astringency in the astringent; similarly, when grace falls upon the hearts of the faithful, it gives to each the energies appropriate to the different virtues without itself changing.
Όπως η βροχή που πέφτει στη γη, δίνει στα φυτά την ανάλογη με αυτά ποιότητα, γλυκιά στα γλυκά, στυφή στα πιο στυφά, έτσι και η χάρη που πέφτει στις καρδιές των πιστών χαρίζει στις αρετές τις αρμόζουσες και πρέπουσες ενέργειες.
117
To him who hungers after Christ grace is food; to him who is thirsty, a reviving drink; to him who is cold, a garment; to him who is weary, rest; to him who prays, assurance; to him who mourns, consolation.
Η χάρη όταν πέσει στη ψυχή, σ’ εκείνον που πεινά για τον Χριστό, γίνεται τροφή. στον διψασμένο, γλυκύτατο νερό. σ’ εκείνον που κρυώνει, ένδυμα. και στον κοπιάζοντα ανάπαυση. σ’ εκείνον που προσεύχεται γίνεται πληροφορία. και σ’ εκείνον που πενθεί γίνεται παρηγοριά.
118
When you hear Scripture saying of the Holy Spirit that He 'rested upon each' of the Apostles (Acts 2:3), or 'came upon' the Prophet (1 Sam. 11:6), or 'energizes' (1 Cor. 12:11), or is 'grieved' (Eph. 4:30), or is 'quenched' (1 Thess. 5:19), or is 'vexed (Isa. 63:10), and again, that some 'have the first fruits' (Rom. 8:23), and that others are 'filled with the Holy Spirit' (Acts 2:4), do not suppose that the Spirit is subject to some kind of division, variation or change; but be sure that, in the way we have described, He is unvarying, unchanging and all-powerful. Therefore in all His energies He remains what He is, and in a divine manner He gives to each person what is needful. On those who have been baptized He pours Himself out in His fullness like the sun. Each of us is illumined by Him to the extent to which we hate the passions that darken us and get rid of them. But in so far as we have a love for them and dwell on them, we remain in darkness.
Όταν λοιπόν ακούσεις τη Γραφή να λέει για το Άγιο Πνεύμα ότι «κάθησε σε καθένα από τους Αποστόλους»(Πραξ. 2, 3) ή ότι «όρμησε πάνω στον προφήτη»(Α΄ Βασιλ. 11, 6. 16, 13) ή «ενεργεί»(Α΄ Κορ. 12, 11) ή «λυπείται»(Εφ. 4, 30) ή «σβέννυται»(Α΄ Θεσ. 5, 19) ή «παροξύνεται»(Ησ. 63, 10). και πάλι να λέει ότι «άλλοι έχουν τους πρώτους καρπούς»(Ρωμ. 8, 23), ενώ άλλοι «είναι γεμάτοι από το Άγιο Πνεύμα»(Πραξ. 2, 4 κ.α.), εσύ να μη νομίσεις μερισμό ή μετατροπή ή αλλοίωση του Πνεύματος, αλλά πίστευε με τον τρόπο που προείπαμε, ότι είναι αμετάβλητο και αναλλοίωτο και παντοδύναμο. Γι’ αυτό και όταν ενεργεί, και εκείνο που είναι μένει, και στον καθένα παρέχει το πρέπον θεοπρεπώς, δηλ. όπως αρμόζει σε Θεό. Γιατί το Πνεύμα σαν ήλιος έχει ντυθεί εντελώς πάνω στους βαπτισμένους. Ο καθένας μας πάλι στο μέτρο που έχει μισήσει τα πάθη που τον σκοτίζουν και τα έχει βγάλει από τη μέση, ανάλογα φωτίζεται. Και κατά το μέτρο που τα αγαπά, σκοτίζεται.
119
He who hates the passions gets rid of their causes. But he who is attracted by their causes is attacked by the passions even though he does not wish it.
Εκείνος που μισεί τα πάθη, βγάζει από τη μέση τις αφορμές τους. Εκείνος που περικυκλώνεται από τις αφορμές, πολεμείται από τα πάθη και χωρίς να θέλει.
120
When evil thoughts become active within us, we should blame ourselves and not ancestral sin.
Όταν μας πολεμούν πονηροί λογισμοί, να κατηγορούμε τους εαυτούς μας και όχι την προπατορική αμαρτία.
121
The roots of evil thoughts are the obvious vices, which we keep trying to justify in our words and actions.
Ρίζες των πονηρών λογισμών είναι οι ολοφάνερες κακίες τις οποίες με τα χέρια, με τα πόδια και με το στόμα υπερασπιζόμαστε κάθε φορά.
122
We cannot entertain a passion in our mind unless we have a love for its causes.
Δεν είναι δυνατό να ασχολούμαστε με οικειότητα με κάποιο πάθος κατά διάνοια, αν δεν αγαπούμε τις αιτίες του.
123
For what man, who cares nothing about being put to shame, entertains thoughts of self-esteem? Or who welcomes contempt and yet is disturbed by dishonor? And who has 'a broken and a contrite heart' (Ps. 51:17) and yet indulges in carnal pleasure? Or who puts his trust in Christ and yet worries or quarrels about transitory things?
Γιατί, ποιος είναι εκείνος που ανέχεται το ντρόπιασμα, και ασχολείται διανοητικά με την κενοδοξία; Και ποιος είναι εκείνος που αγαπά την εξουθένωση, και ταράζεται όταν τον βρίσουν; Και ποιος είναι εκείνος που έχει καρδιά γεμάτη συντριβή και ταπείνωση(Ψαλμ. 50, 19), και παραδέχεται σαρκική ηδονή; Ή ποιος πιστεύει στο Χριστό, και φροντίζει για πρόσκαιρα και φιλονεικεί;
124
If a man is treated with contempt by someone and yet does not react with anger in either word or thought, it shows he has acquired real knowledge and firm faith in the Lord.
Εκείνος που αποδοκιμάζεται από άλλον και δεν φιλονεικεί μήτε με λόγια, μήτε νοερά μ’ εκείνον που τον αποδοκιμάζει, αυτός έχει αληθινή πνευματική γνώση, και πίστη βέβαιη παρουσιάζει στον Κύριο.
125
'The sons of men are false, and cheat with their scales' (Ps. 62:9. LXX), but God assigns to each what is just.
Εξαπατούν οι άνθρωπο στο ζύγι για να αδικήσουν(Ψαλμ. 61, 10), ο Θεός όμως αποδίδει στον καθένα το δίκαιο.
126
If the criminal will not keep his gains for ever and his victim will not always suffer want, 'surely man passes like a shadow and troubles himself in vain' (Ps. 39:6. LXX).
Αν ούτε στον αδικούντα περισεύουν, ούτε ο αδικούμενος υστερείται, άρα ο άνθρωπος περνάει από τον κόσμο σαν μια εικόνα ονείρου, και συνεπώς μάταια ταράζεται(Ψαλμ. 38, 7).
127
When you see someone suffering great dishonor, you may be sure that he was carried away by thoughts of selfesteem and is now reaping, much to his disgust, the harvest from the seeds which he sowed in his heart.
Όταν δεις κανένα και στενοχωρείται επειδή τον πρόσβαλλαν πολύ, να ξέρεις ότι αφού γέμισε με λογισμούς κενοδοξίας, τώρα με αηδία και αποστροφή θερίζει ό,τι έσπειρε στην καρδιά του.
128
He who enjoys bodily pleasures beyond the proper limit will pay for the excess a hundredfold in sufferings.
Εκείνος που απόλαυσε τις ηδονές πέρα από το μέτρο, με εκατονταπλάσιες θλίψεις και στενοχώριες θα πληρώσει την αφθονία των ηδονών.
129
A man exercising authority should tell his subordinate his duty; and, if disobeyed, should warn him of the evil consequences.
Ο προϊστάμενος οφείλει να λέει στον υποτακτικό το χρέος του, όταν όμως τον παρακούει, να του προαναγγέλει την επιδρομή των κακών.
130
He who suffers wrong and does not demand any reparation from the man who wronged him, trusts in Christ to make good the loss; and he is rewarded a hundredfold in this world and inherits eternal life (cf. Mark 10:30).
Εκείνος που αδικείται από κάποιον και δεν ζητεί το δίκιο του από αυτόν που τον αδικεί, δείχνει ότι πιστεύει στον Χριστόκαι εκατονταπλάσια λαμβάνει στην παρούσα ζωή και ζωή αιώνια(Μαρκ. 10, 30) κληρονομεί.
131
The remembrance of God is suffering of heart endured in a spirit of devotion. But he who forgets God becomes self-indulgent and insensitive.
Μνήμη Θεού είναι πόνος της καρδιάς για χάρη του σεβασμού προς το Θεό. Ο καθένας που λησμονεί το Θεό, στρέφεται στις ηδονές του βίου και γίνεται αναίσθητος.
132
Do not say that a dispassionate man cannot suffer affliction; for even if he does not suffer on his own account, he is under a liability to do so for his neighbor.
Μη λες ότι όποιος δεν έχει πάθη δεν μπορεί να θλίβεται. Γιατί αν δεν θλίβεται για τον εαυτό του, οφείλει να θλίβεται για τον πλησίον.
133
When the enemy has booked against a man many forgotten sins, he forces his debtor to recall them in memory, taking fall advantage of 'the law of sin' (cf. Rom. 8: 2).
Όταν ο εχθρός κρατήσει στα χέρια του πολλούς λογαριασμούς των αμαρτημάτων που παραδόθηκαν στη λήθη, τότε αναγκάζει τον χρεοφειλέτη να κάνει τα ίδια αμαρτήματα και στην μνήμη, χρησιμοποιώντας εύλογα το νόμο της αμαρτίας(Ρωμ. 7, 23).
134
If you wish to remember God unceasingly, do not reject as undeserved what happens to you, but patiently accept it as your due. For patient acceptance of whatever happens kindles the remembrance of God, whereas refusal to accept weakens the spiritual purpose of the heart and so makes it forgetful.
Αν θέλεις ακατάπαυστα να θυμάσαι το Θεό, μην αποκρούεις ως άδικες τις θλίψεις που σου έρχονται, αλλά υπόμενέ τις συλλογιζόμενος ότι δίκαια έρχονται. Γιατί η υπομονή, με κάθε θλίψη ξαναθέτει σε κίνηση τη μνήμη, ενώ η χαύνωση λιγοστεύει το νοερό φρόνημα της καρδιάς και με την ανάπαυση φέρνει τη λησμοσύνη του Θεού.
135
If you want your sins to be 'covered' by the Lord (cf. Ps. 32:1), do not display your virtues to others. For whatever we do with our virtues, God will also do with our sins.
Αν θέλεις να σκεπαστούν οι αμαρτίες σου από τον Κύριο(Ψαλμ. 31, 1), μη φανερώσεις στους ανθρώπους ότι έχεις αρετές. Γιατί ό,τι κάνομε γι’ αυτές, αυτό και ο Θεός κάνει για εκείνες.
136
Having hidden your virtue, do not be filled with pride, imagining you have achieved righteousness. For righteousness is not only to hide your good actions, but also never to think forbidden thoughts.
Αν κρύψεις την αρετή σου, μην υπερηφανεύεσαι ότι τάχα κάνεις αρετή. Γιατί αρετή δεν είναι μόνο να κρύβομε τα καλά, αλλά και το να μη σκεφτόμαστε τίποτε από όσα ο Θεός απαγορεύει.
137
Rejoice, not when you do good to someone, but when you endure without rancor the hostility that follows. For just as night follows day, so acts of malice follow acts of kindness.
Μη χαίρεσαι όταν ευεργετήσεις κανέναν, αλλά όταν χωρίς μνησικακία υποφέρεις την έχθρα για το καλό που έκανες. Γιατί όπως οι νύχτες διαδέχονται τις ημέρες, έτσι και οι κακίες διαδέχονται τις ευεργεσίες.
138
Acts of kindness and generosity are spoilt by self-esteem, meanness and pleasure, unless these have first been destroyed by fear of God.
Η κενοδοξία, η φιλαργυρία και η ηδονή, δεν αφήνουν την ευεργεσία να μείνει καθαρή, αν οι κακίες αυτές δεν καταπέσουν πρώτα με το φόβο του Θεού.
139
The mercy of God is hidden in sufferings not of our choice; and if we accept such sufferings patiently, they bring us to repentance and deliver us from everlasting punishment.
Στις ακούσεις θλίψεις είναι κρυμμένο το έλεος του Θεού, το οποίο τραβά σε μετάνοια εκείνον που δείχνει υπομονή και τον γλυτώνει από την αιώνια κόλαση.
140
Some, when they actively observe the commandments, expect this to outweigh their sins; others, who observe the commandments without this presumption, gain the grace of Him who died on account of our sins. We should consider which of these is right.
Μερικοί που εκτελούν τις εντολές, περιμένουν να ισορροπήσουν στη ζυγαριά με τις αμαρτίες τους. Άλλοι εξιλεώνουν Εκείνον που πέθανε για τις αμαρτίες μας. Ας αναζητήσομε, ποιος από τους δύο έχει ορθό το φρόνημα;
141
Fear of hell and love for God's kingdom enable us patiently to accept affliction; and this they do, not by themselves, but through Him who knows our thoughts.
Ο φόβος της κολάσεως και ο έρωτας της Βασιλείας των Ουρανών παράγουν την υπομονή στις θλίψεις. Και αυτό όχι από τον εαυτό τους, αλλά από Εκείνον που γνωρίζει τις σκέψεις μας.
142
He who believes in the blessings of the world to come abstains of his own accord from the pleasures of this present world. But he who lacks such faith becomes pleasure-loving and insensitive.
Εκείνος που πιστεύει στα μελλοντικά, απομακρύνεται απροφάσιστα από τα παρόντα ευχάριστα. Εκείνος που δεν πιστεύει, γλυκαίνεται στα παρόντα και γίνεται αναίσθητος.
143
Do not ask how a poor man can be self-indulgent when he lacks the material means. For it is possible to be selfindulgent in a yet more despicable way through one's thoughts.
Μην πεις, πώς θα ζήσει ηδονικά ο φτωχός, αφού δεν έχει τις προϋποθέσεις; Γιατί μπορεί να ζει κανείς ηδονικά ακόμα και με τις σκέψεις του κατά τρόπο αθλιότερο.
144
Knowledge of created beings is one thing, and knowledge of the divine truth is another. The second surpasses the first just as the sun outshines the moon.
Άλλο είναι η γνώση των πραγμάτων και άλλο βαθιά γνώση της θείας αλήθειας. Όσο διαφέρει ο ήλιος από τη σελήνη, τόσο η δεύτερη είναι πιο ωφέλιμη από την πρώτη.
145
Knowledge of created beings increases the more we observe the commandments actively; but knowledge of the truth grows the more we hope in Christ.
Η γνώση των πραγμάτων προστίθεται στους ανθρώπους ανάλογα με την εργασία των εντολών. Η βαθιά γνώση της θείας αλήθειας, ανάλογα με την ελπίδα στον Χριστό.
146
If you wish to be saved and 'to come unto the knowledge of the truth' (1 Tim. 2:4), endeavor always to transcend sensible things, and through hope alone to cleave to God. Then you will find principalities and powers fighting against you (cf. Eph. 6:12), deflecting you against your will and provoking you to sin. But if you prevail over them through prayer and maintain your hope, you will receive God's grace, and this will deliver you from the wrath to come.
Αν θέλεις να σωθείς και να έρθεις σε πλήρη γνώση της αλήθειας(Α΄ Τιμ. 2, 4), να προσπαθείς πάντοτε να ξεπερνάς τα αισθητά και να προσκολλάσαι στο Θεό με μόνη την ελπίδα. Γιατί αν παρασύρεσαι χωρίς να θέλεις, θα σε πολεμούν με προσβολές οι δαιμονικές αρχές και εξουσίες. Όταν όμως τις νικάς με την προσευχή και κρατώντας την ελπίδα στο Θεό, θα αποκτήσεις τη χάρη του Θεού, η οποία θα σε γλυτώσει από τη μέλλουσα οργή.
147
If you understand what is said in a mystical sense by St Paul, that 'we wrestle . . . against spiritual wickedness' (Eph. 6:12), you will also understand the parable of the Lord, which He spoke 'to this end, that men ought always to pray, and not to lose heart' (Luke 18:1).
Εκείνος που εννόησε ό,τι είπε ο Παύλος με τρόπο μυστικό, ότι δηλαδή η πάλη μας γίνεται εναντίον των πονηρών πνευμάτων(Εφ. 6, 12), αυτός θα καταλάβει και την παραβολή του Κυρίου που έλεγε ότι πρέπει να προσευχόμαστε και να μην αποθαρρυνόμαστε(Λουκ. 18, 1).
148
The Law figuratively commands men to work for six days and on the seventh to rest (cf. Exod. 20:9-10). The term 'work' when applied to the soul signifies acts of kindness and generosity by means of our possessions - that is, through material things. But the soul's rest and repose is to sell everything and 'give to the poor' (Matt. 19:21), as Christ Himself said; so through its lack of possessions it will rest from its work and devote itself to spiritual hope. Such is the rest into which Paul also exhorts us to enter, saying: 'Let us strive therefore to enter into that rest' (Heb. 4:11).
Ο Μωσαϊκός νόμος διατάζει εξ ημέρες να εργάζονται και την έβδομη να αναπαύονται(Εξ. 20, 9). Αυτό προτυπώνει ότι έργο της ψυχής είναι η αγαθοεργία με χρήματα και με πράγματα, αργία δε και ανάπαυση είναι το να πουλήσει κανείς όλα τα υπάρχοντά του και να τα δώσει στους φτωχούς σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου(Ματθ. 18, 21), και αφού αναπαυθεί με την ακτημοσύνη, να ασχολείται με την νοερή ελπίδα. Σ’ αυτήν την ανάπαυση και ο Παύλος μάς προτρέπει να μπούμε(Εβρ. 4, 11).
149
In saying this we are sot forgetting the blessings of the life to come or limiting the universal reward to the present life. We are simply affirming that it is necessary in the first place to have the grace of the Holy Spirit energizing the heart and so, in proportion to this energizing, to enter into the kingdom of heaven. The Lord made this clear in saying: 'The kingdom, of heaven is within you' (cf. Luke 17:21). The Apostle, too, said the same: 'Faith is the substance of things hoped for' (Heb. 11:1); 'Run, that you may reach your goal' (1 Cor. 9:24); 'Examine yourselves whether you are in the faith. ... Do you not know . . . that Jesus Christ is in you unless you are worthless' (2 Cor. 13:5).
Αυτά τα λέμε όχι γιατί αποκλείομε τα μέλλοντα, ούτε και γιατί εδώ είναι η καθολική ανταπόδοση, αλλά γιατί πρέπει πρώτα να έχομε τη χάρη του αγίου Πνεύματος να ενεργεί μέσα στη καρδιά μας και έτσι κατά αναλογία να μπούμε στη Βασιλεία των Ουρανών. Τούτο φανερώνοντας και ο Κύριος έλεγε: «Η Βασιλεία των Ουρανών είναι μέσα σας»(Λουκ. 17, 21). Αυτό και ο Απόστολος έλεγε: «Η πίστη είναι η πραγματικότητα αυτών που ελπίζομε»(Εβρ. 11, 1), και: «Έτσι και σεις τρέχετε για να κερδίσετε»(Α΄ Κορ. 9, 24) και πάλι: «Να δοκιμάζετε τον εαυτό σας αν στέκεστε στην πίστη. ή δεν γνωρίζετε ότι ο Ιησούς Χριστός κατοικεί μέσα σας; Αν όχι τότε είστε άξιοι αποδοκιμασίας»(Β΄ Κορ. 13, 5).
150
He who has come to know the truth does not oppose the afflictions that befall him, for he knows that they lead him to the fear of God.
Εκείνος που γνώρισε την αλήθεια δεν αντιστέκεται στα θλιβερά περιστατικά, γιατί γνωρίζει ότι οδηγούν τον άνθρωπο στο φόβο του Θεού.
151
To recall past sins in detail inflicts injury on the man who hopes in God. For when such recollection brings remorse it deprives him of hope; but if he pictures the sins to himself without remorse, they pollute him again with the old defilement.
Οι παλιές αμαρτίες, όταν τις φέρνει κανείς στο νου του μία προς μία, βλάπτουν εκείνον που έχει καλή ελπίδα στο Θεό. Γιατί όταν ξαναγυρίσουν με λύπη, απομακρύνουν από την ελπίδα. Όταν μας έρθουν οι εικόνες τους χωρίς λύπη, βάζουν μέσα στην ψυχή τον παλιό μολυσμό.
152
When the intellect through rejection of the passions attains to unwavering hope, then the enemy makes it visualize its past sins on the pretext of confessing them to God. Thus he tries to rekindle passions which by God's grace have been forgotten, and so secretly to inflict injury. Then, even though someone is illumined and hates the passions, he will inevitably be filled with darkness and confusion at the memory of what he has done. But if he is still befogged and self-indulgent, he will certainly dally with the enemy's provocations and entertain them under the influence of passion, so that this recollection will prove to be a prepossession and not a confession.
Όταν ο νους αρνηθεί ολότελα τον εαυτό του και κρατήσει σταθερά την ελπίδα, τότε ο εχθρός με την πρόφαση δήθεν της εξομολογήσεως παριστάνει με εικόνες ακριβώς τα αμαρτήματα που διαπράχθηκαν, με σκοπό να ξαναζωντανέψει τα πάθη που λησμονήθηκαν με την χάρη του Θεού και να βλάψει κρυφά τον άνθρωπο. Γιατί και αν ακόμη ο άνθρωπος είναι δυνατός και μισεί τα πάθη, κατ’ ανάγκην θα σκοτιστεί και θα πέσει σε σύγχυση για τα προηγούμενα αμαρτήματά μου. Αν μάλιστα είναι ακόμη στην καταχνιά και στην αγάπη της ηδονής, θα μεταφερθεί στην εποχή εκείνη και θα ασχοληθεί με εμπάθεια με τις προσβολές του εχθρού, ώστε η μνήμη αυτή θ’ αποδειχτεί σύνδεσμος με τα προηγούμενα και όχι εξομολόγηση.
153
If you wish to make a blameless confession to God do not go over your failings in detail, but firmly resist their renewed attacks.
Αν θέλεις να προσφέρεις στο Θεό ακαταδίκαστη εξομολόγηση, μην αναφέρεις ένα-ένα τα παραστρατήματα, αλλά να υπομένεις με γενναιότητα τις συνέπειές τους.
154
Trials come upon us because of our former sins, bringing what is appropriate to each offence.
Τα λυπηρά και δυσάρεστα έρχονται εξαιτίας των αμαρτιών που κάναμε πρωτύτερα και φέρνουν μαζί τους ό,τι πρέπει για κάθε αμαρτία.
155
The man who possesses spiritual knowledge and understands the truth confesses to God, not by recalling what he has done, but by accepting patiently what comes.
Εκείνος που έχει γνώση και γνωρίζει την αλήθεια, εξομολογείται στο Θεό όχι με την ανάμνηση εκείνων που έπραξε, αλλά με την υπομονή των θλιβερών που του έρχονται.
156
If you refuse to accept suffering and dishonor, do not claim to be in a state of repentance because of your other virtues. For self-esteem and insensitivity can serve sin even under the cover of virtue.
Όταν αποβάλλεις τους σωματικούς κόπους και την εξουδένωση, μη λες ότι θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Γιατί η κενοδοξία και η αναισθησία, από τη φύση τους δουλεύουν στην αμαρτία ακόμη και με εύλογες προφάσεις.
157
Just as suffering and dishonor usually give birth to virtues, so pleasure and self-esteem usually give birth to vices.
Όπως τις αρετές τις γεννούν κόποι και καταφρονήσεις και ύβρεις, έτσι και τις κακίες τις γεννούν ηδονές και κενοδοξίες.
158
All bodily pleasure results from previous laxity, and laxity results from lack of faith.
Κάθε σωματική ηδονή προέρχεται από προηγούμενη ανάπαυση. Την ανάπαυση πάλι την γεννά η απιστία.
159
He who is under the power of sin cannot by himself prevail over the will of the flesh, because he suffers continual stimulation in all his members.
Εκείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας, δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα, γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του.
160
Those who are under the sway of passions must pray and be obedient. For even when they receive help, they can only just manage to fight against their preposessions.
Όσοι είναι εμπαθείς πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται, επειδή μόλις μπορούν με βοήθεια να πολεμήσουν τις κακές συνήθειες των περασμένων αμαρτιών τους.
161
He who tries to conquer his own will by means of obedience and prayer is following a wise ascetic method. His renunciation of external things indicates his inward struggle.
Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος, είναι αγωνιστής που μεταχειρίζεται καλή μέθοδο, εκδηλώνοντας το νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά.
162
He who does not make his will agree with God is tripped up by his own schemes and falls into the hands of his enemies.
Εκείνος που δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού, πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υπόδουλος των εχθρών δαιμόνων.
163
When you see two evil men befriending one another, you may be sure that each is co-operating with the other's desires.
Όταν δεις δύο κακούς να έχουν αγάπη ο ένας προς τον άλλον, να γνωρίζεις ότι ο ένας βοηθεί στα κακά θελήματα του άλλου.
164
The haughty and the conceited gladly agree together; for the haughty man praises the conceited man who fawns on him in a servile manner, while the conceited man extols the haughty man who continually praises him.
Ο υπερήφανος και ο κενόδοξος ευχαρίστως κάνουν ανταλλαγή μεταξύ τους. Ο υπερήφανος επαινεί τον κενόδοξο επειδή του φέρεται δουλικά, ενώ ο κενόδοξος εκθειάζει τον υπερήφανο που τον επαινεί συνεχώς.
165
The man who loves God benefits from both praise and blame: if commended for his good actions he grows more zealous, and if reproved for his sins he is brought to repentance. Our outward life should accord with our inner progress, and our prayers to God with our life.
Ο ακροατής που αγαπά το Θεό, και από τα δύο μέρη προμηθεύεται ωφέλεια. Όταν αναγνωρίζεται για το αγαθό, γίνεται προθυμότερος. Όταν ελέγχεται για το κακό, αναγκάζεται να μετανοεί. Πρέπει σύμφωνα με την πρόοδό μας να έχομε το βίο, και σύμφωνα με το βίο οφείλομε να προσφέρομε στο Θεό τις προσευχές μας.
166
It is good to hold fast to the principal commandment, and not to be anxious about particular things or to pray for them specifically, but to seek only the kingdom and the word of God (cf. Matt. 6: 25-33). If, however, we are still anxious about our particular needs, we should also pray for each of them. He who does or plans anything without prayer will not succeed in the end. And this is what the Lord meant when He said; 'Without Me you can do nothing' (John 15:5).
Καλό είναι να τηρούμε την κυριότερη εντολή και για τίποτε άλλο να μη φροντίζομε ή να προσευχόμαστε, αλλά μόνο να ζητούμε τη Βασιλεία και το λόγο του Θεού(Ματθ. 6, 33). Αν όμως ακόμη φροντίζομε για κάθε μία ανάγκη, οφείλομε και για κάθε μία να προσευχόμαστε. Γιατί εκείνος που χωρίς προσευχή κάνει κάτι ή φροντίζει, δεν ευδοκιμεί. Και αυτό είναι που είπε ο Κύριος: «Δίχως εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε»(Ιω. 15, 5).
167
If a man disregards the commandment about prayer, he then commits worse acts of disobedience, each one handing him over to the next like a prisoner.
Εκείνον που παραβλέπει την εντολή της προσευχής, χειρότερες παρακοές τον περιμένουν, και η μία στην άλλη τον παραδίνει σαν δεσμώτη.
168
He who accepts present afflictions in the expectation of future blessings has found knowledge of the truth; and he will easily be freed from anger and remorse.
Εκείνος που παραδέχεται τα παρόντα θλιβερά για χάρη της αναμονής των μελλοντικών αγαθών, έχει βρει την γνώση της αλήθειας. Και εύκολα θα απαλλαγεί από την οργή και από την λύπη.
169
He who chooses maltreatment and dishonor for the sake of truth is walking on the apostolic path; he has taken up the cross and is bound in chains (cf. Matt. 16: 24; Acts 28:20). But when he tries to concentrate his attention on the heart without accepting these two, his intellect wanders from the path and he falls into the temptations and snares of the devil.
Εκείνος που προτιμά την κακουχία και την περιφρόνηση, για χάρη της αλήθειας, βαδίζει τον αποστολικό δρόμο, σηκώνοντας το σταυρό και δεμένος με αλυσίδα(Πραξ. 28, 20). Εκείνος που χωρίς αυτά προσπαθεί να προσέχει στην καρδιά του, πλανάται και πέφτει σε παγίδες του διαβόλου(Α΄ Τιμ. 6, 9).
170
In our ascetic warfare we can neither rid ourselves of evil thoughts apart from their causes, nor of their causes without ridding ourselves of the thoughts. For if we reject the one without the other, before long the other will involve us in them both at once.
Ούτε τους κακούς λογισμούς χώρια από τις αιτίες τους, ούτε τις αιτίες χώρια από τους λογισμούς μπορούμε να νικήσομε. Γιατί όταν το ένα μόνον μέρος αποβάλομε, σε λίγο μέσω του άλλου, πηγαίνομε και στα δύο.
171
He who fights against others out of fear of hardship or reproach will either suffer more harshly through what befalls him in this life, or will be punished mercilessly in the life to come.
Εκείνος που από φόβο να μην κακοπαθήσει ή εξαιτίας ονειδισμού φιλονεικεί με τους ανθρώπους, ή εδώ με συμφορές περισσότερο κακοπαθεί ή στον μέλλοντα αιώνα κολάζεται ανελέητα.
172
He who wishes to be spared all misfortunes should associate God with everything through prayer; with his intellect he should set his hope in Him, putting aside, so far as possible, all concern about things of the senses.
Εκείνος που θέλει να αποκλείσει κάθε κακό συμβάν, οφείλει με την προσευχή να κάνει μια σχετική συναλλαγή με το Θεό. Να κρατά μέσα στο νου την ελπίδα στο Θεό, αλλά και κατά δύναμη να παραβλέπει τη φροντίδα των αισθητών.
173
When the devil finds someone preoccupied needlessly with bodily things, he first deprives him of the hard-won fruits of spiritual knowledge, and then cuts off his hope in God.
Όταν ο διάβολος βρει τον άνθρωπο να ασχολείται χωρίς ανάγκη με τα σωματικά, πρώτα του αφαιρεί τη γνώση των θείων. Κατόπιν και την ελπίδα στον Θεό, την κόβει σαν κεφάλι.
174
If you should ever reach the stronghold of pure prayer, do not accept the knowledge of created things which is presented to you at that moment by the enemy, lest you lose what is greater. For it is better to shoot at him from above with the arrows of prayer, cooped up as he is down below, then to parley with him as he offers us the knowledge he has plundered, and tries to tear us away from this prayer which defeats him.
Αν ποτέ αξιωθείς και πάρεις οχυρό τόπο της προσευχής, τότε μην παραδέχεσαι την γνώση των πραγμάτων που σου προσφέρει ο εχθρός, για να μην χάσεις το μεγαλύτερο καλό. Επειδή είναι καλύτερο με τα βέλη της προσευχής να τον κατατοξεύσεις αποκλεισμένο στα χαμηλά, παρά να συναναστρέφεσαι αυτόν που μας προσφέρει τα φαύλα και μηχανεύεται να μας αποσπάσει από την εναντίον του δέηση.
175
Knowledge of created things helps a man at a time of temptation and listlessness; but at a time of pure prayer it is usually harmful.
Η γνώση των πραγμάτων, σε ώρες πειρασμού ή ακηδίας ωφελεί τον άνθρωπο, σε ώρες όμως προσευχής συνήθως τον βλάπτει.
176
If it is your task to give spiritual instruction and you are disobeyed, grieve inwardly but do not be outwardly upset. For if you grieve, you will not share the guilt of the person who disobeys you; but if you are upset you will be tested by the same temptations as he is.
Αν σου δόθηκε από το Θεό να διδάσκεις και δε σε ακούνε, να θλίβεσαι νοερά χωρίς να ταράζεσαι φανερά. Γιατί όταν θλίβεσαι, δεν θα καταδικαστείς μαζί με αυτόν που σε παρακούει. Αν όμως ταράζεσαι, θα έχεις πειρασμό στο ίδιο πράγμα.
177
When you are explaining things, do not conceal what is relevant to the needs of those present. You should discuss explicitly whatever is seemly, but refer less explicitly to what is hard to accept.
Όταν διδάσκεις και εξηγείς, μην κρύψεις τα πρέποντα από τους παρόντες. Τα κόσμια και ευπρεπή να τα πεις καθαρότερα, τα σκληρά με υπαινιγμούς.
178
If someone is not under obedience to you, do not rebuke him to his face for his faults. For that would imply you have authority over him, and are not just giving advice.
Εκείνου που δεν είναι στην υποταγή σου μην του πεις το σφάλμα κατά πρόσωπο. Γιατί αυτό είναι δικαίωμα εξουσίας μάλλον, παρά συμβουλής.
179
What is said without explicit reference to individuals is helpful to all, for each applies it to himself according to his own conscience.
Εκείνα που λέγονται στον πληθυντικό, γίνονται σε όλους ωφέλιμα, γιατί παρουσιάζονται στον καθένα σαν το περιεχόμενο της συνειδήσεώς του.
180
He who speaks rightly should recognize that he receives the words from God. For the truth belongs not to him who speaks, but to God who is energizing him.
Εκείνος που μιλεί ορθά οφείλει να πιστεύει ότι παραλαμβάνει από το Θεό τα λόγια. Η αλήθεια δεν είναι αυτού που μιλά, αλλά του Θεού που ενεργεί.
181
Do not argue with people not under obedience to you when they oppose the truth; otherwise you may arouse their hatred.
Μ’ εκείνους που δεν έχεις ομολογία υποταγής τους, μη φιλονεικείς μαζί τους, όταν αντιστέκονται στην αλήθεια, για να μην διεγείρεις μίσος όπως λέει η Γραφή(Παροιμ. 9, 8).
182
If you give way when someone who is under obedience to you wrongly contradicts you, you lead him astray over the point at issue and also encourage him to repudiate his promise of obedience.
Εκείνος που υποχωρεί στον υποτακτικό του όταν φέρνει αντιρρήσεις που δεν πρέπει. Τον παραπλανά σ’ αυτό το πράγμα και τον προετοιμάζει να παραβαίνει τις υποσχέσεις της υποταγής.
183
He who with fear of God admonishes or corrects a man who has sinned, gains the virtue that is opposite to that sin. But he who reproaches him out of rancor and ill will becomes subject to a similar passion, according to the spiritual law.
Εκείνος που με φόβο Θεού συμβουλεύει ή τιμωρεί όποιον αμαρτάνει, προξενεί στον εαυτό του την αντίθετη από το σφάλμα αρετή. Εκείνος όμως που μνησικακεί και από κακία επιπλήττει και υβρίζει, περιπίπτει στο ίδιο πάθος σύμφωνα με τον πνευματικό νόμο.
184
He who has learned the law properly fears the Lawgiver and, fearing Him, he turns away from every evil.
Εκείνος που έμαθε καλά το νόμο, φοβάται το νομοθέτη. Κι επειδή τον φοβάται αποφεύγει κάθε κακό.
185
Do not be double-tongued, saying one thing when your conscience says another. For Scripture places such people under a curse (cf. Ecclus. 28:13).
Μη γίνεις διπρόσωπος, αλλιώς δηλ. στα λόγια κι αλλιώς στη συνείδηση. Τον άνθρωπο αυτόν η Γραφή τον θέτει κάτω από κατάρα(Σ. Σειρ. 28, 13).
186
One man speaks the truth and is hated for it by the foolish; another speaks hypocritically and for this reason is loved. But in both cases their reward is not long delayed, for at the appropriate moment the Lord renders to each his due.
Υπάρχει ο ειλικρινής που λέει την αλήθεια και οι ανόητοι τον μισούν, κατά τον Απόστολο(Γαλ. 4, 16). Και υπάρχει άλλος που υποκρίνεται και γι’ αυτό τον αγαπούν. Όμως καμιά από αυτές τις ανταποδόσεις δεν κρατάει πολύ καιρό, γιατί ο Κύριος αποδίδει στην ώρα του στον καθένα το πρέπον.
187
He who wishes to avoid future troubles should endure his present troubles gladly. For in this way, balancing the one against the other, through small sufferings he will avoid those which are great.
Εκείνος που θέλει να αποφύγει τα μελλοντικά λυπηρά, οφείλει να υποφέρει με ευχαρίστηση τα παρόντα. Και έτσι ανταλάσσοντας νοερά το ένα πράγμα με το άλλο, με μικρές θλίψεις θα ξεφύγει μεγάλες τιμωρίες.
188
Guard your speech from boasting and your thoughts from presumption; otherwise you may be abandoned by God and fall into sin. For man cannot do anything good without the help of God, who sees everything.
Βάλε ασφάλεια στα λόγια σου για να μην καυχηθείς και φύλαγε το νου σου να μη νομίσεις ότι είσαι κάτι, για να μην παραχωρήσει ο Θεός και πράξεις τα αντίθετα. Γιατί το αγαθό δεν κατορθώνεται από μόνον τον άνθρωπο, αλλά με την βοήθεια του Παντεπόπτη Θεού.
189
God, who sees everything, rewards at their proper value not only our actions but also our voluntary thoughts and purposes.
Ο Θεός, ο Οποίος τα πάντα επιβλέπει, όπως μας δίνει τις ανταμοιβές που αξίζουν τα έργα μας, το ίδιο κάνει και για τους λογισμούς μας και για τις εκούσιες σκέψεις μας.
190
Involuntary thoughts arise from previous sin; voluntary ones from our free will. Thus the latter are the cause of the former.
Οι ακούσιοι λογισμοί ξεφυτρώνουν από προηγούμενη αμαρτία, οι εκούσιοι από την ελεύθερη θέλησή μας. Λοιπόν, αίτιοι των πρώτων είναι οι δεύτεροι.
191
Evil thoughts which arise against our will are accompanied by remorse, and so they soon disappear; but when they are freely chosen, they are accompanied by pleasure, and so they are hard to get rid of.
Στις κακές σκέψεις που μας έρχονται χωρίς να θέλομε, ακολουθεί λύπη. Γι’ αυτό και σύντομα εξαφανίζονται. Σ’ αυτές όμως που μας έρχονται με την πρόθεσή μας, ακολουθεί χαρά, γι’ αυτό και δύσκολα γλυτώνομε από αυτές.
192
The self-indulgent are distressed by criticism and hardship; those who love God by praise and luxury.
Ο φιλήδονος λυπάται στις κατηγορίες και τις κακοπάθειες. Ο φιλόθεος στους επαίνους και τις πλεονεξίες.
193
He who does not understand God's judgments walks on a ridge like a knife-edge and is easily unbalanced by every puff of wind. When praised, he exults; when criticized, he feels bitter. When he feasts, he makes a pig of himself; and when he suffers hardship, he moans and groans. When he understands, he shows off; and when he does not understand, he pretends that he does. When rich, he is boastful; and when in poverty, he plays the hypocrite. Gorged, he grows brazen; and when he fasts, he becomes arrogant. He quarrels with those who reprove him; and those who forgive him he regards as fools.
Εκείνος που δεν γνωρίζει τις τιμωρίες του Θεού, βαδίζει νοερά ένα δρόμο που έχει από τη μία και την άλλη γκρεμνούς και από κάθε άνεμο εύκολα αναποδογυρίζεται. Όταν επαινείται, καμαρώνει και φουσκώνει. Όταν τον κατηγορούν, πικραίνεται. Όταν τρώει καλά, γίνεται ασελγής. Όταν κακοπαθεί, οδύρεται. Όταν εννοεί, επιδεικνύεται. Όταν δεν εννοεί, προσποιείται. Όταν πλουτεί, αλαζονεύεται. Όταν φτωχαίνει, υποκρίνεται. Όταν φάει άφθονα και χορτάσει, γίνεται θρασύς. Όταν νηστεύει γίνεται κενόδοξος. Με εκείνους που τον ελέγχουν, φιλονεικεί. Εκείνους που του δίνουν συγγνώμη τους θεωρεί ανόητους.
194
Unless a man acquires, through the grace of Christ, knowledge of the truth and fear of God, he is gravely wounded not only by the passions but also by the things that happen to him.
Αν λοιπόν δεν λάβει από τον Χριστό κάποιος τη χάρη Του για να αποκτήσει γνώση της αλήθειας και φόβο Θεού, όχι μόνον από τα πάθη, αλλά κι απ’ όσα λυπηρά του συμβαίνουν, τραυματίζεται σοβαρά.
195
When you want to resolve a complex problem, seek God's will in the matter, and you will find a constructive solution.
Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο, ψάξε γι’ αυτό, τι αρέσει στο Θεό, και θα βρεις την λύση του την ωφέλιμη.
196
When something accords with God's will, all creation aids it. But when God rejects something, creation too opposes it.
Σ’ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός, σ’ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. Σ’ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται, και η κτίση αντιστέκεται.
197
He who opposes unpleasant events opposes the command of God unwittingly. But when someone accepts them with real knowledge, he 'waits patiently for the Lord' (Ps. 27; 14).
Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα, πολεμά χωρίς να το γνωρίζει τη διαταγή του Θεού. Εκείνος που τα παραδέχεται, γνωρίζοντας καλά γιατί έρχονται και ότι από το θέλημα του Θεού προέρχονται, αυτός, κατά την Γραφή υπομένει τον Κύριο(Ψαλμ. 26, 14).
198
When tested by some trial you should try to find out not why or through whom it came, but only how to endure it gratefully, without distress or rancor.
Όταν σου έρθει πειρασμός, θλίψη και συμφορά, μη ζητάς γιατί και μέσω τίνος ήρθε. Ζήτησε να τον υποφέρεις μ’ ευχαρίστηση, χωρίς λύπη και χωρίς μνησικακία.
199
Another man's sin does not increase our own, unless we ourselves embrace it by means of evil thoughts.
Ξένο κακό δεν μας προσθέτει αμαρτία, αν εμείς δεν το παραδεχτούμε με κακές σκέψεις.
200
If it is not easy to find anyone conforming to God's will who has not been put to the test, we ought to thank God for everything that happens to us.
Αν δεν μπορούμε να βρούμε εύκολα άνθρωπο που ευαρέστησε το Θεό χωρίς πειρασμούς, πρέπει να ευχαριστούμε το Θεό για ό,τι μας συμβαίνει.
201
If Peter had not failed to catch anything during the night's fishing (cf. Luke 5:5), he would not have caught anything during the day. And if Paul had not suffered physical blindness (cf. Acts 9:8), he would not have been given spiritual sight. And if Stephen had not been slandered as a blasphemer, he would not have seen the heavens opened and have looked on God (cf. Acts 6:15; 7:56).
Αν δεν αποτύγχανε ο Πέτρος στο νυχτερινό ψάρεμα(Λουκ. 5, 5), δε θα πετύχαινε στο ψάρεμα της ημέρας. Και αν δεν πάθαινε τύφλωση στα μάτια ο Παύλος(Πραξ. 9, 8), δεν θα ανέβλεπε στο νου. Και αν ο Στέφανος δε δεχόταν συκοφαντία ως βλάσφημος, δεν θα άνοιγαν οι ουρανοί για να δει το Θεό(Πραξ. 6, 13. 7, 56).
202
As work according to God is called virtue, so unexpected affliction is called a test.
Όπως η κατά Θεόν εργασία λέγεται αρετή, έτσι και η αναπάντεχη θλίψη λέγεται πειρασμός.
203
God 'tested Abraham' (cf. Gen. 22:1-14), that is, God afflicted him for his own benefit, not in order to learn what kind of man Abraham was - for He knew him, since He knows all things before they come into existence but in order to provide him with opportunities for showing perfect faith.
Ο Θεός πείραζε τον Αβραάμ, δηλαδή τον στενοχωρούσε προς το συμφέρον του κι όχι για να μάθει τι είδους ήταν, γιατί τον γνώριζε Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα και πριν από την ύπαρξή τους. Ήθελε να του δώσει αφορμές για την τέλεια πίστη.
204
Every affliction tests our will, showing whether it is inclined to good or evil. This is why an unforeseen affliction is called a test, because it enables a man to test his hidden desires.
Κάθε θλίψη ελέγχει την κλίση του θελήματος, αν κλίνει στα δεξιά ή στα αριστερά. Γι’ αυτό η θλίψη που μας συμβαίνει λέγεται πειρασμός, επειδή παρέχει πείρα, δηλαδή φανερώνει στον θλιβόμενο τα κρυφά θελήματά του.
205
The fear of God compels us to .fight against evil; and when we fight against evil, the grace of God destroys it.
Ο φόβος του Θεού μας αναγκάζει να πολεμούμε την κακία. Όταν εμείς πολεμούμε, την πολεμεί η χάρη του Θεού και την αφανίζει.
206
Wisdom is not only to perceive the natural consequence of things, but also to accept as our due the malice of those who wrong us. People who go no further than the first kind of wisdom become proud, whereas those who attain the second become humble.
Σοφία δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε με φυσική συνέπεια την αλήθεια, αλλά και το να υπομένομε σαν δική μας την πονηρία εκείνων που μας αδικούν. Γιατί εκείνοι που έμειναν στην πρώτη περίπτωση, φούσκωσαν από υπερηφάνεια. Εκείνοι όμως που έφτασαν στη δεύτερη, απόκτησαν ταπεινοφροσύνη.
207
If you do not want evil thoughts to be active within you, accept humiliation of soul and affliction of the flesh; and this not just on particular occasions, but always, everywhere and in all things.
Αν θέλεις να μην πειράζεσαι από τους πονηρούς λογισμούς, να καταδέχεσαι εξουδένωση της ψυχής σου και θλίψη της σάρκας του. Κι αυτό όχι σε μερικά, αλλά σε κάθε καιρό και τόπο και πράγμα.
208
He who willingly accepts chastening by affliction is not dominated by evil thoughts against his will; whereas he who does not accept affliction is taken prisoner by evil thoughts, even though he resists them.
Εκείνος που γυμνάζεται με τη θέλησή του στις θλίψεις, δε θα κατακυριευτεί από τους ακούσιους πονηρούς λογισμούς. Εκείνος που δεν καταδέχεται τα πρώτα, αιχμαλωτίζεται από τα δεύτερα και χωρίς να θέλει.
209
When you are wronged .and your heart and feelings are hardened, do not be distressed, for this has happened providentially; but be glad and reject the thoughts that arise within you, knowing that if they are destroyed at the stage when they are only provocations, their evil consequences will be cut off, whereas if the thoughts persist the evil may be expected to develop.
Όταν αδικείσαι και σκληραίνει η καρδιά σου και τα σπλάχνα σου, μη λυπάσαι, επειδή αυτό έγινε κατ’ οικονομίαν, αλλά με χαρά να ανατρέπεις τους λογισμούς που ξεσηκώνονται, γνωρίζοντας ότι με τον αφανισμό των λογισμών, μόλις αυτοί εμφανιστούν, αφανίζεται και το κακό. Αν όμως οι λογισμοί εξακολουθούν αδιάκοπα, τότε και το κακό μεγαλώνει.
210
Without contrition of the heart, it is altogether impossible to rid ourselves of evil. Now the heart is made contrite by threefold self-control: in sleep, in food and in bodily relaxation. For excess of these three things leads to self-indulgence; and this in turn makes us accept evil thoughts, and is opposed to prayer and to appropriate work.
Χωρίς συντριβή καρδιάς είναι αδύνατο να απαλλαγείς από την κακία. Δίνει συντριβή στην καρδιά η εγκράτεια από τα τρία αυτά: ύπνο, τροφή και σωματική ανάπαυση. Η αφθονία αυτών φέρνει τρυφή και ηδονική ζωή, και αυτά δέχονται τους πονηρούς λογισμούς και είναι αντίθετα στην προσευχή και στην πρέπουσα διακονία.
211
If it is your duty to give orders to your brethren, be mindful of your role and, when they contradict you, do not fail to tell them what is necessary. When they obey you, you will be rewarded because of their virtue; but when they disobey you, you will none the less forgive them, and will equally be rewarded by Him who said: 'Forgive and it shall be forgiven you' (cf. Matt. 6:14).
Αν σου έλαχε να διατάζεις αδελφούς, φύλαγε την τάξη σου και μην σωπάσεις και δεν πεις τα δέοντα, επειδή υπάρχουν αντιλέγοντες. Και αν υπακούουν θα έχεις μισθό για την αρετή τους. Αν παρακούουν, πάντως να τους συγχωρήσεις και θα λάβεις τα ίσα από Αυτόν που είπε: «Συγχωρείστε και θα συγχωρηθείτε»(Ματθ. 6, 14).
212
Every event is like a bazaar. He who knows how to bargain makes a good profit, he who does not makes a loss.
Με πανήγυρη μοιάζει κάθε θλίψη. Εκείνος που ξέρει να εμπορεύεται, θα κερδίσει πολλά. Εκείνος που δεν ξέρει ζημιώνεται.
213
If someone does not obey you when you have told him once, do not argue and try to compel him; but take for yourself the profit which he has thrown away. For forbearance will benefit you more than correcting him.
Εκείνον που δεν υπακούει με το πρώτο, μην τον βιάζεις με φιλονεικία, αλλά το κέρδος που έχασε εκείνος, κέρδισέ το εσύ. γιατί περισσότερο από τη διόρθωση εκείνου, θα σε ωφελήσει η ανεξικακία σου.
214
When the evil conduct of one person begins to affect others, you should not show long-suffering; and instead of your own advantage you should seek that of the others, so that they may be saved. For virtue involving many people is more valuable than virtue involving only one.
Όταν η βλάβη τους ενός αφορά σε πολλούς, τότε δεν πρέπει να μακροθυμείς ούτε να ζητείς το συμφέρον σου, αλλά το συμφέρον των πολλών για να σωθούν. Επειδή η αρετή που αφορά σε πολλούς είναι πιο ωφέλιμη από την αρετή που αφορά σε έναν.
215
If a man falls into some sin and does not feel remorse for his offence as he should, he will easily fall into the same net again.
Αν κανείς πέσει σε οποιαδήποτε αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα, εύκολα πέφτει πάλι στο ίδιο δίχτυ.
216
Just as a lioness does not make friends with a calf, so impudence does not gladly admit the remorse that accords with God's will.
Όπως το λιοντάρι δεν πλησιάζει με φιλικά αισθήματα το δαμάλι, έτσι η αναισχυντία δεν δέχεται ευχάριστα τη λύπη για τις αμαρτίες.
217
Just as a sheep does not mate with a wolf, so suffering of the heart does not couple with satiety for the conception of virtues.
Όπως λύκος με πρόβατο δεν συνέρχονται για να τεκνοποιήσουν, έτσι ο χορτασμός δεν συνέρχεται με τον πόνο της καρδιάς για να γεννήσουν αρετές.
218
No one can experience suffering and remorse in a way that accords with God's will, unless he first loves what causes them.
Κανείς δεν μπορεί να έχει πόνο και λύπη κατά Θεόν, αν δεν αγαπήσει πρωτύτερα τις αιτίες τους.
219
Fear of God and reproof induce remorse; hardship and vigils make us intimate with suffering.
Ο φόβος του Θεού και ο έλεγχος για τα σφάλματά μας προξενούν λύπη. Η εγκράτεια και η αγρυπνία συντροφιάζουν με τον πόνο.
220
He who does not learn from the commandments and warnings of Scripture will be driven by 'the horse's whip' and 'the ass's goad' (cf. Prov. 26:3. LXX). And if he refuses to obey these as well, his 'mouth must be controlled with bit and bridle' (Ps. 32:9).
Εκείνος που δεν διδάσκεται από τις εντολές και τις συμβουλές της Γραφής θα χτυπηθεί με μάστιγα αλόγου και κεντρί του όνου(Παροιμ. 26, 3). Αν δεν τα δεχτεί κι αυτά, τότε με φίμωτρο και χαλινάρι θα σφιχτεί από το λαιμό(Ψαλμ. 31, 9).
221
He who is easily overcome by the lesser will inevitably be enslaved by the greater. But he who is superior to the lesser will also with the Lord's help resist the greater.
Εκείνος που εύκολα νικιέται από τα μικρά, εξ ανάγκης έχει υποδουλωθεί και στα μεγάλα. Εκείνος που καταφρονεί τα μικρά, με τη βοήθεια του Κυρίου θα αντισταθεί στα μεγάλα.
222
When someone boasts about his virtues, do not try to help him by reproving him. For a man cannot love showing off and at the same time love the truth.
Μην προσπαθείς με ελέγχους να ωφελήσεις εκείνον που καυχιέται για αρετές. Γιατί ο ίδιος άνθρωπος δεν μπορεί να αγαπά και την επίδειξη και την αλήθεια.
223
Every word of Christ shows us God's mercy, justice and wisdom and, if we listen gladly, their power enters into us. That is why the unmerciful and the unjust, listening to Christ with repugnance, were not able to understand the wisdom of God, but even crucified Him for teaching it. So we, too, should ask ourselves whether we listen to Him gladly. For He said: 'He who loves Me will keep My commandments, and he will be loved by My Father, and I will love him, and will manifest Myself to him’ (cf. John 14: 21). Do you see how He has hidden His manifestation in the commandments? Of all the commandments, therefore, the most comprehensive is to love God and our neighbor. This love is made firm through abstaining from material things, and through stillness of thoughts.
Κάθε λόγος του Χριστού φανερώνει έλεος και δικαιοσύνη και σοφία του Θεού. Τούτων τη δύναμη βάζει μέσω της ακοής στις ψυχές όσων ακούν μ’ ευχαρίστηση. Γι’ αυτό, οι ανελεήμονες και άδικοι που τον άκουσαν με δυσαρέσκεια, δεν μπόρεσαν να εννοήσουν τη σοφία του Θεού, αλλά και τον Διδάσκαλο τον σταύρωσαν. Ας προσέξομε λοιπόν κι εμείς αν ακούμε μ’ ευχαρίστηση. Γιατί ο ίδιος είπε: «Όποιος με αγαπά θα φυλάξει τις εντολές μου. Θα τον αγαπήσει ο Πατέρας μου, θα τον αγαπήσω κι εγώ και θα του φανερώσω τον εαυτό μου»(Ιω. 14, 21). Βλέπεις πώς έκρυψε μέσα στις εντολές τη φανέρωσή Του; Απ’ όλες λοιπόν τις αρετές, εκείνη που τις περιλαμβάνει όλες είναι η αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον, που προέρχεται από την αποχή από την ύλη και την ησυχία των λογισμών.
224
Knowing this, the Lord enjoins us 'not to be anxious about the morrow’ (Matt. 6:34); and rightly so. For if a man has not freed himself from material things and from concern about them, how can he be freed from evil thoughts? And if he is beset by evil thoughts, how can he see the reality of the sin concealed behind them? This sin wraps the soul in darkness and obscurity, and increases its hold upon us through our evil thoughts and actions. The devil initiates the whole process by testing a man with a provocation which he is not compelled to accept; but the man, urged on by self-indulgence and self-esteem, begins to entertain this provocation with enjoyment. Even if his discrimination tells him to reject it, yet in practice he takes pleasure in it and accepts it. If someone has not perceived this general process of sinning, when will he pray about it and be cleansed from it? And if he has not been cleansed, how will he find purity of nature? And if he has not found this, how will he behold the inner dwelling-place of Christ? For we are a dwelling-place of God, according to the words of Prophet, Gospel and Apostle (cf. Zech. 2:10; John 14:23; 1 Cor. 3:16; Heb. 3:6).
Το γνωρίζει αυτό ο Κύριος και μας παραγγέλει: «Μη φροντίσετε για το αύριο»(Ματθ. 6, 34). Και είναι σωστό. Γιατί εκείνος που δεν έχει απαλλαγεί από την μέριμνα της ύλης, πώς θα απαλλαγεί από τους πονηρούς λογισμούς; Κι εκείνος που είναι περικυκλωμένος από λογισμούς, πώς θα δει πραγματική την αμαρτία που σκεπάζουν οι λογισμοί; Αυτή είναι σκοτάδι και ομίχλη της ψυχής, που προήλθε από πονηρές σκέψεις και πράξεις. Ο διάβολος πειράζει με προσβολές πονηρών λογισμών, δε βιάζει όμως αλλά υποδεικνύει την αρχή. Ο άνθρωπος με φιληδονία και κενοδοξία ευχαρίστως ανταποκρίνεται. Γιατί αν και δεν ήθελε από διάκριση, αλλά στην πράξη ευχαριστιόταν και παραδεχόταν. Εκείνος που δεν είδε την καθολική (γενική) αμαρτία, πότε θα παρακαλέσει να απαλλαγεί από αυτήν; Εκείνος που δεν καθαρίστηκε, πώς θα βρει τον τόπο της καθαρής φύσεως; Κι εκείνος που δεν τον βρήκε, πώς θα δει τον εσωτερικότερο οίκο του Χριστού; Αφού είμαστε οίκος Θεού κατά τον προφητικό και ευαγγελικό λόγο και τον αποστολικό(Ιω. 14, 23. Α΄ Κορ. 3, 16. Εβρ. 3, 6).
225
Following the sequence just described, we should try to find the dwelling-place and knock with persistent prayer, so that either in this life or at our death the Master may open to us and not say because of our negligence: 'I do not know where you come from' (Luke 13:25). Not only ought we to ask and receive, but we should also keep safely what is given; for some people lose what they have received. A theoretical knowledge or chance experience of these things may perhaps be gained by those who have begun to learn late in life or who are still young; but the constant and patient practice of these things is barely to be acquired even by devout and deeply experienced elders, who have repeatedly lost it through lack of attention and then through voluntary suffering have searched for and found it again. So let us constantly imitate them in this, until we, too, have acquired this practice irremovably.
Πρέπει λοιπόν ακολουθώντας αυτά που είπαμε παραπάνω, να ζητήσομε να βρούμε τον οίκο, και με προσευχή να επιμένομε να «κρούομε», ώστε ή τώρα ή κατά την ώρα του θανάτου μας να μας ανοίξει ο Κύριος και να μη μας πει επειδή αμελήσαμε, «Δεν γνωρίζω από που είστε»(Λουκ. 13, 25). Όχι μόνο χρεωστούμε να ζητήσομε και να λάβομε, αλλά και ό,τι λάβομε να φυλάξομε. Επειδή υπάρχουν μερικοί που το έχασαν, αφού το έλαβαν. Γι’ αυτό, των πραγμάτων που προείπαμε, ψιλή γνώση ή και τυχαία πείρα, ίσως και οψιμαθείς και νέοι κατέχουν. Την εργασία όμως την υπομονετική κι επίμονη, μόλις διαθέτουν οι ευλαβείς και πολύπειροι γέροντες, οι οποίοι από απροσεξία πολλές φορές την έχασαν και με εκούσιους κόπους την αναζήτησαν και την βρήκαν. Αυτό και εμείς να μην παύομε να κάνομε μέχρις ότου την αποκτήσουμε μόνιμα.
226
Out of the many ordinances of the spiritual law we have come to understand these] few. The great Psalmist again and again urges us to learn and practice them as we ceaselessly praise the Lord Jesus. To Him are due glory, power and worship, both now and through all the ages. Amen.
Αυτές τις λίγες εντολές του Πνευματικού Νόμου ξεχωρίσαμε από τις πολλές. Αυτές και ο μέγας Ψαλμωδός(Ψαλμ. 1, 2 κ.α.) προτρέπει ακατάπαυστα να μαθαίνομε και να πράττομε όσοι συνεχώς ψάλλομε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού. Σ’ αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος και η προσκύνηση, τώρα και στους αιώνες. Αμήν!