Την καθαρή συνείδηση την κάνουν οι κόποι της ασκήσεως. Π.χ. νηστεία, αγρυπνία, υπομονή και μακροθυμία.
15
He who patiently endures unsought trials becomes humble, full of hope and spiritually mature.
Εκείνος που υπομένει τους αθέλητους πειρασμούς που του έρχονται, αποκτά ταπεινό φρόνημα, καλές ελπίδες και γίνεται δόκιμος.
16
Patient endurance is a continuous effort for the soul; it is born of suffering freely chosen and of trials that come unsought.
Υπομονή είναι η φιλοπονία της ψυχής. Αποτελείται από θεληματικούς κόπους και αθέλητους πειρασμούς.
17
Perseverance in the face of adversity dissolves evil, while unremitting patience destroys it utterly.
Η καρτερία στα δεινά λιώνει την κακία, και την εξαφανίζει τελείως η μέχρι τέλους υπομονή.
18
The experience of suffering afflicts the senses; distress annuls sensual pleasure.
Οι κόποι κάνουν την αίσθηση να υποφέρει. και την ηδονή, την αφανίζει η επιφορά της λύπης.
19
There are four prevalent passions which God in His wisdom sets one against the other.
Τέσσερα είναι τα βασικά πάθη, τα οποία με σοφία μεταχειρίζεται η Πρόνοια το ένα εναντίον του άλλου.
20
Distress checks sensual pleasure; the fear of punishment withers desire.
Η λύπη περιορίζει την ηδονή, και την επιθυμία μαραίνει ο φόβος της κολάσεως.
21
The wise intellect tests the soul and trains the body with all kinds of ascetic practice.
Ο φρόνιμος στο νου γυμνάζει την ψυχή του, και συνηθίζει το σώμα του σε κάθε άσκηση.
22
Prove yourself a monk, not outwardly, but inwardly, by freeing yourself from the passions.
Βιάσου να αναδείξεις Μοναχό όχι τον έξω άνθρωπο, αλλά και τον εσωτερικό, ελευθερώνοντάς τον από τα πάθη.
23
The first renunciation is that of material things, the second that of the passions, the third that of ignorance.
Πρώτη αποταγή είναι η απαλλαγή από τα πράγματα· δεύτερη και τρίτη, η απαλλαγή από τα πάθη και την άγνοια.
24
It is not difficult to get rid of material things if you so desire; but only with great effort will you be able to get rid of thoughts about them.
Όταν θελήσει κανείς, απαλλάσσεται εύκολα από τα πράγματα· για ν’ απαλλαγεί όμως από τα νοήματά τους, χρειάζεται όχι λίγος κόπος.
25
Control desire and you will dominate anger; for desire gives rise to anger.
Αν κυριαρχείς στην επιθυμία, θα νικήσεις και το θυμό· γιατί η επιθυμία είναι η αφορμή του θυμού.
26
We may have freed ourselves from impassioned thoughts; but have we yet been granted pure and immaterial prayer?
Άραγε απαλλαχθήκαμε από τα εμπαθή νοήματα και κατορθώσαμε την καθαρή και άυλη προσευχή, ή όχι ακόμη;
27
Great is the intellect that is freed from the passions, has separated itself from created beings, and lives in God.
Μέγας είναι ο νους, ο οποίος ελευθερώθηκε από τα πάθη και χωρίστηκε από τα δημιουργήματα και ζει στο Θεό.
28
The person advancing in the spiritual life studies three things: the commandments, doctrine, and faith in the Holy Trinity.
Εκείνος που έχει προκόψει, φιλοσοφεί σ’ αυτά τα τρία: στις εντολές, στα δόγματα και στην πίστη της Αγίας Τριάδας.
29
An intellect stripped of the passions has its attention focused on three things: passion-free conceptual images, the contemplation of created beings, and its own light.
Ο νους που ελευθερώθηκε από τα πάθη, βρίσκεται στα εξής: στα χωρίς πάθος νοήματα, στη θεωρία των όντων και στο δικό του φως.
30
The foulest passions ore bidden within our souls; they are brought to light only when we scrutinize our actions.
Μέσα στις ψυχές μας είναι κρυμμένα πολύ κακά πάθη. Φανερώνονται όταν τύχουν τα ανάλογα πράγματα και τα προκαλούν.
31
Sometimes the intellect that has attained a partial dispassion will remain undisturbed; but this is because, in the absence of the things that provoke it, it is not put to the test.
Ο νους μένει κάποτε ανενόχλητος, όταν επιτύχει μερική απάθεια. Είναι όμως αδόκιμος εξαιτίας της απουσίας των πραγμάτων, με τα οποία θα δοκιμαζόταν.
32
As has been said, our passions are roused through these three things: the memory, the body’s temperament, and the senses.
Κινούνται τα πάθη με αυτά τα τρία· τη μνήμη, την κράση και την αίσθηση, όπως είπαμε πρωτύτερα.
33
The intellect that has shut out the senses, and has achieved a balance in the body’s temperament, .has to fight only against its memories.
Όταν ο νους αποκλείσει την αίσθηση και ισορροπήσει την κράση του σώματος, έχει να πολεμήσει μόνο προς τη μνήμη.
34
It is when self-control and spiritual love are missing that the passions are roused by the senses.
Τα πάθη κινούνται από τις αισθήσεις, όταν δεν υπάρχει εγκράτεια και πνευματική αγάπη.
35
Moderate fasting, vigils and psalmody are natural means for achieving a balance in the body’s temperament.
Νηστεία μετρημένη και αγρυπνία και ψαλμωδία, κάνουν ισόρροπη την κράση του σώματος.
36
Three things upset the balance of the body’s temperament: lack of restraint in our diet, a change in the weather, and the touch of the demonic powers.
Τρία είναι που μεταβάλλουν προς το χειρότερο την κράση του σώματος: η αταξία της τροφής, η μεταβολή των αέρων και η επήρεια των δαιμόνων.
37
Our memories can be stripped of passion through prayer, spiritual reading, self-control and love.
Οι εμπαθείς μνήμες αδυνατίζουν με την προσευχή, την ανάγνωση ιερών βιβλίων, την εγκράτεια και την αγάπη.
38
First shut out the senses through the practice of stillness and then fight against your memories by cultivating the virtues.
Απόκλεισε πρώτα τις αισθήσεις με την ησυχία, και τότε με τα όπλα των αρετών πολέμησε τις εμπαθείς μνήμες.
39
Mental evil resides in the misuse of conceptual images; active sin consists in the misuse of material things.
Η κακία που ενεργείται στο νου είναι η σφαλερή χρήση των νοημάτων. Η έμπρακτη αμαρτία είναι η σφαλερή χρήση των πραγμάτων.
40
To misuse conceptual images and material things is to use them in a profane and improper manner.
Σφαλερή χρήση των νοημάτων και πραγμάτων είναι το να μη μεταχειρίζεται κανείς αυτά με ευσέβεια και δικαιοσύνη.
41
Reprehensible passions chain the intellect, binding it to sensible objects.
Τα διαβλητά πάθη είναι δεσμά του νου, που τον κρατούν δεμένο στα αισθητά πράγματα.
42
The person who is not affected either by material things, or by his memories of them, has attained perfect dispassion.
Τέλεια απάθεια έχει εκείνος που ούτε προς τα πράγματα έχει πάθος, ούτε προς τις μνήμες τους.
43
A saint-like soul helps its neighbor and when ill-treated by him is patient, enduring what it suffers at his hands.
Η αγαθή ψυχή ευεργετεί τον πλησίον και αν αυτός δείξει αχαριστία, μακροθυμεί· και όταν πάσχει από αυτόν, κάνει υπομονή.
44
Malicious thoughts are a fully existent form of evil: if you do not get rid of them you will not become a disciple of spiritual knowledge.
Κακά υπάρχοντα είναι οι πονηροί λογισμοί. Όποιος δεν τους απαρνείται, δε θα γίνει μαθητής της γνώσεως.
45
The person who listens to Christ fills himself with light; and if he imitates Christ, he reclaims himself.
Εκείνος που ακούει το Χριστό, φωτίζει τον εαυτό του. Και εκείνος που τον μιμείται, διορθώνει τον εαυτό του.
46
Rancor is the soul’s leprosy. The soul contracts it as the result of disgrace or punishment, or because of suspicious thoughts.
Η μνησικακία είναι λέπρα της ψυχής· έρχεται στην ψυχή ή από προσβολή, ή από κάποια ζημία, ή από λογισμούς υποψίας.
47
The Lord blinds the intellect that is jealous and resentful of its neighbor’s blessings.
Ο Κύριος τυφλώνει τον φθονερό νου, γιατί λυπάται αδίκως για τα αγαθά του πλησίον.
48
The tongue of a back-biting soul is three-pronged: it injures the speaker, the listener and sometimes the person being maligned.
Η γλώσσα εκείνου που καταλαλεί έχει τρία κεντριά. Γιατί βλάπτει τον ίδιο, εκείνον που ακούει, ενίοτε και τον κατηγορούμενο.
49
He who prays for those who offend him is without rancor; and the unstinting giver is set free from it.
Αμνησίκακος είναι εκείνος που προσεύχεται για κείνον που τον λύπησε. Και ελευθερώνεται από τη μνησικακία εκείνος που ευεργετεί.
50
Hatred-for one’s neighbor soul’s death; the back-biting soul both suffers and inflicts such death.
Το μίσος κατά του πλησίον είναι θάνατος της ψυχής. Η ψυχή εκείνου που καταλαλεί έχει μίσος και μίσος ενεργεί.
51
Listlessness is an apathy of soul; and a soul becomes apathetic when sick with self-indulgence.
Ακηδία είναι η αδιαφορία της ψυχής. Και αδιαφορεί η ψυχή, όταν πάσχει από φιληδονία.
52
He who loves Jesus trains himself in suffering: perseverance in suffering dispels listlessness.
Εκείνος που αγαπά τον Ιησού, ασκείται σε κόπους. Η καρτερία στους κόπους διώχνει την ακηδία.
53
The soul is strengthened through ascetic suffering, and dispels listlessness by doing all things according to measure.
Δυναμώνει η ψυχή με τους κόπους της ασκήσεως· όταν κάνει τα πάντα με μέτρο, διώχνει την ακηδία.
54
Control of the belly withers desire and keeps the intellect free from lecherous thoughts.
Εκείνος που είναι κύριος της κοιλιάς του, μαραίνει την επιθυμία και ο νους του δε δουλώνεται σε λογισμούς πορνείας.
55
An intellect in control of itself is the temple of the Holy Spirit, but that of a glutton is like a nest of crows.
Ο νους του εγκρατούς είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Ο νους του γαστριμάργου είναι κατοικία κοράκων.
56
A surfeit of foods breeds desire; a deficiency sweetens even plain bread.
Ο κορεσμός με ποικίλα φαγητά προξενεί επιθυμία. Η λιτότητα κάνει γλυκό και το σκέτο ψωμί.
57
If you share secretly in the joy of someone you envy, you will be freed from your jealousy; and you will also be freed from your jealousy if you keep silent about the person you envy.
Ελευθερώνεται από το φθόνο εκείνος που συγχαίρει κρυφά με τον φθονούμενο. Και ελευθερώνει από φθόνο όποιος κρύβει εκείνον που φθονείται.
58
Shun whoever lives dissolutely, even if many hold him in high esteem.
Απομάκρυνε τον εαυτό σου από εκείνον που ζει με αμέλεια, ακόμη και αν εκείνος έχει μεγάλη φήμη.
59
Make a friend of the man who works hard and you will find protection.
Κάνε φίλο τον φιλόπονο άνθρωπο, και θα βρεις σ’ αυτόν προστασία.
60
The dissolute man is sold to many masters and lives his life in whatever way they lead him.
Σε πολλά αφεντικά έχει πουληθεί ο αμελής, και όπως τον τραβούν, έτσι περνάει.
61
Such a man will treat you as a friend in the time of peace, but in the time of trial he will fight you as an enemy.
Σε καιρό ειρήνης είναι απέναντί σου ευνοϊκός σαν φίλος, και σε καιρό πειρασμού σε πολεμεί σαν εχθρός.
62
When his passions are quiescent, he will lay down his life for you; when they are roused, he will take it back again.
Πριν κινηθούν τα πάθη, θυσιάζει την ψυχή του για σένα· και όταν κινηθούν τα πάθη, σε συλλαμβάνει για θάνατο.
63
A dissolute soul is as full of impure passions as waste land is full of thistles.
Η γη που έμεινε χέρσα, γέμισε αγκάθια· και η αμελής ψυχή γέμισε από ακάθαρτα πάθη.
64
A wise intellect restrains the soul, keeps the body in subjection, and makes the passions its servants.
Ο φρόνιμος νους βάζει χαλινό στην ψυχή του και καταπονεί το σώμα και υποδουλώνει τα πάθη(Α΄ Κορ. 9, 27).
65
Our actions disclose what goes on within us, just as its fruit makes known a tree otherwise unknown to us.
Σημάδι του εσωτερικού του ανθρώπου είναι οι εξωτερικές φανερές κινήσεις, όπως σημάδι των άγνωστων δέντρων είναι οι καρποί που προβάλλουν.
66
The hypocrite, like the false prophet, is betrayed by his words and actions.
Τον υποκριτή τον φανερώνουν τα λόγια και τα έργα, και βγάζουν στο φανερό τον κρυφό ψευδοπροφήτη.
67
An intellect that does not use its intelligence fails to chastise the soul, and so prevents it from acquiring love and self-control.
Νους που δεν ακολουθεί τη λογική, δεν παιδαγωγεί την ψυχή του και την απομακρύνει από την αγάπη και την εγκράτεια.
68
The cause of depraved thoughts is an evil disposition made up of pride and boastfulness.
Αιτία των κακών λογισμών είναι η εμπαθής έξη, η οποία αποτελείται από υπερηφάνεια και αλαζονεία.
69
Pride and boastfulness are characterized by hypocrisy, guile, trickery, pretence and, worst of all, falsity.
Χαρακτηριστικά των πιο πάνω είναι η υποκρισία και ο δόλος, η πανουργία και η ειρωνεία, και κάθε φαυλότητα και ψεύδος.
70
These characteristics are aided and abetted by envy, strife, anger, resentment and rancor.
Στα πιο πάνω υπηρετούν ο φθόνος, η εριστικότητα, η οργή, η λύπη και η μνησικακία.
71
Such is the state of those who live dissolutely, and such are the treasures hidden in my heart (cf. Matt. 12:35).
Αυτός είναι ο δρόμος εκείνων που ζουν με αμέλεια και αυτό είναι το απόθεμα που κρύβεται μέσα μου(Ματθ. 12, 35).
72
Hardship and humility save the soul and free it from all the passions.
Η κακοπάθεια και η ταπείνωση σώζουν την ψυχή και την ελευθερώνουν από τα πάθη που αναφέραμε.
73
A helpful word indicates an understanding mind; a good action reveals a saint-like soul.
Χαρακτηριστικό της συνετής έννοιας είναι ο ωφέλιμος λόγος, και της αγαθής ψυχής η ενάρετη πράξη.
74
An illumined intellect brings forth words of wisdom; a pure soul cultivates godlike thoughts.
Ο φωτισμένος νους παράγει σοφά λόγια. Και η καθαρή ψυχή καλλιεργεί θείους λογισμούς.
75
The thoughts of a wise man are devoted to wisdom, and his words enlighten those who hear them.
Οι λογισμοί του εναρέτου είναι αφιερωμένοι στη σοφία, και τα λόγια του φωτίζουν όσους τον ακούνε.
76
A virtuous soul cultivates good thoughts; a soul full of evil breeds thoughts of depravity.
Εφόσον η ψυχή έχει μέσα της αρετές, καλλιεργεί αγαθούς λογισμούς· όταν έχει μέσα της κακίες, γεννά κακές σκέψεις.
77
An impassioned soul produces evil thoughts: it is a fund of evil.
Η ψυχή του εμπαθούς είναι εργαστήριο πονηρών σκέψεων. Και από το δικό της απόθεμα βγάζει έξω τα πονηρά(Ματθ. 12, 35· Λουκ. 6, 45).
78
The virtues possess a fund of goodness from which the holy intellect brings forth blessings.
Το αγαθό απόθεμα είναι η έξη των αρετών. Και από αυτό ο αγαθός νους προβάλλει τα αγαθά.
79
The intellect energized by divine love cultivates good thoughts about God; but when impelled by self-love it produces diabolic thoughts.
Όταν ο νους κινείται από την αγάπη του Θεού, καλλιεργεί αγαθά νοήματα περί του Θεού. Όταν κινείται από τη φιλαυτία, συμβαίνει το αντίθετο.
80
When the intellect is moved by love for its neighbor, it always thinks well of him; but when it is under diabolic influence it entertains evil thoughts about him.
Ο νους που κινείται από την αγάπη προς τον πλησίον, σκέφτεται ακατάπαυστα το καλό γι’ αυτόν. Και όταν κινείται από πάθος, σκέφτεται κακά γι’ αυτόν.
81
The virtues generate good thoughts; the commandments lead us to the virtues; the practice of the virtues depends on our own will and resolution.
Αιτίες των καλών λογισμών είναι οι αρετές. Των αρετών αιτίες είναι οι εντολές. Αιτία της εργασίας των εντολών είναι η καλή προαίρεση.
82
As virtue and evil come and go, they dispose the soul either to goodness or to malice, prompting in it the corresponding thoughts.
Οι αρετές και οι κακίες, όταν γίνονται ή όταν δε γίνονται, προξενούν αντίστοιχα καλή ή κακή διάθεση στην ψυχή με τους ανάλογους λογισμούς που φέρνουν.
83
Evil begets evil thoughts; disobedience begets evil; the deceit of the senses gives, rise to disobedience; and this deceit derives from the intellect’s neglect of its own salvation.
Αιτίες των κακών λογισμών είναι οι κακίες· αιτία των κακιών είναι η παρακοή· της παρακοής, η απάτη της αισθήσεως· και της απάτης αυτής, η αμέλεια του νου σχετικά με την ασφάλεια της αισθήσεως.
84
In the case of those advancing on the spiritual way, their attitude to good and evil is easily changed; but in those who have achieved perfection it is hard to shift.
Οι διαθέσεις απέναντι στις κακίες όσων είναι ακόμη στο στάδιο της πνευματικής ανόδου, υπόκεινται σε μεταπτώσεις. Στους τελείους όμως, οι διαθέσεις και για τις αρετές και για τις κακίες γίνονται σταθερές έξεις.
85
The soul’s strength is its firm state of virtue; on reaching such a state one may say with the invincible apostle Paul; ‘What can separate us from the love of Christ?’ (Rom. 8:35).
Δύναμη της ψυχής είναι η σταθερή έξη της αρετής. Εκείνος που έφτασε σ’ αυτήν, καθώς δεν είχε φόβο πτώσεως, έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; κλπ.»(Ρωμ. 8, 35).
86
Self-love precedes all the passions, while last of all comes pride,
Σ’ όλα τα πάθη προηγείται η φιλαυτία και τελευταίο ακολουθεί η υπερηφάνεια.
87
The three most common forms of desire have their origin in the passion of self-love.
Οι τρεις γενικοί λογισμοί της επιθυμίας γεννιούνται από το πάθος της φιλαυτίας.
88
These three forms are gluttony, self-esteem and avarice. All other impassioned thoughts follow in their wake, though they do not all follow each of them.
Οι τρεις γενικοί λογισμοί της επιθυμίας είναι, της γαστριμαργίας, της κενοδοξίας και της φιλαργυρίας· αυτούς ακολουθούν όλοι οι εμπαθείς λογισμοί, αλλά όχι όλοι μαζί.
89
The thought of unchastity follows that of gluttony; of pride, that of self-esteem. The others all follow the three most common forms.
Το λογισμό της γαστριμαργίας τον ακολουθεί ο λογισμός της πορνείας, το λογισμό της κενοδοξίας τον ακολουθεί ο λογισμός της υπερηφάνειας· οι άλλοι λογισμοί ακολουθούν από κοινού τους τρεις.
90
Thus thoughts of resentment, anger, rancor, envy, listless-ness and the rest all follow these three most common forms. A Prayer
Ακολουθούν από κοινού τους τρεις λογισμούς οι λογισμοί της λύπης, της οργής, της μνησικακίας, του φθόνου, της ακηδίας και οι λοιποί. Ευχή
91
Christ, Master of all, free us from all these destructive passions and the thoughts born of them.
Κύριε των πάντων Χριστέ, ελευθέρωσέ μας απ’ όλα αυτά, από τα ολέθρια πάθη και από τους λογισμούς που προέρχονται απ’ αυτά.
92
For Thy sake we came into being, so that we might delight in the paradise which Thou hast planted and in which Thou hast placed us.
Πλαστήκαμε από Σένα, για να απολαύσομε τον Παράδεισο που φύτεψες Εσύ(Γέν. 2, 8).
93
We brought our present disgrace upon ourselves, preferring destruction to the delights of blessedness.
Την τωρινή μας ατιμία μόνοι την προκαλέσαμε, με το να προτιμήσομε την ολέθρια από την ευλογημένη απόλαυση.
94
We have paid for this, for we have exchanged eternal life for death.
Πήραμε την αμοιβή μας γι’ αυτό, ανταλλάζοντας την αιώνια ζωή με τον θάνατο.
95
0 Master, as once Thou hast looked on us, look on us now; as Thou becamest man, save all of us.
Τώρα λοιπόν, Κύριε, καθώς στράφηκες μ’ ευμένεια προς εμάς, κάνε το ίδιο ως το τέλος· καθώς έγινες άνθρωπος για μας, σώσε μας όλους.
96
For Thou camest to save us who were lost. Do not exclude us from the company of those who are being saved.
Γιατί ήρθες να σώσεις εμάς τους χαμένους· μη μας χωρίσεις από τη μερίδα όσων σώζονται.
97
Raise up our souls and save our bodies, cleansing us from all impurity.
Ανάστησε τις ψυχές και σώσε τα σώματά μας· καθάρισέ μας από κάθε μολυσμό.
98
Break the fetters of the passions that constrain us, as once Thou hast broken the ranks of the impure demons.
Σπάσε τα δεσμά των παθών που μας κατέχουν, Εσύ που συνέτριψες τις φάλαγγες των ακάθαρτων δαιμόνων.
99
Free us from their tyranny, so that we may worship Thee alone, the eternal light.
Και απάλλαξε μας από την τυραννία τους, για να λατρεύσομε Εσένα μόνο, το αιώνιο Φώς,
100
Having risen from the dead and dancing with the angels in the blessed, eternal and indissoluble dance. Amen.
αφού αναστηθούμε εκ νεκρών, συγκροτώντας μαζί με τους αγγέλους μία ευλογημένη και αιώνια και ακατάλυτη χορεία. Αμήν.